Động mạch chậu (Iliac artery) là hệ thống các mạch máu lớn thuộc tuần hoàn hệ thống, xuất phát từ chỗ chia đôi của động mạch chủ bụng tại đốt sống thắt lưng thứ tư, có nhiệm vụ cấp máu cho vùng chậu, đáy chậu và hai chi dưới.
Động mạch chậu là một cặp động mạch lớn nằm ở khu vực chậu, cung cấp máu tới các cơ quan và mô trong khu vực này. Động mạch chậu phân thành hai nhánh chính là động mạch chảy và động mạch hông.
- Động mạch chảy (iliac artery): Đôi động mạch chảy bắt đầu từ gầy chéo và kéo dài xuống theo hai bên vùng chậu. Động mạch chảy chia thành động mạch chảy nội (internal iliac artery) và động mạch chảy ngoại (external iliac artery). Động mạch chảy nội cung cấp máu đến các cơ quan trong chậu bao gồm tử cung, buồng trứng, tiền liệt tuyến, trực tràng, ống dẫn tinh dục, cơ quan sinh dục ngoại vi và khu vực hậu môn. Động mạch chảy ngoại đi ra khỏi khu vực chậu và tiếp tục trở thành động mạch đùi (femoral artery).
- Động mạch hông (common iliac artery): Đôi động mạch hông bắt đầu từ mặt trên của vai trái và vai phải. Động mạch hông chia thành hai phần là động mạch đùi nội (internal iliac artery) và động mạch đùi ngoại (external iliac artery). Động mạch đùi ngoại tiếp tục lưu thông máu xuống chân và trở thành động mạch đùi (femoral artery).
Động mạch chậu chịu trách nhiệm cung cấp oxy và dưỡng chất cho các cơ quan và mô trong khu vực chậu. Bất kỳ rối loạn nào trong lưu thông máu trong động mạch chậu có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe, như thiếu máu, suy tim, đột quỵ, hoặc các vấn đề liên quan đến cung cấp máu cho các cơ quan sinh dục và tiết niệu.
Các triệu chứng của vấn đề động mạch chậu có thể bao gồm đau đớn hoặc chuột rút trong vùng chậu, đau khi quan hệ tình dục, tiểu buốt, lưu vài tiếng tiểu, thay đổi trong sự cương cứng ở nam giới, hoặc triệu chứng liên quan tới cơ quan sinh dục khác.
Động mạch chậu cần được bảo vệ và duy trì sự lưu thông máu tốt để đảm bảo sự hoạt động và chức năng của các cơ quan và mô trong khu vực chậu. Điều này có thể đạt được thông qua việc duy trì một lối sống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, ăn một chế độ ăn lành mạnh và kiểm tra y tế định kỳ để phát hiện và điều trị sớm bất kỳ vấn đề nào.
Giải phẫu phân nhánh và cấp máu
Tại ngang mức đốt sống thắt lưng L4, động mạch chủ bụng phân nhánh thành hai động mạch chậu chung (common iliac arteries). Mỗi động mạch chậu chung đi chếch xuống dưới và ra ngoài đến khớp cùng-chậu thì chia thành động mạch chậu ngoài và động mạch chậu trong:
- Động mạch chậu trong (internal iliac artery): Chạy vào vùng chậu hông bé, phân chia thành các nhánh trước và sau để cấp máu cho các tạng vùng chậu (bàng quang, trực tràng, tử cung, tuyến tiền liệt) và thành chậu.
- Động mạch chậu ngoài (external iliac artery): Chạy dọc bờ trong cơ thắt lưng lớn, đi qua dưới dây chằng bẹn đổi tên thành động mạch đùi, là nguồn cấp máu chính cho chi dưới.
Ý nghĩa lâm sàng và bệnh lý huyết quản
Hệ động mạch chậu là vị trí thường gặp của các tổn thương xơ vữa động mạch gây hẹp hoặc tắc lòng mạch (hội chứng Leriche), dẫn đến triệu chứng đau cách hồi chi dưới và rối loạn cương dương. Phình động mạch chậu thường kết hợp với phình động mạch chủ bụng (AAA), có nguy cơ vỡ cao đòi hỏi can thiệp đặt stent graft nội mạch (EVAR) hoặc phẫu thuật bắc cầu nối mạch máu.