Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Phaco là gì? Các công bố khoa học về Phaco

Tiếng AnhPhacoemulsification

Phaco (Phacoemulsification - tán nhuyễn thể thủy tinh bằng sóng siêu âm) là kỹ thuật vi phẫu nhãn khoa hiện đại sử dụng đầu dò siêu âm dao động tần số cao để tán nhỏ và hút thể thủy tinh bị đục ra ngoài qua vết mổ giác mạc nhỏ, sau đó cấy ghép thể thủy tinh nhân tạo (IOL) vào bao sau.

265 lượt xem Cập nhật 11/9/2026

Phaco (Phacoemulsification) là phương pháp phẫu thuật tiêu chuẩn vàng trong điều trị đục thể thủy tinh, ứng dụng năng lượng cơ học siêu âm để nhũ tương hóa thể thủy tinh đục qua đường rạch siêu vi không cần khâu, mang lại thị lực phục hồi nhanh chóng. Phacoemulsification, hay còn được gọi là phaco, là quá trình loại bỏ cataract bằng cách sử dụng siêu âm để phân nhỏ và hút bớt cục sạn trong thủy tinh thể mắt. Sau đó, thủy tinh thể được thay thế bằng một ống silicon hoặc các loại thấu kính nhân tạo khác để khôi phục khả năng nhìn rõ. Quá trình phaco là tối ưu hóa và nhanh chóng hơn so với phương pháp truyền thống. Phacoemulsification (phaco) là một phương pháp phẫu thuật mắt hiệu quả và phổ biến sử dụng để loại bỏ cataract. Quá trình này được tiến hành bằng cách sử dụng máy phacoemulsification và các công cụ nhỏ thông qua một khúc xạ nhỏ được cắt trong giác mạc (lớp mỏng bên ngoài của mắt).

Quá trình phacoemulsification bắt đầu bằng việc tạo ra một tuỷ trong giác mạc để tiếp cận cầu thủy tinh. Sau đó, một dung dịch được tiêm vào để duy trì áp suất trong mắt và làm phèn nhỏ cataract. Rồi, một cơ chế siêu âm mềm mịn được sử dụng để phân tán và phân nhỏ cataract thành các mảnh nhỏ, giúp loại bỏ chúng dễ dàng.

Các mảnh cataract sau đó được hút ra khỏi mắt bằng máy hút chân không. Qúa trình này diễn ra nhẹ nhàng và không gây đau đớn cho người bệnh. Sau khi cataract đã được loại bỏ, một ống silicone hoặc thấu kính nhân tạo khác được đặt vào trong mắt để thay thế thủy tinh thể bị tác động.

Sau quá trình phaco, bệnh nhân thường không cần mũ mắt hoặc tê gai và thời gian phục hồi sau phẫu thuật cũng thường ngắn hơn so với các phương pháp truyền thống. Phacoemulsification được áp dụng rộng rãi vì mức độ thành công cao và đem lại lợi ích cho bệnh nhân với ít biến chứng và thời gian hồi phục nhanh chóng. Trong quá trình phacoemulsification, sau khi tạo khúc xạ và tiêm dung dịch duy trì áp suất, một chất tăng nhớt (viscoelastic) được tiêm vào để bảo vệ cấu trúc mắt và duy trì khoảng trống. Một cú lừa mỏng và nhọn được sử dụng để tạo ra một phần của màng thủy tinh để tiếp cận cataract.

Sau đó, một cơ chế siêu âm mềm mịn được đưa vào khúc xạ để phát ra sóng siêu âm. Sóng siêu âm này tạo ra những rung động cao tần, giúp phân tán và phân nhỏ cắt cát cataract thành các mảnh nhỏ. Các mảnh cataract này sau đó được hút ra khỏi mắt thông qua cùng một khúc xạ.

Trong quá trình hút, một chất tăng nhớt tiếp tục được sử dụng để duy trì áp suất và bảo vệ mắt. Một ống silicone hoặc thấu kính nhân tạo được chọn và đặt vào trong túi thủy tinh để thay thế thủy tinh thể bị loại bỏ.

Sau khi hoàn thành phacoemulsification, chất tăng nhớt còn lại được gỡ bỏ và một chất kháng sinh thường được tiêm vào mắt để ngăn ngừa nhiễm trùng. Sau đó, một cái mũ bảo vệ mắt nhỏ có thể được đặt để bảo vệ mắt trong quá trình hồi phục ban đầu.

Thời gian phục hồi sau phacoemulsification thường ngắn hơn so với các phương pháp truyền thống. Đa số bệnh nhân trở lại hoạt động bình thường sau vài ngày và có thể biểu hiện ngay lập tức cải thiện thị lực. Tuy nhiên, quá trình hồi phục hoàn toàn có thể kéo dài và yêu cầu việc theo dõi chặt chẽ từ bác sĩ mắt.

Câu hỏi thường gặp

Ưu điểm vượt trội của phẫu thuật Phaco so với phương pháp mổ đục thể thủy tinh ngoài bao (ECCE) cũ là gì?

Đường rạch giác mạc cực nhỏ (1,8 - 2,8 mm) tự khép kín không cần khâu, thời gian phẫu thuật ngắn (10-15 phút), giảm thiểu loạn thị sau mổ, tỷ lệ biến chứng thấp và người bệnh có thể xuất viện ngay trong ngày.

Thể thủy tinh nhân tạo (IOL) được đặt vào vị trí nào trong mắt sau khi tán nhuyễn thể thủy tinh?

IOL dạng gập được đưa qua vết rạch nhỏ và đặt cố định an toàn vào trong bao thể thủy tinh tự nhiên còn nguyên vẹn sau khi đã làm sạch chất nhân và vỏ đục.

Những biến chứng nội nhãn tiềm ẩn có thể gặp trong phẫu thuật Phaco là gì?

Biến chứng có thể gồm rách bao sau thể thủy tinh, rơi mảnh nhân thể thủy tinh vào buồng dịch kính, phù giác mạc bọng, tăng nhãn áp cấp tính và nguy cơ viêm nội nhãn nhiễm khuẩn.

Tài liệu tham khảo

  1. Gupta (2017). Intraocular Lens Insertion. Phacoemulsification Cataract Surgery. DOI: 10.1007/978-3-319-59924-3_3
  2. Neuhouser, Ly, Sallam (2020). Phacoemulsification of Nuclear Cataract and Intraocular Lens Implantation. CSurgeries. DOI: 10.17797/2020032702
  3. Beiko (2013). Faculty of 1000 evaluation for Manual small incision cataract surgery (MSICS) with posterior chamber intraocular lens versus phacoemulsification with posterior chamber intraocular lens for age-related cataract.. F1000 - Post-publication peer review of the biomedical literature. DOI: 10.3410/f.718139040.793489034