Chấn thương gan là gì? Các công bố khoa học về Chấn thương gan

Báo cáo ca lâm sàng ở bệnh nhân nam 19 tuổi bị chấn thương gan nặng gặp biến chứng muộn túi giả phình động mạch và rò động mạch - đường mật (arterio-biliary fistula). Tổn thương mạch máu khởi phát sau vài tuần do rò rỉ dịch mật ăn mòn thành mạch từ ổ tụ mật (bilioma), được kiểm soát thành công bằng nút mạch chọn lọc (transarterial embolization). Tác giả khuyến nghị cần theo dõi chặt chẽ biến chứng mạch máu ở người bệnh chấn thương gan có tụ mật.

Thí nghiệm in vivo trên động vật khảo sát động học tổng hợp collagen (collagen synthesis) sau chấn thương gan được tạo hình qua phẫu thuật nội soi. Định lượng nồng độ hydroxyproline huyết thanh nhằm theo dõi chuyển hóa collagen khi cầm máu vết rách gan bằng các vật liệu tại chỗ khác nhau, ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa giữa các nhóm. Tác giả nhận định lựa chọn chất cầm máu ảnh hưởng trực tiếp đến động học tái tạo mô sau chấn thương gan.

Phân tích trên 78.127 bệnh nhân người lớn bị chấn thương gan kín (blunt liver trauma) từ sổ bộ TQIP (Trauma Quality Improvement Program) giai đoạn 2007–2019 đánh giá các chiến lược điều trị thực tế. Dữ liệu ghi nhận điều trị bảo tồn chiếm 88,7%, phẫu thuật 8,7%, can thiệp nút mạch 1,8% và phối hợp 0,8%. So với phẫu thuật, can thiệp nút mạch ở người bệnh chấn thương gan liên quan đến thời gian điều trị hồi sức tích cực ngắn hơn và giảm nguy cơ tử vong.

Đánh giá trên 39 bệnh nhân nghi rò mật sau phẫu thuật hoặc chấn thương gan nhằm xác định giá trị định vị tổn thương của Gd-EOB-DTPA-MRCP. Kỹ thuật phát hiện rò mật ở 25 ca; trong đó 100% bệnh nhân chấn thương bị rò trong nhu mô (intraparenchymal) và đòi hỏi can thiệp ít phức tạp hơn nhóm sau mổ (p = 0,002). Tác giả nhận định phương pháp này giúp cá thể hóa phác đồ can thiệp trúng đích cho biến chứng đường mật sau chấn thương gan.

Khảo sát hồi cứu trên 73 bệnh nhân chấn thương gan kín (blunt hepatic trauma) đánh giá kỹ thuật đo thể tích nhu mô (CT volumetry) bằng học sâu để dự đoán tổn thương động mạch lớn. Cây quyết định (decision tree analysis) đạt độ chính xác 0,84, vượt trội so với phân độ AAST và đánh giá thoát thuốc cản quang thông thường (0,68). Tác giả nhận định phân tích thể tích tự động giúp tối ưu hóa chỉ định can thiệp mạch trong chấn thương gan.

Theo dõi lâm sàng trên 23 bệnh nhi bị chấn thương gan kín nhằm đánh giá hiệu quả chiến lược điều trị không mổ (nonoperative management). Kết quả ghi nhận 19 trên 23 trẻ (83%) hồi phục hoàn toàn bằng điều trị bảo tồn mà không cần can thiệp ngoại khoa và không xảy ra biến chứng. Siêu âm đóng vai trò theo dõi tiến trình liền sẹo, qua đó ủng hộ chỉ định bảo tồn tổn thương kín (blunt liver trauma) ở bệnh nhi có huyết động ổn định.

Phân tích nghiên cứu thuần tập trên 218 bệnh nhân đa chấn thương (polytrauma) chụp cắt lớp vi tính xoắn ốc toàn thân (helical CT) phát hiện 55 trường hợp chấn thương gan kín. Phẫu thuật mở bụng chỉ định ở 15 ca và liên quan chặt chẽ với phân độ AAST (OR 3,91), trong khi tổn thương nhu mô gan làm tăng nguy cơ tử vong. Chụp cắt lớp vi tính xoắn ốc giúp hạn chế bỏ sót thương tổn tạng đặc.

Hướng dẫn đồng thuận về chấn thương gan được xây dựng qua tổng quan hệ thống của World Society of Emergency Surgery (WSES). Tài liệu phân loại tổn thương gan thành 4 mức độ dựa trên sự kết hợp giữa phân độ giải phẫu AAST và tình trạng huyết động, khuyến cáo ưu tiên điều trị bảo tồn kèm can thiệp nút mạch. Hướng dẫn của WSES giúp chuẩn hóa chiến lược xử trí toàn cầu, dù bằng chứng ở các ca tổn thương nặng còn hạn chế.

Thử nghiệm tiến cứu so sánh trên 32 bệnh nhân nghi ngờ chấn thương tạng đặc (liver/spleen trauma) thực hiện đồng thời xạ hình 99mTc-sulfur colloid và siêu âm cấp cứu. Ghi nhận 19% trường hợp không thể siêu âm đạt chuẩn do bệnh nhân đau đớn, trong khi xạ hình đạt độ chính xác chẩn đoán cao hơn. Xạ hình phóng xạ (radionuclide imaging) là phương tiện bổ trợ tối ưu giúp định vị thương tổn cấp ở bệnh nhân chấn thương gan.

Đánh giá hồi cứu mô tả trên 66 bệnh nhi bị chấn thương gan kín (pediatric blunt liver trauma) điều trị bảo tồn khảo sát giá trị của hình ảnh kiểm tra định kỳ (follow-up imaging). Đối chiếu lâm sàng cho thấy theo dõi hình ảnh thường quy không làm thay đổi thái độ xử trí ở trẻ hồi phục thuận lợi không triệu chứng. Tác giả đề xuất hạn chế chụp kiểm tra định kỳ nhằm giảm phơi nhiễm tia xạ không cần thiết ở bệnh nhi.

Theo dõi 39 bệnh nhân chấn thương gan được chụp computed tomography (CLVT) tại Bệnh viện E và Bệnh viện Việt Đức giai đoạn 2021–2022. Hình ảnh cắt lớp phát hiện đụng giập nhu mô ở 84,6% ca, vỡ nhu mô chiếm 69,2%, dịch ổ bụng 89,7% và thoát thuốc động mạch 5,1%. Phân độ AAST 2018 ghi nhận tổn thương độ III chiếm 35,9% và độ II chiếm 25,6%, làm nổi bật vai trò định hướng xử trí tối ưu của CLVT.

Khảo sát tiến cứu mô tả trên 124 bệnh nhân chấn thương gan tại các bệnh viện đa khoa miền núi phía Bắc giai đoạn 2010–2013. Bệnh nhân chủ yếu là nam giới (78%) với nguyên nhân hàng đầu do tai nạn giao thông (61,2%). Tỷ lệ điều trị bảo tồn đạt 50% với 12,9% ca chuyển mổ; nhóm phẫu thuật có 93,6% ca khâu gan và biến chứng sau mổ là 33,3%, cho thấy kết quả kiểm soát thương tổn khả quan tại tuyến cơ sở.

Ghi nhận trên 124 trường hợp chấn thương gan tại các bệnh viện đa khoa miền núi phía Bắc từ năm 2010 đến 2013. Bệnh nhân tập trung ở độ tuổi 16–45 (82,3%), nguyên nhân hàng đầu do tai nạn giao thông chiếm 61,2%. Thăm khám siêu âm được thực hiện ở 96,2% ca mổ, phát hiện 98,7% dịch ổ bụng và 76% thương tổn nhu mô. Tác giả đề xuất phối hợp lâm sàng và siêu âm làm công cụ chẩn đoán trọng yếu ở tuyến cơ sở.

Khảo sát mô tả cắt ngang hồi cứu trên 51 bệnh nhân chấn thương gan tại Bệnh viện Nhân Dân 115 giai đoạn 2017–2018. Kết quả ghi nhận điều trị bảo tồn không mổ (nonoperated treatment) thành công đạt 82,4%, can thiệp tắc mạch 9,8% và phẫu thuật 7,8%; nhóm huyết động ổn định có tỷ lệ bảo tồn 100% ở độ I–III và 90% ở độ IV. Chụp cắt lớp vi tính là cơ sở then chốt giúp phân độ thương tổn và mở rộng chỉ định bảo tồn.

Phân tích nghiên cứu hồi cứu mô tả trên 80 bệnh nhân chấn thương gan trong bệnh cảnh đa chấn thương tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Kết quả ghi nhận 65% trường hợp được điều trị bảo tồn với tỷ lệ sống đạt 89,5%, trong khi tổn thương thường phối hợp chấn thương ngực (76,6%) và nồng độ lactate máu ban đầu là yếu tố độc lập tiên lượng tử vong. Điều trị bảo tồn mang lại hiệu quả khả quan ở bệnh nhân huyết động ổn định.

Khảo sát mô tả cắt ngang trên 112 bệnh nhân chấn thương gan được chụp cắt lớp vi tính tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ (2022–2024). Hình ảnh ghi nhận tổn thương gan phải chiếm 91,1% và tụ máu nhu mô chiếm 64,3%, trong đó phân độ AAST 2018 xác định độ III chiếm tỷ lệ cao nhất với 46,4%. Điều trị nội khoa bảo tồn chiếm 83,9%, can thiệp tắc mạch 3,6% và phẫu thuật 12,5%, cho thấy cắt lớp vi tính là công cụ phân độ then chốt định hướng xử trí tối ưu.