Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Thuốc thiết yếu là gì? Các công bố khoa học về Thuốc thiết yếu

Tiếng AnhEssential medicines / WHO Model List of Essential Medicines

Thuốc thiết yếu là danh mục các loại thuốc đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ưu tiên của đại đa số người dân, được lựa chọn dựa trên bằng chứng khoa học vững chắc về hiệu lực điều trị, tính an toàn và chi phí-hiệu quả tương đối.

275 lượt xem Cập nhật 13/9/2026

Thuốc thiết yếu (Essential medicines / WHO Model List of Essential Medicines) là danh mục các dược phẩm ưu tiên hàng đầu trong hệ thống y tế công cộng, phải luôn sẵn có ở mọi thời điểm với số lượng đầy đủ, dạng bào chế phù hợp và mức giá người dân có thể chi trả.

Thử nghiệm thiết yếu là những loại thuốc mà được coi là cần thiết trong quá trình nghiên cứu và phát triển mới, thường là trong lĩnh vực y học. Chúng thường phải được kiểm tra độ an toàn và hiệu quả thông qua các thử nghiệm lâm sàng trước khi được phê duyệt và bán trên thị trường. Những thuốc thiết yếu có thể bao gồm thuốc chống ung thư, thuốc điều trị bệnh tim mạch, thuốc chống nhiễm trùng và nhiều loại thuốc khác có tác dụng quan trọng trong việc cải thiện sức khỏe và chữa trị bệnh. Thuốc thiết yếu chi tiết hơn là nhóm các loại thuốc cần thiết và quan trọng để điều trị và chữa trị các bệnh và tình trạng sức khỏe nghiêm trọng. Những loại thuốc này thường có tác dụng quan trọng và không thể thay thế bằng các biện pháp khác như thuốc thay thế hoặc phương pháp điều trị không dùng thuốc.

Dưới đây là một số ví dụ về các loại thuốc thiết yếu

1. Thuốc chống ung thư: Bao gồm các loại thuốc hóa trị, tác động tới các tế bào ung thư và ngăn chặn sự phát triển của chúng. Những thuốc này có thể bao gồm anthracyclin (như doxorubicin), platinum (như carboplatin), và kinase inhibitors như imatinib.

2. Thuốc điều trị bệnh tim mạch: Bao gồm thuốc chống nhồi máu (như aspirin), thuốc chống co thắt mạch (như nitrates), thuốc giảm cholesterol (như statin) và thuốc lợi tiểu (như diuretics).

3. Kháng sinh: Loại thuốc chống nhiễm trùng được sử dụng để tiêu diệt vi khuẩn hoặc ngăn chặn sự phát triển của chúng. Ví dụ: penicillin, ceftriaxone, và azithromycin.

4. Thuốc chống bệnh tật: Như thuốc chống vi-rút HIV (như antiretroviral), thuốc chống vi khuẩn đa kháng thuốc (như polymyxin B và colistin), và thuốc kháng nấm (như fluconazole).

5. Thuốc kháng dị ứng: Nếu bạn có dị ứng mạnh mẽ với một loại thuốc nào đó, thuốc này có thể được coi là thiết yếu trong trường hợp cần thiết để kiểm soát và điều trị phản ứng dị ứng nghiêm trọng gây ra bởi dược phẩm đó.

Các loại thuốc thiết yếu thường được đưa vào danh sách như "Danh sách các loại thuốc cần thiết" hoặc "Danh sách các loại thuốc thiết yếu" của một quốc gia, nơi mức độ quan trọng của các thuốc này được công nhận và cần được đảm bảo sẵn có để điều trị bệnh nhân ở cấp cứu hay các trường hợp cần thiết khẩn cấp khác.

Câu hỏi thường gặp

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ban hành Danh mục Thuốc Thiết yếu Mẫu (EML) lần đầu tiên vào năm nào?

WHO công bố Danh mục Thuốc Thiết yếu Mẫu đầu tiên vào năm 1977 với khoảng 200 hoạt chất; danh mục này được cập nhật định kỳ 2 năm một lần bởi một ủy ban chuyên gia độc lập nhằm phản ánh tiến bộ y học và gánh nặng bệnh tật toàn cầu.

Những tiêu chí cốt lõi nào được sử dụng để đưa một loại thuốc vào danh mục thiết yếu?

Tiêu chí lựa chọn bao gồm: mức độ phổ biến của bệnh tật trong cộng đồng; bằng chứng thuyết phục về hiệu quả lâm sàng và độ an toàn từ các thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng; chi phí điều trị hợp lý; tính khả thi trong bảo quản, chuỗi cung ứng và dạng bào chế thuận tiện.

Danh mục thuốc thiết yếu có ý nghĩa như thế nào đối với chính sách bảo hiểm y tế quốc gia?

Danh mục thuốc thiết yếu đóng vai trò là nền tảng pháp lý và khoa học để các quốc gia xây dựng danh mục thuốc được quỹ bảo hiểm y tế chi trả, định hướng mua sắm đấu thầu thuốc tập trung công lập, khuyến khích sản xuất thuốc generic và tối ưu hóa ngân sách y tế.

Tài liệu tham khảo

  1. Duncan Richards, Aronson Jeffrey (2005). The World Health Organization (WHO) essential medicines list. Oxford Handbook of Practical Drug Therapy. DOI: 10.1093/med/1.1.med-9780198530077-div1-8
  2. By the Secretariat Word Health Organization Report (2006). Rational use of medicines: progress in implementing the WHO medicines strategy. Italian Journal of Public Health. DOI: 10.2427/5944
  3. Hoppu Kalle, Hill Suzanne (2010). Providing Global Access to Essential Medicines for Children – The WHO Better Medicines for Children Programme. Guide to Paediatric Drug Development and Clinical Research. DOI: 10.1159/000315569