Khiếm thính là gì? Phân loại mức độ suy giảm thính lực, nguyên nhân và phục hồi

Tổng quan hệ thống phân tích các bất thường tiền đình phối hợp ở người bệnh khiếm thính tiếp nhận (SNHL). Dữ liệu chỉ rõ khoảng 40–60% bệnh nhân SNHL và gần 70% trẻ em nghe kém có biểu hiện rối loạn chức năng tiền đình, phổ biến là giảm phản xạ mắt-đầu và tổn thương xoan nang hoặc cầu nang. Nhóm tác giả khuyến nghị tích hợp thăm khám tiền đình vào quy trình thường quy nhằm nâng cao hiệu quả quản lý lâm sàng.

Tổng quan tường thuật giai đoạn 1998–2025 tổng hợp các bằng chứng lâm sàng và dịch tễ học về tình trạng khiếm thính bẩm sinh ở trẻ em. Tỷ lệ mắc ước tính từ 1–3 trên 1.000 trẻ sinh sống, trong đó yếu tố di truyền chiếm hơn một nửa các trường hợp bên cạnh nhiễm trùng bẩm sinh và sinh non. Nhóm tác giả chỉ rõ sàng lọc thính lực sơ sinh toàn dân và can thiệp trong 6 tháng đầu đời giữ vai trò quyết định.

Tác dụng bảo vệ tế bào ốc tai của hợp chất tự nhiên (natural products) được tổng hợp qua bài tổng quan hệ thống phân tích 24 hoạt chất thực nghiệm và 5 chất lâm sàng. Các hoạt chất thực vật thể hiện khả năng ức chế gốc oxy hóa, kháng viêm và cải thiện tuần hoàn tai trong. Nghiên cứu cho thấy hợp chất tự nhiên là nguồn dược chất tiềm năng giúp phòng ngừa và trị bệnh khiếm thính tiếp nhận (sensorineural).

Tình trạng thiếu hụt sắt huyết thanh (ferritin) chu sinh được khảo sát qua nghiên cứu đoàn hệ trên 859 cặp mẹ con tại Thẩm Dương (Shenyang), Trung Quốc. Đánh giá bằng điện thế gợi thính giác ABR và điện ốc tai ECochG cho thấy thiếu sắt làm chậm dẫn truyền thần kinh và tăng tỷ số điện thế ốc tai. Tác giả chỉ ra thiếu sắt trong thai kỳ là yếu tố nguy cơ dẫn đến tổn thương khiếm thính ẩn sơ sinh.

Mối tương tác giữa điểm nguy cơ đa gen (PRS) và lối sống được phân tích qua nghiên cứu bệnh chứng trên 376.464 người thuộc ngân hàng dữ liệu sinh học UK Biobank. Điểm di truyền nguy cơ cao làm tăng 49% khả năng mắc bệnh, trong khi lối sống kém lành mạnh làm tăng gấp 3,03 lần nguy cơ. Kết quả cho thấy duy trì lối sống lành mạnh giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ giảm thính lực tuổi già (ARHL).

Tổn thương sợi thần kinh ốc tai (cochlear nerve) sau tiếng ồn lớn được khảo sát qua thực nghiệm sinh lý thính giác trên chuột. Dù ngưỡng nghe hồi phục hoàn toàn sau giai đoạn mất thính lực tạm thời, chấn thương âm thanh vẫn gây thoái hóa cấp tính đầu tận cùng thần kinh hướng tâm (afferent) và thoái triển thần kinh tiến triển. Tác giả cho thấy tổn thương thần kinh tiềm tàng làm giảm khả năng nghe trong tiếng ồn kéo dài.

Năng lực ngôn ngữ của trẻ khiếm thính được phân tích qua nghiên cứu đoàn hệ so sánh 72 trẻ phát hiện sớm trước 6 tháng tuổi với 78 trẻ phát hiện muộn. Đánh giá theo thang đo Minnesota cho thấy nhóm can thiệp sớm đạt điểm ngôn ngữ tiếp nhận và biểu đạt vượt trội bất kể mức độ điếc. Tác giả kết luận sàng lọc và can thiệp trước 6 tháng tuổi giúp trẻ suy giảm thính lực phát triển ngôn ngữ tối ưu.

Mối liên quan giữa sa sút nhận thức và chức năng nghe được đánh giá qua nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu trên 1.984 người cao tuổi thuộc dự án Health ABC theo dõi trong 6 năm. Người bị suy giảm thính lực ban đầu có tốc độ suy giảm điểm nhận thức 3MS nhanh hơn 41% và tăng 24% nguy cơ suy giảm nhận thức mới mắc. Tác giả chỉ ra mức độ mất thính lực liên quan độc lập với tốc độ suy thoái trí tuệ.

Nguy cơ sa sút trí tuệ (dementia) được theo dõi qua nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu trên 639 đối tượng trong nghiên cứu Baltimore Longitudinal Study of Aging suốt 11,9 năm. Nguy cơ mắc bệnh tăng theo độ nặng thính lực ban đầu, với tỷ số nguy cơ 1,89 ở mức nhẹ và 4,94 ở mức điếc nặng. Kết quả cho thấy suy giảm thính lực là yếu tố dự báo nguy cơ độc lập đối với hội chứng sa sút trí tuệ người cao tuổi.

Tác động của khiếm khuyết thính giác đến chất lượng sống được lượng giá qua nghiên cứu đoàn hệ theo dõi 5 năm trên 2.688 người cao tuổi tại Beaver Dam. Tỷ lệ nghe kém nhẹ chiếm 28% và trung bình đến nặng chiếm 24%. Người bệnh gặp nhiều trở ngại sinh hoạt và suy giảm điểm thể chất lẫn tinh thần trên thang SF-36. Tác giả kết luận suy giảm thính lực làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống.

Loạt ca bệnh gồm 58 người bệnh điếc đột ngột điều trị tại Bệnh viện Đại học Y Thái Bình giai đoạn 2019–2024 đánh giá phác đồ tiêm corticoid xuyên màng nhĩ. Kết quả ghi nhận thể nhẹ có tỷ lệ phục hồi hoàn toàn đạt 88,2%, trong khi thể trung bình và nặng đạt tỷ lệ phục hồi một phần lần lượt là 66,1% và 46,2%. Can thiệp trước 7 ngày giúp tối ưu hóa khả năng hồi phục cho người khiếm thính cấp tính.

Cơ sở khoa học của liệu pháp đưa thuốc vào tai giữa được tổng kết qua nghiên cứu tổng quan luận điểm từ 20 bài báo chọn lọc trên cơ sở dữ liệu PubMed. Kỹ thuật tiêm corticoid hòm tai giúp thuốc thẩm thấu nồng độ cao vào ngoại dịch tai trong mà hạn chế tối đa độc tính toàn thân. Tác giả ghi nhận tiêm nội nhĩ là phác đồ cấp cứu hữu hiệu trong điều trị ban đầu và cứu vãn bệnh lý điếc đột ngột.

Khảo sát cắt ngang trên 15.201 trẻ mầm non (preschool children) từ 2–5 tuổi tại tỉnh Thái Bình đánh giá thực trạng khiếm thính theo quy trình sàng lọc OAE kết hợp ABR. Nghiên cứu ghi nhận 571 trẻ mắc tổn thương thính giác với tỷ lệ hiện mắc là 3,75%, trong đó thể dẫn truyền chiếm đa số với 69,88% và mức độ nhẹ chiếm gần một nửa. Tác giả khuyến nghị triển khai sàng lọc định kỳ ở bậc mầm non.

Đặc điểm chẩn đoán hình ảnh căn nguyên tổn thương thính giác được khảo sát qua nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 250 bệnh nhân có triệu chứng nghe kém chụp cắt lớp vi tính tại hệ thống Vinmec. Kỹ thuật CLVT tai xương đá phát hiện viêm tai giữa, xốp xơ tai, khối u cholesteatoma và dị tật chuỗi xương con. Kết quả cho thấy chụp cắt lớp vi tính có độ chính xác cao trong xác định vị trí tổn thương gây giảm thính lực.

Rối loạn cảm xúc sau tai biến thính giác cấp tính được lượng giá qua nghiên cứu cắt ngang trên 101 bệnh nhân cao tuổi tại Bệnh viện Việt Tiệp. Dùng thang đo Zung và DASS-21, tác giả ghi nhận tỷ lệ lo âu nhẹ là 12,9% và trầm cảm là 26,7%, trong đó ù tai liên quan chặt chẽ đến lo âu (p dưới 0,05). Nghiên cứu chỉ ra người cao tuổi bị suy giảm thính lực đột ngột cần được hỗ trợ tâm lý.

Khảo sát trên 101 bệnh nhân cao tuổi bị điếc đột ngột tại Bệnh viện Việt Tiệp đánh giá sự tương quan giữa bảng câu hỏi HHIE-S và thính lực đồ đơn âm. Kết quả ghi nhận 95% đối tượng tự lượng giá mức độ nặng theo thang điểm HHIE-S, cho thấy xu hướng tự đánh giá cao mức độ ảnh hưởng của bệnh. Nghiên cứu chỉ ra thang đo HHIE-S là công cụ hỗ trợ sàng lọc ban đầu thuận tiện đối với tình trạng suy giảm thính lực cấp tính.

Năng lực đáp ứng dịch vụ thính học lão khoa được lượng giá qua nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng tại 15 cơ sở y tế Thành phố Huế. Khảo sát theo bộ công cụ SARA cho thấy đa số trạm y tế thiếu thốn thiết bị và nhân lực chuyên môn để sàng lọc bệnh thính giác. Nhóm tác giả kiến nghị nâng cao năng lực y tế cơ sở nhằm phát hiện sớm và can thiệp suy giảm thính lực cho người cao tuổi.

Phương án can thiệp phục hồi sức nghe sau di chứng nhiễm trùng được mô tả qua báo cáo ca bệnh trên bé gái 7 tuổi tại Bệnh viện Nhi Đồng 1. Bệnh nhi bị điếc đột ngột mức độ sâu hai tai hậu nhiễm virus COVID-19 được phẫu thuật cấy ốc tai điện tử hai bên thành công. Tác giả chỉ ra cấy ốc tai điện tử kịp thời kết hợp trị liệu âm ngữ giúp trẻ điếc sâu phục hồi ngôn ngữ hiệu quả.