Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Hội chứng chuyển hóa là gì? Các công bố khoa học về Hội chứng chuyển hóa

Tiếng AnhMetabolic syndrome

Hội chứng chuyển hóa là tập hợp các yếu tố nguy cơ tim mạch và chuyển hóa cùng xuất hiện trên một cá thể, bao gồm béo bụng, tăng triglyceride máu, giảm HDL-cholesterol, tăng huyết áp và tăng glucose máu lúc đói.

270 lượt xem Cập nhật 7/9/2026

Hội chứng chuyển hóa (Metabolic syndrome) là phức hợp các rối loạn chuyển hóa và tim mạch nguy cơ cao bao gồm béo phì trung tâm, kháng insulin, rối loạn lipid máu và tăng huyết áp động mạch. Hội chứng chuyển hóa là một tình trạng sức khỏe mà cơ thể không thể chuyển hóa một chất cụ thể thành các chất khác một cách bình thường. Điều này có thể do sự thiếu hụt hoặc lỗi gen, hoặc do tác động từ môi trường hoặc do các yếu tố khác. Hội chứng chuyển hóa thường dẫn đến sự tích tụ độc tố trong cơ thể và gây ra các triệu chứng và vấn đề sức khỏe. Một số ví dụ về hội chứng chuyển hóa bao gồm hội chứng Phenylketonuria (PKU), hội chứng Galactosemia và hội chứng Tay-Sachs. Hội chứng chuyển hóa là một tình trạng di truyền hoặc đạt được mà trong đó cơ thể không thể chuyển hóa một chất cụ thể thành các chất khác một cách bình thường do sự thiếu hiếm hoặc lỗi gen. Điều này gây ra sự tích tụ quá mức của chất đó trong cơ thể và gây ra các vấn đề sức khỏe.

Có nhiều loại hội chứng chuyển hóa khác nhau, mỗi loại dựa trên chất mà cơ thể không thể chuyển hóa bình thường. Dưới đây là một số ví dụ phổ biến về hội chứng chuyển hóa:

1. Hội chứng Phenylketonuria (PKU): Đây là một bệnh di truyền do thiếu enzyme Phenylalanine hydroxylase, enzyme cần thiết để chuyển hóa phenylalanine thành tyrosine. Khi cơ thể không thể chuyển hóa phenylalanine, chất này tích tụ trong cơ thể và gây hại cho não bộ, gây ra các vấn đề về sự phát triển và nhược hình.

2. Hội chứng Galactosemia: Đây là một bệnh di truyền do thiếu enzyme cần thiết để chuyển hóa lactose, một loại đường tự nhiên trong sữa và sản phẩm chứa sữa. Sự tích tụ của lactose trong cơ thể gây ra các vấn đề như suy dinh dưỡng, tật bẩm sinh, và tổn thương não.

3. Hội chứng Tay-Sachs: Đây là một bệnh di truyền được kế thừa tự nhiên ảnh hưởng đến hoạt động của enzyme hexosaminidase A, dẫn đến sự tích tụ một loại chất béo gọi là ganglioside trong não. Bệnh này dẫn đến suy giảm chức năng não, tác động đến phát triển và cuộc sống hàng ngày.

Những hội chứng chuyển hóa có thể được chẩn đoán thông qua các xét nghiệm di truyền, xét nghiệm hóa sinh và xét nghiệm máu. Điều trị cho hội chứng chuyển hóa thường bao gồm hạn chế chất gây tích tụ, như là chất đóng góp vào tình trạng bệnh, và kiểm soát triệu chứng để hỗ trợ sức khỏe và sự phát triển của bệnh nhân.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng chuyển hóa theo NCEP ATP III (sửa đổi) gồm những tiêu chí nào?

Được chẩn đoán khi có từ 3 trong 5 yếu tố: vòng eo lớn (trên 90 cm ở nam, trên 80 cm ở nữ châu Á), triglyceride từ 150 mg/dL trở lên, HDL-C dưới 40 mg/dL ở nam hoặc dưới 50 mg/dL ở nữ, huyết áp từ 130/85 mmHg trở lên, và glucose máu lúc đói từ 100 mg/dL trở lên.

Kháng insulin đóng vai trò sinh bệnh học trung tâm như thế nào trong hội chứng chuyển hóa?

Tình trạng mô đích kém nhạy với insulin làm tăng bài tiết insulin bù trừ, kích thích ly giải mỡ giải phóng axit béo tự do vào gan, gây gan nhiễm mỡ, rối loạn lipid máu và tổn thương nội mạc mạch máu.

Những biến cố lâm sàng nguy hiểm lâu dài của hội chứng chuyển hóa là gì?

Làm tăng gấp 2 lần nguy cơ mắc bệnh tim mạch (nhồi máu cơ tim, đột quỵ não) và tăng gấp 5 lần nguy cơ tiến triển thành bệnh đái tháo đường type 2.

Tài liệu tham khảo

  1. Arora, Arora (2012). Molecular Basis of Insulin Resistance and Its Relation to Metabolic Syndrome. Insulin Resistance. DOI: 10.5772/50337
  2. LEVINE, LEVINE (2006). Insulin Resistance and the Metabolic Syndrome. Metabolic Syndrome and Cardiovascular Disease. DOI: 10.1016/b978-1-4160-2545-0.50010-8
  3. Després, Després, Marette (1999). Obesity and Insulin Resistance. Insulin Resistance. DOI: 10.1007/978-1-59259-716-1_4