Từ điển học thuật Kỹ thuật và công nghệ

Độ võng là gì? Các công bố khoa học về Độ võng

Tiếng AnhStructural Deflection

Tên gọi khácđộ dịch chuyển uốnbiến dạng võngbeam deflectiondeflection

Độ võng là độ dịch chuyển theo phương vuông góc với trục ban đầu của cấu kiện chịu uốn (dầm, bản, thanh) dưới tác dụng của tải trọng và tác động môi trường, biểu thị mức độ biến dạng uốn trong cơ học kết cấu.

349 lượt xem Cập nhật 31/8/2026

Độ võng là một thuật ngữ trong võ thuật, đặc biệt là trong võ thuật MMA (Mixed Martial Arts) và Muay Thai, để chỉ mức độ rung lắc của một đối thủ sau khi bị đánh mạnh. Khi một võ sĩ bị đóng cứng và rung lắc sau một cú đánh mạnh, người ta nói rằng đối thủ đó đã bị "độ võng". Độ võng thể hiện mức độ tác động và sự ảnh hưởng của cú đánh lên cơ thể võ sĩ.
Độ võng là một hiện tượng xảy ra khi một võ sĩ bị giật, rung lắc hoặc mất cân bằng sau khi nhận một cú đánh mạnh. Đây là kết quả của lực tác động lớn từ cú đánh, khiến cơ thể không thể duy trì ổn định và truyền đạt được tin hiệu điều chỉnh đúng đắn.

Khi một võ sĩ bị độ võng, có thể thấy những dấu hiệu như rung đầu, mất cân bằng, dừng lại hoặc giảm tốc độ chuyển động, và thậm chí có thể gục ngã hoặc mất ý thức tạm thời. Điều này thường xảy ra khi đầu võ sĩ bị va chạm mạnh, nhận được cú đấm hoặc cú đá vào vùng nhạy cảm như hàm, hàm răng, hốc mắt hoặc trán.

Độ võng trong võ thuật có thể gây nguy hiểm cho võ sĩ, vì nó làm suy giảm sức mạnh, sự nhạy bén và khả năng phản xạ của họ. Nếu không được xử lý và phục hồi kịp thời, võ sĩ có thể trở nên dễ bị tấn công và dễ chấn thương hơn.

Đối với các võ sĩ chuyên nghiệp, độ võng là một yếu tố quan trọng mà huấn luyện viên và huấn luyện viên cần quan tâm. Phục hồi sau độ võng là quá trình để phục hồi sức mạnh, cân bằng và sự tập trung sau khi bị rung động. Điều này có thể bao gồm các biện pháp như nghỉ ngơi, chăm sóc sức khỏe, chế độ ăn uống và kỹ thuật tập luyện phù hợp.

Trong một số trận đấu võ thuật, nếu một võ sĩ bị độ võng nặng, trọng tài hoặc bác sĩ có thể quyết định chấm dứt trận đấu để đảm bảo an toàn cho võ sĩ đó.
Khi một võ sĩ bị đánh và gặp độ võng, hệ thần kinh trên cơ thể của họ trở thành mục tiêu chính. Cú đánh mạnh có thể gây ra một số hiện tượng như:

1. Giật mạnh (Knockout): Đây là hiện tượng khi võ sĩ mất ý thức ngay lập tức sau khi nhận một cú đánh mạnh vào hàm, hàm răng hoặc hốc mắt. Mất ý thức có thể kéo dài từ vài giây đến vài phút và võ sĩ cần thời gian để hồi phục.

2. Rung lắc (Stun): Đây là hiện tượng khi võ sĩ mất cân bằng, rung đầu và có thể ngừng lại hoặc giảm tốc độ chuyển động ngay sau khi nhận một cú đánh mạnh. Trong thời gian hiện tượng này xảy ra, võ sĩ có thể trở nên dễ bị tấn công và có thể bị knock-out nếu đối thủ tấn công tiếp.

3. Mất cân bằng: Cú đánh mạnh có thể làm mất cân bằng và làm cho võ sĩ không thể điều chỉnh và duy trì vị trí cơ thể. Điều này khiến võ sĩ trở nên dễ dàng bị đánh ngã hoặc tấn công.

4. Mất tập trung: Cú đánh mạnh có thể làm mất tập trung và làm suy giảm sự nhạy bén của võ sĩ. Võ sĩ có thể không thể đọc và phản ứng đúng đắn với các cú đánh tiếp theo từ đối thủ.

Độ võng có thể ảnh hưởng không chỉ đến khả năng chiến đấu của võ sĩ, mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe toàn diện của họ. Nếu võ sĩ bị độ võng quá nhiều lần hoặc một lần nhưng rất mạnh, họ có thể gặp các vấn đề về sức khỏe như chấn thương não, mất trí nhớ và các vấn đề về thần kinh.

Việc phục hồi sau độ võng là rất quan trọng để đảm bảo an toàn và hiệu suất của võ sĩ. Võ sĩ cần được kiểm tra y tế và nghỉ ngơi đủ thời gian để cho phép cơ thể hồi phục. Chế độ ăn uống và giấc ngủ đúng cũng quan trọng để tăng cường quá trình phục hồi. Ngoài ra, võ sĩ cần tuân thủ các quy tắc về an toàn và bảo vệ trong quá trình tập luyện và thi đấu để giảm nguy cơ bị độ võng.

Câu hỏi thường gặp

Độ cứng chống uốn (EI) ảnh hưởng thế nào đến độ võng của dầm?

Độ võng tỷ lệ nghịch với độ cứng chống uốn EI. Khi tăng môđun đàn hồi của vật liệu (E) hoặc tăng kích thước hình học mặt cắt ngang (đặc biệt là chiều cao dầm h để tăng mômen quán tính I = bh^3/12), độ võng của dầm sẽ giảm đi rất nhanh.

Vì sao độ võng của dầm bê tông cốt thép lại tăng dần theo thời gian?

Do hai hiện tượng từ biến (creep - biến dạng dẻo tăng dần dưới ứng suất nén kéo dài) và hiện tượng co ngót (shrinkage - thể tích bê tông giảm dần khi mất nước) làm dịch chuyển trục trung hòa và gia tăng độ cong của dầm theo thời gian.

Trạng thái giới hạn sử dụng (SLS) quy định giới hạn độ võng cho phép ra sao?

Để đảm bảo mỹ quan và không làm hư hại các kết cấu giòn ngăn phòng, tiêu chuẩn thiết kế khống chế độ võng cực đại không vượt quá các ngưỡng cho phép như L/250 đối với sàn thông thường hoặc L/350 - L/480 đối với dầm đỡ tường xây gạch.

Tài liệu tham khảo

  1. Bauchau, O. A., & Craig, J. I. (2009). Euler-Bernoulli beam theory. In Structural Analysis (pp. 173–221). Springer, Dordrecht. DOI: 10.1007/978-90-481-2516-6_5
  2. Branson, D. E. (1985). Deflections. In Deformation of Concrete Structures. McGraw-Hill. DOI: 10.1007/978-1-4757-0857-8_2
  3. Griffith, A. A. (1921). The phenomena of rupture and flow in solids. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series A, 221(582–593), 163–198. DOI: 10.1098/rsta.1921.0006