Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Đái tháo đường là gì? Các công bố khoa học về Đái tháo đường

Tiếng AnhDiabetes mellitus

Bệnh đái tháo đường là một hội chứng bệnh lý chuyển hóa tiến triển mạn tính đặc trưng bởi sự gia tăng nồng độ glucose máu kéo dài do cơ thể khiếm khuyết trong bài tiết insulin, tác động của insulin hoặc phối hợp cả hai cơ chế, dẫn đến rối loạn chuyển hóa carbohydrate, lipid và protein toàn thân.

304 lượt xem Cập nhật 8/9/2026

Bệnh đái tháo đường (Diabetes mellitus) là hội chứng chuyển hóa đặc trưng bởi tình trạng đường huyết cao mạn tính do thiếu hụt hoặc đề kháng insulin, gây tổn thương vi mạch và đại mạch dẫn đến nhiều biến chứng tim mạch, mắt, thận và thần kinh.

Đái tháo đường (còn được gọi là tiểu đường) là một bệnh lý liên quan đến các vấn đề về quá trình chuyển hóa đường trong cơ thể. Bệnh này xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng được insulin một cách hiệu quả để kiểm soát mức đường trong máu. Kết quả là mức đường trong máu tăng cao, gây ra các triệu chứng như buồn nôn, khát nước, thèm ăn, mệt mỏi và thậm chí gây ra các biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị và kiểm soát tốt. Đái tháo đường có hai dạng chính là đái tháo đường loại 1 và đái tháo đường loại 2. Đái tháo đường loại 1: Đái tháo đường loại 1 xảy ra khi tuyến tụy không sản xuất đủ insulin, một hormone cần thiết để chuyển đổi đường thành năng lượng. Do đó, người bị đái tháo đường loại 1 thường phải tiêm insulin hoặc dùng bơm insulin để duy trì mức đường huyết trong giới hạn bình thường. Đái tháo đường loại 1 thường xuất hiện ở tuổi trẻ và thường có liên quan đến yếu tố di truyền.

Đái tháo đường loại 2: Đái tháo đường loại 2 là loại đái tháo đường phổ biến hơn, chiếm khoảng 90% tổng số trường hợp. Ở loại này, tuyến tụy thường vẫn sản xuất insulin, nhưng cơ thể không sử dụng nó một cách hiệu quả hoặc sản xuất không đủ để duy trì mức đường huyết bình thường. Yếu tố chính gây ra đái tháo đường loại 2 là tăng cân, không có hoạt động thể chất đủ và di truyền. Đái tháo đường loại 2 thường xảy ra ở người trưởng thành, nhưng trong những năm gần đây, nó cũng đã tăng đáng kể ở trẻ em và thanh thiếu niên do lối sống không lành mạnh.

Nguyên nhân khác gây ra đái tháo đường có thể là tác động của một số yếu tố như cân nặng quá mức, ô nhiễm môi trường, stress và một số bệnh lý khác. Có một số yếu tố nguy cơ khác nhau có thể làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường, bao gồm gia đình có trường hợp mắc bệnh, tuổi, etnic, không hoạt động thể chất đủ và chế độ ăn không lành mạnh.

Để kiểm tra và chẩn đoán đái tháo đường, người bệnh cần làm xét nghiệm máu và nước tiểu để đo mức đường huyết và xác định có hiện diện insulin hay không. Điều trị đái tháo đường thường bao gồm kiểm soát đường huyết, chế độ ăn uống lành mạnh, hoạt động thể chất đều đặn, định kỳ kiểm tra và theo dõi sức khỏe chung.

Câu hỏi thường gặp

Bốn phân loại thể lâm sàng chính của bệnh đái tháo đường theo WHO là gì?

Bao gồm đái tháo đường típ 1 (phá hủy tự miễn tế bào beta dẫn đến thiếu insulin tuyệt đối), đái tháo đường típ 2 (kháng insulin kết hợp suy giảm tiết insulin), đái tháo đường thai kỳ (phát hiện trong thai kỳ), và các thể đặc hiệu khác.

Các biến chứng mạn tính nguy hiểm nhất của bệnh đái tháo đường gồm những gì?

Bao gồm biến chứng mạch máu lớn (nhồi máu cơ tim, đột quỵ não, bệnh động mạch ngoại biên) và biến chứng mạch máu nhỏ (bệnh võng mạc gây mù lòa, bệnh thận gây suy thận giai đoạn cuối và bệnh thần kinh dẫn đến loét cắt cụt chi).

Chỉ số HbA1c phản ánh điều gì và có giá trị như thế nào trong theo dõi điều trị?

HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình của bệnh nhân trong 2 đến 3 tháng vừa qua; duy trì HbA1c < 7.0% giúp làm giảm đáng kể nguy cơ phát triển và tiến triển của các biến chứng vi mạch và đại mạch.

Tài liệu tham khảo

  1. Paneni, Cosentino (2015). Epidemiology, Definition, and Diagnosis of Diabetes Mellitus. Diabetes and Cardiovascular Disease. DOI: 10.1007/978-3-319-17762-5_1
  2. Venkatesan (2021). Classification of Diabetes Mellitus: A Review. International Journal of Diabetes Management. DOI: 10.61797/ijdm.v1i1.115
  3. Scheen (2021). Exciting breakthroughs in the management of diabetes mellitus. Diabetes Epidemiology and Management. DOI: 10.1016/j.deman.2021.100005