DASS-21 có dùng để chẩn đoán xác định bệnh trầm cảm không?

Không. DASS-21 là thang đo tầm soát mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng khó chịu cảm xúc, không phải là công cụ chẩn đoán bệnh lý y khoa. Thang đo không thay thế được phỏng vấn lâm sàng chuyên sâu của bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý lâm sàng theo tiêu chuẩn DSM-5-TR hay ICD-11.

Tại sao điểm số của DASS-21 phải nhân đôi khi quy đổi?

DASS-21 là phiên bản rút gọn từ thang đo DASS-42 nguyên bản. Việc nhân đôi tổng điểm thô của mỗi nhóm 7 câu hỏi giúp đưa điểm số về cùng thang đo 42 câu, cho phép đối chiếu trực tiếp với các bảng điểm chuẩn và mức độ phân loại nghiêm trọng đã được chuẩn hóa quốc tế.

DASS-21 khác gì so với các thang đo PHQ-9 và GAD-7?

DASS-21 đánh giá đồng thời cả ba chiều kích trầm cảm, lo âu và căng thẳng trong cùng một bảng hỏi 21 mục. Ngược lại, PHQ-9 chuyên biệt cho 9 tiêu chuẩn chẩn đoán trầm cảm của DSM, còn GAD-7 tập trung đánh giá chuyên sâu rối loạn lo âu lan tỏa.

Khoảng thời gian đánh giá triệu chứng của DASS-21 là bao lâu?

DASS-21 yêu cầu người thực hiện tự đánh giá tần suất và mức độ xuất hiện của các biểu hiện cảm xúc trong vòng 1 tuần qua. Khung thời gian này giúp phản ánh trạng thái cảm xúc tức thời của cá nhân thay vì đo lường các nét tính cách ổn định lâu dài.

DASS-21 là gì? Cấu trúc, cách tính điểm và ý nghĩa sàng lọc

DASS-21 (Depression Anxiety Stress Scales - 21 Items) là thang đo trắc lượng tâm lý tự báo cáo gồm 21 câu hỏi, được thiết kế nhằm đánh giá mức độ nghiêm trọng của ba trạng thái cảm xúc tiêu cực gồm trầm cảm, lo âu và căng thẳng. Được phát triển như một phiên bản rút gọn từ thang đo gốc 42 câu hỏi, công cụ này giúp tối ưu hóa thời gian thực hiện trong khi vẫn duy trì các đặc tính đo lường tâm lý học vững chắc. DASS-21 được ứng dụng rộng rãi trong các nghiên cứu dịch tễ học cộng đồng, tầm soát ban đầu tại các cơ sở y tế và theo dõi hiệu quả can thiệp tâm lý lâm sàng. Bài viết này phân tích toàn diện về nguồn gốc hình thành, cấu trúc phân bố các mục hỏi, phương pháp tính điểm và quy đổi, các bằng chứng thực nghiệm về độ tin cậy và giá trị cấu trúc, cùng những khuyến cáo phương pháp luận khi ứng dụng tại Việt Nam.

Khái niệm và nguồn gốc hình thành của DASS-21

Thang đo Trầm cảm - Lo âu - Căng thẳng (Depression Anxiety Stress Scales, DASS) được phát triển bởi hai nhà tâm lý học Peter F. Lovibond và Sydney H. Lovibond tại Đại học New South Wales, Úc, công bố chính thức vào năm 1995 trên tạp chí Behaviour Research and Therapy. Bối cảnh ra đời của thang đo xuất phát từ một thách thức lớn trong nghiên cứu tâm lý học lâm sàng vào cuối thế kỷ 20: sự chồng lấn triệu chứng nghiêm trọng giữa trầm cảm và lo âu trên các thang đo tự báo cáo hiện hành thời bấy giờ, điển hình như Thang đánh giá Trầm cảm Beck (BDI) và Thang đánh giá Lo âu Beck (BAI). Phần lớn các công cụ tự đánh giá trước đó thường đo lường một nhân tố khó chịu tâm lý chung (general distress hoặc negative affectivity) hơn là phân lập được các đặc trưng cảm xúc riêng biệt.

Nhằm giải quyết vấn đề này, nhóm nghiên cứu của Lovibond và Lovibond (1995) đã áp dụng kỹ thuật phân tích nhân tố thực nghiệm trên các tập dữ liệu lớn để sàng lọc các câu hỏi có tính phân biệt cao nhất. Phiên bản đầy đủ ban đầu là DASS-42 gồm 42 câu hỏi, được chia đều cho ba thang đo phụ, mỗi thang gồm 14 câu. Sau đó, để đáp ứng nhu cầu đánh giá tâm lý nhanh chóng trong nghiên cứu dịch tễ học và thực hành lâm sàng bận rộn, các tác giả đã phát triển phiên bản rút gọn DASS-21 bằng cách chọn lọc 7 câu hỏi có trọng số nhân tố cao nhất từ mỗi thang đo phụ 14 câu của phiên bản gốc. Quá trình rút gọn này đảm bảo cấu trúc nội hàm của thang đo vẫn phản ánh đầy đủ bản chất của ba trạng thái cảm xúc mà không làm suy giảm đáng kể độ tin cậy trắc lượng.

Về mặt phân loại học thuật trong hệ thống khoa học, DASS-21 thuộc lĩnh vực khoa học y tế và sức khỏe (Medical and Health Sciences), cụ thể là chuyên ngành tâm thần học và tâm lý học lâm sàng. Thang đo này cung cấp một công cụ định lượng hỗ trợ các nhà nghiên cứu và chuyên gia y tế đánh giá liên tục mức độ biểu hiện triệu chứng, từ mức bình thường đến rất nặng, thay vì phân loại nhị phân người bệnh theo dạng có bệnh hoặc không có bệnh.

Cấu trúc ba chiều kích của thang đo DASS-21

DASS-21 được xây dựng dựa trên giả thuyết cấu trúc ba thành phần (tripartite model) của cảm xúc tiêu cực, phản ánh các biểu hiện nhận thức, cảm xúc và hành vi đặc trưng của từng trạng thái tâm lý:

Thang đo Trầm cảm (Depression): Tập trung đánh giá các triệu chứng của trạng thái khí sắc giảm sút sâu sắc, bao gồm cảm giác buồn bã, mất hy vọng vào tương lai, mất hứng thú hoặc mất cảm giác thích thú (anhedonia), tự đánh giá thấp bản thân, suy giảm năng lượng và cảm giác đời sống không còn ý nghĩa. Thang đo này chủ yếu phản ánh sự vắng mặt của cảm xúc tích cực (low positive affect).
Thang đo Lo âu (Anxiety): Phản ánh trực tiếp sự kích thích của hệ thần kinh tự chủ (autonomic arousal) và các đáp ứng sinh lý liên quan đến phản ứng sợ hãi. Các biểu hiện đo lường bao gồm hiện tượng run rẩy, vã mồ hôi, tim đập nhanh, khó thở, cảm giác khô miệng, cùng với trạng thái lo sợ tình huống và phản ứng hoảng sợ chủ quan.
Thang đo Căng thẳng (Stress/Tension): Đánh giá trạng thái kích thích mạn tính không đặc hiệu (chronic non-specific arousal). Triệu chứng của thang này bao gồm cảm giác căng thẳng thần kinh liên tục, khó khăn trong việc thả lỏng hoặc thư giãn cơ thể, dễ bị kích động, mất kiên nhẫn, dễ cáu gắt và có xu hướng phản ứng quá mức trước các sự kiện gây thất vọng thường ngày.

Mỗi thang đo phụ bao gồm 7 câu hỏi được sắp xếp xen kẽ ngẫu nhiên trong bảng hỏi 21 mục nhằm hạn chế hiện tượng người trả lời thiên kiến theo khuôn mẫu định sẵn. Sự phân bổ các câu hỏi cụ thể được quy định như sau:

Thang đo phụ	Số thứ tự câu hỏi trong DASS-21	Đặc trưng triệu chứng cốt lõi
Trầm cảm (Depression)	Câu 3, 5, 10, 13, 16, 17, 21	Mất hứng thú, tuyệt vọng, tự ti, cảm giác vô giá trị
Lo âu (Anxiety)	Câu 2, 4, 7, 9, 15, 19, 20	Kích thích thần kinh thực vật, run rẩy, hồi hộp, lo sợ cụ thể
Căng thẳng (Stress)	Câu 1, 6, 8, 11, 12, 14, 18	Căng thẳng mạn tính, khó thư giãn, dễ cáu gắt, quá nhạy cảm

Quy trình thực hiện, nguyên lý tính điểm và quy đổi

Khi thực hiện DASS-21, người tham gia được hướng dẫn đọc kỹ từng câu hỏi và tự đánh giá mức độ mà triệu chứng đó xảy ra đối với bản thân trong khoảng thời gian cụ thể là 1 tuần qua. Thang đo sử dụng định dạng thang Likert 4 mức độ, được mã hóa điểm số từ 0 đến 3 điểm cho mỗi mục hỏi:

0 điểm: Không đúng với tôi chút nào (hoàn toàn không xảy ra).
1 điểm: Đúng với tôi phần nào, hoặc thỉnh thoảng mới xảy ra.
2 điểm: Đúng với tôi phần nhiều, hoặc xảy ra khá thường xuyên.
3 điểm: Hoàn toàn đúng với tôi, hoặc xảy ra hầu như luôn luôn.

Điểm thô của mỗi thang đo phụ được tính bằng tổng số điểm của 7 câu hỏi tương ứng, dao động trong khoảng từ 0 đến 21 điểm. Tuy nhiên, các bảng phân loại chuẩn hóa quốc tế và dữ liệu quy chuẩn dịch tễ ban đầu do Lovibond và Lovibond (1995) công bố được thiết lập dựa trên thang đo DASS-42 với 14 câu mỗi nhóm (thang điểm thô từ 0 đến 42 điểm). Do đó, để sử dụng các bảng chuẩn phân loại mức độ nghiêm trọng, điểm số của DASS-21 bắt buộc phải được nhân đôi theo công thức quy đổi tuyến tính:

$Điểm\_quy\_đổi = Tổng\_điểm\_nhóm \times 2$

Dưới dạng ký hiệu toán học tổng quát:

S_{ ext{quy đổi}} = 2 imes \sum_{i=1}^{7} x_i

Trong công thức trên, ký hiệu $x_i$ đại diện cho điểm số thô của câu hỏi thứ $i$ thuộc thang đo phụ đang xét (với giá trị nhận từ 0 đến 3), và $S_{ ext{quy đổi}}$ là điểm số quy đổi tương đương phiên bản đầy đủ 42 câu. Ví dụ, nếu một cá nhân trả lời 7 câu hỏi thuộc thang đo lo âu với tổng điểm thô là 8 điểm, thì điểm quy đổi sẽ được tính là $8 \times 2 = 16$ điểm.

Dựa trên điểm quy đổi này, mức độ biểu hiện cảm xúc tiêu cực của từng cá nhân được phân chia thành 5 mức độ nghiêm trọng theo bảng quy chuẩn của Lovibond và Lovibond (1995):

Mức độ nghiêm trọng	Thang Trầm cảm (Depression)	Thang Lo âu (Anxiety)	Thang Căng thẳng (Stress)
Bình thường (Normal)	0 đến 9 điểm	0 đến 7 điểm	0 đến 14 điểm
Nhẹ (Mild)	10 đến 13 điểm	8 đến 9 điểm	15 đến 18 điểm
Vừa (Moderate)	14 đến 20 điểm	10 đến 14 điểm	19 đến 25 điểm
Nặng (Severe)	21 đến 27 điểm	15 đến 19 điểm	26 đến 33 điểm
Rất nặng (Extremely Severe)	28 điểm trở lên	20 điểm trở lên	34 điểm trở lên

Cần lưu ý rằng việc phân loại mức độ ở trên mang tính chất thống kê dựa trên phân bố phân vị trong quần thể chuẩn hóa của thang đo. Điểm số vượt ngưỡng không tự động đồng nghĩa với một rối loạn tâm thần có thể chẩn đoán theo mã bệnh y khoa.

Đặc tính trắc lượng tâm lý học và cấu trúc nhân tố

Kể từ khi ra đời, DASS-21 đã trở thành đối tượng của hàng trăm công trình nghiên cứu trắc lượng tâm lý trên phạm vi toàn cầu nhằm kiểm tra độ tin cậy và tính giá trị của công cụ này trên các nhóm dân số đa dạng.

Độ tin cậy nội tại của thang đo

Bằng chứng thực nghiệm quốc tế cho thấy DASS-21 sở hữu độ tin cậy nội tại xuất sắc trên cả quần thể lâm sàng và cộng đồng. Trong nghiên cứu kinh điển của Antony và cộng sự (1998) được tiến hành trên 258 bệnh nhân lâm sàng mắc các rối loạn lo âu và trầm cảm cùng với 49 người thuộc nhóm đối chứng không lâm sàng, hệ số nhất quán nội tại Cronbach alpha của DASS-21 đạt mức rất cao. Cụ thể, ở nhóm bệnh nhân lâm sàng, hệ số Cronbach alpha lần lượt là 0.94 cho Trầm cảm, 0.87 cho Lo âu và 0.91 cho Căng thẳng. Trong nhóm đối chứng cộng đồng, các hệ số tương ứng đạt 0.91 cho Trầm cảm, 0.80 cho Lo âu và 0.84 cho Căng thẳng.

Nghiên cứu quy mô lớn của Henry và Crawford (2005) trên mẫu gồm 1794 cá nhân trưởng thành trong cộng đồng tại Vương quốc Anh đã củng cố thêm các chỉ số này, ghi nhận hệ số Cronbach alpha toàn thang đạt 0.93, trong khi các thang Trầm cảm, Lo âu và Căng thẳng đạt lần lượt là 0.88, 0.82 và 0.90. Gần đây hơn, tổng quan hệ thống áp dụng phương pháp luận COSMIN của Lee và cộng sự (2019) dựa trên 48 nghiên cứu độc lập đã tái khẳng định rằng hệ số Cronbach alpha của DASS-21 thường xuyên vượt ngưỡng 0.80 trong đa số các bối cảnh nghiên cứu.

Tranh luận khoa học về cấu trúc nhân tố: Ba nhân tố hay Mô hình Bifactor?

Mặc dù Lovibond và Lovibond ban đầu đề xuất mô hình ba nhân tố tương quan độc lập, các phân tích nhân tố khẳng định (Confirmatory Factor Analysis - CFA) sau này liên tục ghi nhận mối tương quan rất cao giữa ba thang đo phụ (hệ số tương quan $r$ thường ở mức cao). Hiện tượng này đặt ra câu hỏi liệu DASS-21 thực sự đo lường ba hội chứng tách biệt hay đang phản ánh một trạng thái khó chịu tâm lý chung.

Để giải quyết tranh luận này, phân tích tổng hợp nhân tố (meta-analytic factor analysis) của Yeung và cộng sự (2020) trên 24 nghiên cứu với 30 mẫu độc lập (tổng cộng 23176 người tham gia đối với phiên bản DASS-21) đã so sánh trực tiếp các mô hình cấu trúc cạnh tranh. Kết quả cho thấy mô hình bifactor (gồm một nhân tố chung đại diện cho sự khó chịu tâm lý tổng quát kết hợp với ba nhân tố nhóm đặc thù) có độ tương thích thống kê vượt trội hoàn toàn so với mô hình ba nhân tố truyền thống. Phát hiện này giải thích lý do tại sao điểm tổng của DASS-21 có giá trị cao trong việc sàng lọc mức độ đau khổ tinh thần tổng quát, đồng thời nhắc nhở các nhà nghiên cứu không nên coi các thang đo phụ là những thực thể lâm sàng tách rời hoàn toàn.

Tác giả và năm công bố	Quy mô mẫu nghiên cứu	Hệ số Cronbach alpha (Trầm cảm / Lo âu / Căng thẳng)	Kết luận cấu trúc nhân tố chính
Lovibond & Lovibond (1995)	Nghiên cứu phát triển gốc	Hệ số tin cậy cao trên cả 3 thang	Xác lập mô hình ba nhân tố tương quan
Antony và cs. (1998)	258 lâm sàng và 49 đối chứng	0.94 / 0.87 / 0.91 (nhóm lâm sàng)	DASS-21 tương đương DASS-42 về độ tin cậy
Henry & Crawford (2005)	1794 người trưởng thành tại Anh	0.88 / 0.82 / 0.90 (toàn thang: 0.93)	Ủng hộ cấu trúc phân biệt và cung cấp dữ liệu chuẩn
Lee và cs. (2019)	Tổng quan 48 nghiên cứu	Cronbach alpha thường xuyên vượt 0.80	Ủng hộ mô hình bifactor theo tiêu chuẩn COSMIN
Yeung và cs. (2020)	Phân tích gộp 24 nghiên cứu (30 mẫu, 23176 người)	Tổng hợp dữ liệu CFA DASS-21	Mô hình bifactor có độ tương thích thống kê tối ưu

Nghiên cứu kiểm định và ứng dụng thực tiễn tại Việt Nam

Tại Việt Nam, DASS-21 là một trong những công cụ đo lường tâm lý được sử dụng phổ biến nhất trong các đề tài nghiên cứu y học, tâm lý học và các chương trình can thiệp sức khỏe tâm thần cộng đồng. Công cụ này đã trải qua nhiều nghiên cứu thích ứng văn hóa và kiểm định trắc lượng nghiêm ngặt trên các nhóm dân số đặc thù trong nước.

Kiểm định trên phụ nữ nông thôn

Trong nghiên cứu thực địa tiêu biểu của Trần Đức Thạch và cộng sự (2013) được xuất bản trên tạp chí BMC Psychiatry, nhóm tác giả đã tiến hành chuẩn hóa và kiểm định giá trị của DASS-21 trên một đoàn hệ gồm 221 phụ nữ nông thôn có con nhỏ tại tỉnh Hà Nam. Điểm đặc biệt của nghiên cứu này là sử dụng phỏng vấn lâm sàng có cấu trúc theo tiêu chuẩn chẩn đoán DSM-IV (SCID-I) do các bác sĩ tâm thần trực tiếp thực hiện làm tiêu chuẩn đối chứng vàng (gold standard).

Kết quả nghiên cứu của Trần Đức Thạch và cộng sự (2013) cho thấy thang đo có độ nhất quán nội tại tốt, với hệ số Cronbach alpha của thang Căng thẳng là 0.70 và toàn bộ thang đo là 0.88. Phân tích đường cong ROC (Receiver Operating Characteristic) chỉ ra rằng điểm cắt tối ưu của tổng điểm DASS-21 (sau khi nhân đôi) để phát hiện các rối loạn tâm thần thường gặp là lớn hơn 33 điểm, đạt độ nhạy 79.1% và độ đặc hiệu 77.0%. Tuy nhiên, phân tích nhân tố khám phá trong nghiên cứu này cho thấy các câu hỏi có xu hướng cùng tải lên một nhân tố duy nhất, và điểm số không phân biệt được rõ rệt giữa những người chỉ mắc trầm cảm đơn thuần với những người chỉ mắc lo âu đơn thuần trong bối cảnh văn hóa nông thôn Việt Nam.

Kiểm định trên học sinh vị thành niên

Để đánh giá tính ứng dụng của DASS-21 trong môi trường giáo dục, Lê Thị Hồng Minh và cộng sự (2017) đã thực hiện nghiên cứu trên 1745 học sinh trung học phổ thông tại Hà Nội, thu về 1387 phiếu trả lời đầy đủ và hợp lệ, công bố trên tạp chí PLOS ONE. Nghiên cứu ghi nhận thang đo đạt độ tin cậy nội tại cao với hệ số Cronbach alpha của các thang đo phụ dao động từ 0.761 đến 0.906. Giá trị hội tụ được xác lập thông qua mối tương quan nghịch mức độ vừa (hệ số tương quan dao động từ -0.47 đến -0.66) giữa điểm DASS-21 và các lĩnh vực sức khỏe tâm thần của thang đo Duke Health Profile phiên bản vị thành niên Việt Nam (ADHP-V).

Phân tích nhân tố khẳng định của Lê Thị Hồng Minh và cộng sự (2017) khẳng định mô hình bốn nhân tố (bifactor gồm 1 nhân tố chung và 3 nhân tố thành phần) là mô hình phù hợp nhất với dữ liệu học sinh Việt Nam. Tuy nhiên, các tác giả nhấn mạnh rằng khả năng nhận diện khía cạnh căng thẳng chuyên biệt ở lứa tuổi học sinh có thể bị hạn chế, do thanh thiếu niên Việt Nam thường biểu đạt sự căng thẳng học đường hòa lẫn vào các biểu hiện lo âu hoặc khó chịu tinh thần nói chung.

Ứng dụng thực tế trong bối cảnh Việt Nam

DASS-21 hiện được triển khai sâu rộng trong nhiều lĩnh vực thực hành sức khỏe tại Việt Nam:

Sàng lọc y tế ban đầu và bệnh viện đa khoa: Hỗ trợ bác sĩ lâm sàng phát hiện sớm các vấn đề tâm lý đi kèm ở bệnh nhân mắc bệnh mạn tính (như đái tháo đường, tim mạch, ung thư) hoặc phụ nữ trong giai đoạn chu sinh.
Tư vấn tâm lý học đường: Được các trung tâm tâm lý trường học ứng dụng để rà soát định kỳ mức độ áp lực học tập, stress thi cử và phát hiện sớm học sinh có nguy cơ trầm cảm để can thiệp kịp thời.
Sức khỏe nghề nghiệp tại doanh nghiệp: Đánh giá tình trạng kiệt sức nghề nghiệp (burnout), áp lực công việc và căng thẳng của nhân viên trong các chương trình hỗ trợ người lao động (EAP).
Đánh giá kết quả trị liệu: Sử dụng như một công cụ đo lường trước và sau can thiệp để theo dõi mức độ cải thiện triệu chứng tâm lý của thân chủ trong quá trình tham vấn tâm lý hoặc điều trị y khoa.

So sánh DASS-21 với các thang đo sàng lọc tâm lý phổ biến

Trong thực hành đánh giá tâm lý, chuyên gia lâm sàng thường cân nhắc lựa chọn giữa DASS-21 và các công cụ đo lường chuyên biệt khác như PHQ-9 (Patient Health Questionnaire-9), GAD-7 (Generalized Anxiety Disorder-7) hay BDI-II (Beck Depression Inventory-II). Bảng so sánh dưới đây làm rõ các điểm khác biệt then chốt:

Tiêu chí so sánh	DASS-21	PHQ-9	GAD-7	BDI-II
Phạm vi đo lường	Đồng thời cả ba trạng thái: trầm cảm, lo âu và căng thẳng	Chuyên biệt cho triệu chứng trầm cảm	Chuyên biệt cho rối loạn lo âu lan tỏa	Chuyên biệt đánh giá độ sâu của trầm cảm
Số lượng câu hỏi	21 câu (mỗi thang đo phụ 7 câu)	9 câu hỏi	7 câu hỏi	21 câu hỏi
Liên kết với tiêu chuẩn DSM	Không bám sát trực tiếp các tiêu chí chẩn đoán của DSM	Khớp trực tiếp với 9 tiêu chuẩn chẩn đoán trầm cảm chủ yếu của DSM	Khớp với các tiêu chuẩn chẩn đoán lo âu lan tỏa của DSM	Phản ánh các tiêu chuẩn trầm cảm theo hướng dẫn tâm thần học
Thời gian thực hiện	Khoảng 3 đến 5 phút	Khoảng 2 đến 3 phút	Khoảng 1 đến 2 phút	Khoảng 5 đến 10 phút
Bản quyền sử dụng	Miễn phí cho nghiên cứu và thực hành phi thương mại	Miễn phí, thuộc phạm vi công cộng	Miễn phí, thuộc phạm vi công cộng	Có bản quyền thương mại của Pearson Assessment
Ưu thế nổi bật nhất	Đánh giá đa chiều và phân lập tương đối giữa lo âu và stress	Độ nhạy cao, dùng phổ biến trong bệnh viện để đối chiếu tiêu chuẩn DSM	Ngắn gọn, chuyên biệt cho lo âu thực thể và nhận thức	Công cụ nghiên cứu chuyên sâu truyền thống với độ phân hóa lâm sàng cao

Giới hạn phương pháp luận và các lưu ý lâm sàng

Mặc dù DASS-21 là một công cụ đo lường có giá trị cao, việc sử dụng thang đo này trong nghiên cứu và thực hành đòi hỏi sự thấu hiểu sâu sắc về các giới hạn phương pháp luận vốn có:

Không phải công cụ chẩn đoán xác định: DASS-21 là một thang đo tầm soát triệu chứng (screening tool), không phải là công cụ chẩn đoán bệnh lý (diagnostic instrument). Thang đo không thể thay thế phỏng vấn lâm sàng chuyên môn của bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý lâm sàng. Điểm số cao chỉ phản ánh mức độ khó chịu cảm xúc gia tăng tại thời điểm đánh giá, không đủ căn cứ để kết luận một cá nhân mắc chứng rối loạn trầm cảm chủ yếu hay rối loạn lo âu lan tỏa theo tiêu chuẩn DSM-5-TR hoặc ICD-11.
Thiếu các tiêu chí chẩn đoán cốt lõi: DASS-21 chủ động loại trừ các triệu chứng thể chất như rối loạn giấc ngủ, thay đổi cảm giác ngon miệng hoặc sụt cân nhằm tránh hiện tượng dương tính giả ở bệnh nhân có bệnh lý thực thể. Đồng thời, thang đo không đánh giá ý tưởng tự sát hay hành vi tự hại. Do đó, một người có nguy cơ tự sát nghiêm trọng vẫn có thể đạt điểm số không quá cao ở các mục hỏi của DASS-21 nếu họ không trải nghiệm rõ rệt các triệu chứng khí sắc được liệt kê.
Thiên lệch tự báo cáo (Self-report Bias): Kết quả của thang đo hoàn toàn phụ thuộc vào tính trung thực, nhận thức bản thân và trạng thái cảm xúc nhất thời của người điền phiếu. Hiện tượng phòng vệ tâm lý, mong muốn xã hội (social desirability) hoặc xu hướng phóng đại triệu chứng đều có thể làm sai lệch kết quả thực tế.
Khung thời gian đánh giá ngắn: Yêu cầu hồi tưởng triệu chứng trong 1 tuần qua phản ánh trạng thái tâm lý tức thời (state) hơn là đặc điểm tính cách bền vững (trait). Những biến cố căng thẳng cấp tính mới xảy ra trong đời sống (như vừa trải qua một kỳ thi, áp lực công việc đột xuất hoặc mâu thuẫn gia đình) có thể đẩy điểm số lên mức rất nặng mà không phản ánh một bệnh cảnh tâm thần mạn tính.
Thận trọng khi sử dụng độc lập các thang phụ: Do hiện tượng tương quan cao giữa các thang đo phụ và sự chi phối của nhân tố khó chịu tâm lý chung (như đã chứng minh qua các nghiên cứu mô hình bifactor), chuyên gia không nên chỉ dựa vào điểm số của một thang đo phụ đơn lẻ để đưa ra các phán đoán phân biệt cứng nhắc về mặt lâm sàng mà không có sự thăm khám toàn diện đi kèm.