Từ điển học thuật

Acid uric máu là gì? Các công bố khoa học về Acid uric máu

Acid uric máu là một dạng chất thải tự nhiên được tạo ra trong quá trình chuyển hóa purin, một phân tử chứa nitrogen được tìm thấy trong các thực phẩm chúng ta ...

429 lượt xem Cập nhật 12/9/2026

Acid uric máu là một dạng chất thải tự nhiên được tạo ra trong quá trình chuyển hóa purin, một phân tử chứa nitrogen được tìm thấy trong các thực phẩm chúng ta ăn hàng ngày. Khi cơ thể chuyển hóa purin, axit uric được hình thành và dường như không có ích cho cơ thể. Thông thường, axit uric được tiết ra qua thận và bài tiết qua niệu quản và niệu đạo. Tuy nhiên, khi có quá nhiều axit uric trong máu và thận không thể loại bỏ tốt chúng, gây ra tình trạng acid uric máu cao, gọi là hiperuricemia. Nếu mức acid uric máu cao kéo dài và không điều trị, nó có thể gây ra các vấn đề sức khỏe như gout, bệnh thận và tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạchđái tháo đường.
Khi các tế bào trong cơ thể chuyển hóa purin, axit uric được tạo ra như một chất thải. Thường thì axit uric được tan trong máu và tiết ra thông qua thận. Tuy nhiên, khi quá nhiều axit uric được sản xuất hoặc thận không tiết ra đủ, mức độ axit uric trong máu có thể tăng lên và gây ra tình trạng hiperuricemia.

Một số nguyên nhân gây ra hiperuricemia bao gồm:

1. Sản xuất quá nhiều axit uric: Điều này có thể xảy ra do dân số tiêu thụ nhiều purin trong thực phẩm hoặc do di truyền từ gia đình.
2. Khả năng giảm thụ axit uric: Thận không loại bỏ đủ axit uric qua niệu quản và niệu đạo, dẫn đến tăng hàm lượng axit uric trong máu.
3. Giảm cơ chế bài tiết axit uric: Một số thuốc như aspirin, thiazide, và cyclosporine có thể làm tăng mức axit uric trong máu bằng cách giảm loại bỏ axit uric qua thận.

Tình trạng acid uric máu cao có thể gây ra các vấn đề sức khỏe như:

1. Gout: Đây là một loại viêm khớp mãn tính gây ra bởi tạo thành các tinh thể urate trong các khớp. Các tinh thể này gây ra viêm, đau và sưng tại vị trí khớp.

2. Bệnh thận: Mức độ cao của axit uric có thể dẫn đến tạo thành các tinh thể urate trong thận, gây ra tăng nguy cơ mắc các vấn đề thận như viên sỏi thận và cảnh báo cho bệnh thận.

3. Bệnh tim mạch: Acid uric máu cao cũng có thể liên quan đến tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như xơ vữa động mạch và đột quỵ.

4. Đái tháo đường: Một số nghiên cứu cho thấy acid uric máu cao có thể gây ra kháng insulin và tăng nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường.

Để giảm mức độ axit uric trong máu, người bị hiperuricemia có thể điều chỉnh chế độ ăn uống bằng cách hạn chế các thực phẩm giàu purin như mỡ động vật, nội tạng, hải sản và đồ ngọt. Ngoài ra, uống đủ nước và thực hiện các hoạt động thể lực cũng có thể giúp điều chỉnh mức độ acid uric trong cơ thể. Nếu cần thiết, bác sĩ có thể kê đơn thuốc để giảm mức độ axit uric hoặc điều trị các biến chứng liên quan.

Các nghiên cứu khoa học về “acid uric máu”

Công bố nổi bật trên thế giới và tại Việt Nam, kèm tóm tắt theo hướng chủ đề.

Nổi bật tại Việt Nam

  • TÌM HIỂU NỒNG ĐỘ ACID URIC MÁU Ở BỆNH NHÂN SAU GHÉP THẬN TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI

    Nghiêm Trung Dũng và cộng sự2023Tạp chí Y học Việt Nam

    AI tóm tắt

    Khảo sát y học tiến hành trên 346 người bệnh được theo dõi sau phẫu thuật ghép thận tại Bệnh viện Bạch Mai nhằm xác định nồng độ acid uric máu và mối liên quan với chức năng thận. Tác giả ghi nhận tỷ lệ tăng acid uric chiếm 49,4%, tập trung cao nhất ở nhóm bệnh nhân sau ghép 1-3 năm và có kèm rối loạn lipid máu. Kết quả nhấn mạnh việc kiểm soát urat huyết thanh đóng vai trò quan trọng bảo vệ thận ghép lâu dài.

  • NGHIÊN CỨU TÌNH HÌNH TĂNG ACID URIC MÁU VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYPE 2

    Nguyễn Việt Thu Trang và cộng sự2023Tạp chí Y Dược học Cần Thơ

    AI tóm tắt

    Nghiên cứu lâm sàng mô tả cắt ngang trên bệnh nhân đái tháo đường type 2 tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên nhằm khảo sát tỷ lệ và các yếu tố liên quan đến tình trạng tăng acid uric máu. Nhóm tác giả xác định tỷ lệ rối loạn chuyển hóa acid uric tăng cao rõ rệt ở các bệnh nhân có hội chứng chuyển hóa, béo phì và tăng huyết áp đi kèm. Kết quả khuyến cáo cần theo dõi nồng độ urat huyết thanh để phòng biến chứng thận sớm.