Từ điển học thuật Khoa học y - dược

gây tê đám rối thần kinh cánh tay

Tiếng AnhBrachial plexus block

Gây tê đám rối thần kinh cánh tay là phương pháp vô cảm vùng thông qua việc tiêm thuốc tê tại các vị trí giải phẫu lân cận đám rối thần kinh cánh tay nhằm ức chế dẫn truyền cảm giác và vận động của toàn bộ chi trên.

310 lượt xem Cập nhật 9/9/2026

Gây tê đám rối thần kinh cánh tay (brachial plexus block) là phương pháp vô cảm vùng thông qua việc tiêm thuốc tê tại các vị trí giải phẫu lân cận đám rối thần kinh cánh tay nhằm ức chế dẫn truyền cảm giác và vận động của toàn bộ chi trên. Gây tê đám rối thần kinh cánh tay là một kỹ thuật gây tê vùng thường được sử dụng trong các phẫu thuật ở chi trên, bao gồm vai, cánh tay, khuỷu tay, cẳng tay và bàn tay. Kỹ thuật này giúp giảm đau và cải thiện quá trình phục hồi sau phẫu thuật bằng cách ngăn chặn tín hiệu đau từ vùng phẫu thuật truyền tới não.

Cấu Trúc và Chức Năng của Đám Rối Thần Kinh Cánh Tay

Đám rối thần kinh cánh tay là một mạng lưới dày đặc của các dây thần kinh phát sinh từ rễ thần kinh ở cột sống cổ, cụ thể là từ rễ C5 đến T1. Từ đây, các dây thần kinh chạy qua vùng cổ và nách, rồi phân nhánh để vận động và cung cấp cảm giác cho chi trên.

Các Phương Pháp Gây Tê Đám Rối Thần Kinh Cánh Tay

Có một số kỹ thuật khác nhau để gây tê đám rối thần kinh cánh tay, mỗi kỹ thuật được lựa chọn dựa trên vị trí phẫu thuật cũng như kinh nghiệm của bác sĩ gây mê:

  • Gây tê đám rối thần kinh cánh tay qua ngả cổ: Được thực hiện khi các phẫu thuật diễn ra ở vùng gần vai. Đây là một kỹ thuật phổ biến và có tỷ lệ thành công cao.
  • Gây tê đám rối thần kinh cánh tay qua ngả nách: Thường được sử dụng cho các phẫu thuật diễn ra ở cẳng tay và bàn tay. Kỹ thuật này yêu cầu bệnh nhân giơ cánh tay để tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận đám rối.
  • Gây tê đám rối thần kinh liên sườn: Chủ yếu được dùng trong các phẫu thuật ở cánh tay và khuỷu tay, phương pháp này ít phổ biến hơn nhưng có thể hữu ích trong một số trường hợp nhất định.

Lợi Ích của Gây Tê Đám Rối Thần Kinh Cánh Tay

Kỹ thuật này mang lại nhiều lợi ích cả trong và sau phẫu thuật bao gồm:

  • Giảm đau: Mang lại hiệu quả giảm đau mạnh mẽ và lâu dài không chỉ trong quá trình phẫu thuật mà còn sau khi phẫu thuật hoàn tất.
  • Giảm nhu cầu sử dụng thuốc giảm đau opioid: Điều này giúp giảm nguy cơ nghiện thuốc và các tác dụng phụ không mong muốn của thuốc giảm đau.
  • Cải thiện quá trình phục hồi: Việc giảm đau tốt hơn góp phần vào việc mau chóng hồi phục chức năng chi trên sau phẫu thuật.

Biến Chứng và Rủi Ro

Mặc dù gây tê đám rối thần kinh cánh tay là tương đối an toàn, một số biến chứng có thể phát sinh, bao gồm:

  • Nhiễm trùng: Thông thường nguy cơ này là thấp nhưng có thể xảy ra ở vị trí tiêm.
  • Tổn thương thần kinh: Tổn thương này thường tạm thời và bệnh nhân phục hồi hoàn toàn trong thời gian ngắn.
  • Hạ huyết áp: Một số bệnh nhân có thể gặp tình trạng hạ huyết áp nhưng thường được kiểm soát dễ dàng.

Kết Luận

Gây tê đám rối thần kinh cánh tay là một kỹ thuật quan trọng trong lĩnh vực gây mê hiện đại, mang lại nhiều lợi ích cho bệnh nhân cũng như cải thiện kết quả phẫu thuật. Khả năng quản lý đau tốt hơn và giảm thiểu nhu cầu sử dụng thuốc opioid đã khiến cho kỹ thuật này ngày càng trở nên phổ biến hơn trong các ca phẫu thuật chi trên.

Câu hỏi thường gặp

Các đường tiếp cận kinh điển để gây tê đám rối thần kinh cánh tay là gì và ứng dụng tương ứng?

Gồm đường gian cơ bậc thang (cho phẫu thuật vai và xương đòn), đường trên đòn (vô cảm toàn diện chi trên từ cánh tay đến bàn tay), đường dưới đòn (phẫu thuật cẳng tay và bàn tay) và đường nách (phẫu thuật cẳng tay, cổ tay và bàn tay).

Việc ứng dụng siêu âm dẫn đường mang lại lợi ích gì so với kỹ thuật kích thích thần kinh truyền thống?

Siêu âm cho phép quan sát trực tiếp các rễ/thân thần kinh, mạch máu lân cận và hướng đi của kim tiêm theo thời gian thực, theo dõi sự lan tỏa của thuốc tê xung quanh thần kinh, giúp tăng tỷ lệ thành công, rút ngắn thời gian khởi phát và giảm thiểu nguy cơ tiêm nhầm vào mạch máu hay tràn khí màng phổi.

Biến chứng hội chứng Horner và liệt cơ hoành thường gặp nhất ở đường gây tê nào?

Thường gặp ở đường gian cơ bậc thang do thuốc tê lan tỏa chèn ép hạch giao cảm cổ (hội chứng Horner: sụp mi, co đồng tử, giảm tiết mồ hôi nửa mặt) và liệt thần kinh hoành cùng bên (chiếm gần 100% trường hợp), cần đặc biệt thận trọng ở bệnh nhân suy hô hấp mạn tính.

Tài liệu tham khảo

  1. Ritthiruksa, Pakpirom, Srisintorn et al. (2026). Predictors of ultrasound-guided brachial plexus block failure in upper limb surgery: a retrospective cohort study. Springer Science and Business Media LLC. DOI: 10.21203/rs.3.rs-10351042/v1
  2. Honnannavar, Mudakanagoudar (2017). Comparison between conventional and ultrasound-guided supraclavicular brachial plexus block in upper limb surgeries. Anesthesia: Essays and Researches. DOI: 10.4103/aer.aer_43_17
  3. Swiontkowski (2010). Ultrasound-Guided Axillary Brachial Plexus Block with 20 Milliliters Local Anesthetic Mixture Versus General Anesthesia for Upper Limb Trauma Surgery: An Observer-Blinded, Prospective, Randomized, Controlled Trial. Yearbook of Orthopedics. DOI: 10.1016/s0276-1092(09)79656-7