Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Tổn thương gan là gì? Các công bố khoa học về Tổn thương gan

Tiếng AnhLiver injury / Hepatic injury

Tổn thương gan là tình trạng suy giảm cấu trúc hoặc chức năng tế bào gan do nhiễm độc, virus, thiếu máu cục bộ hoặc phản ứng miễn dịch.

350 lượt xem Cập nhật 13/9/2026

Tổn thương gan (Liver injury / Hepatic injury) là tình trạng tổn thương mô học hoặc rối loạn chức năng nhu mô gan gây ra bởi nhiều căn nguyên khác nhau, bao gồm độc chất, chuyển hóa, nhiễm trùng và đáp ứng miễn dịch. Có thể là do sử dụng quá nhiều rượu, nhiễm virus viêm gan, tác động của thuốc lá, tiếp xúc với các chất gây độc, bệnh lý nội tiết, bệnh lý di truyền hoặc liên quan đến lối sống không lành mạnh như ăn nhiều đồ ăn nhanh, ít vận động, thiếu chất xơ và chất dinh dưỡng cần thiết cho gan. Nếu không được điều trị kịp thời, tổn thương gan có thể dẫn đến viêm gan, xơ gan và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác. Tổn thương gan có thể là do nhiều nguyên nhân khác nhau và có mức độ nghiêm trọng khác nhau. Dưới đây là một số nguyên nhân và loại tổn thương gan phổ biến:

1. Rượu và chất gây nghiện: Sử dụng quá nhiều rượu, thuốc lá và chất gây nghiện khác có thể gây tổn thương gan. Việc tiêu thụ rượu nhiều và lâu dài có thể dẫn đến viêm gan, xơ gan và ung thư gan.

2. Virus viêm gan: Các virus viêm gan như virus viêm gan A, B, C, D và E có thể tấn công gan, làm viêm gan và gây tổn thương gan. Nếu không được điều trị kịp thời, nó có thể dẫn đến viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan.

3. Thuốc và chất độc: Sử dụng quá liều hoặc sử dụng lâu dài các loại thuốc có thể gây tổn thương gan. Các loại thuốc gây tổn thương gan bao gồm paracetamol, thuốc chống viêm không steroid và các loại thuốc kháng sinh.

4. Tổn thương gan do môi trường: Tiếp xúc với các chất độc hóa học và thuốc trừ sâu, thuốc trừ cỏ và các chất gây ô nhiễm trong môi trường có thể gây tổn thương gan.

5. Bệnh lý nội tiết: Một số bệnh lý nội tiết như bệnh tiểu đường, bệnh tăng huyết áp, béo phì và rối loạn chuyển hóa cũng có thể gây tổn thương gan.

6. Di truyền: Một số tình trạng di truyền như xơ gan gia đình, bệnh Wilson và bệnh Alpha-1 antitrypsin có thể gây tổn thương gan.

Tổn thương gan có thể dẫn đến các triệu chứng như mệt mỏi, đau bụng, sự mất cân bằng dinh dưỡng, sự giảm chức năng gan và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như xơ gan, ung thư gan và suy gan. Điều trị tổn thương gan phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương. Đôi khi, việc thay đổi lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng, ngừng sử dụng rượu và thuốc lá, và ăn một chế độ ăn uống lành mạnh có thể giúp phục hồi gan. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, có thể cần phải sử dụng các loại thuốc hoặc thực hiện các quá trình điều trị đặc biệt như cấy ghép gan.

Câu hỏi thường gặp

Những nguyên nhân phổ biến nhất gây tổn thương gan cấp tính là gì?

Tổn thương gan cấp tính thường do quá liều thuốc giảm đau (như paracetamol), nhiễm virus viêm gan A, B, E, tổn thương do thuốc kê đơn hoặc thực phẩm chức năng (DILI), ngộ độc nấm và sốc tim dẫn đến thiếu máu cục bộ gan.

Các chỉ số men gan nào phản ánh mức độ hoại tử tế bào gan?

Alanine aminotransferase (ALT) và aspartate aminotransferase (AST) là hai men nội bào chủ yếu. Khi màng tế bào gan bị vỡ hoặc tổn thương, nồng độ ALT và AST trong huyết thanh tăng vọt gấp nhiều lần giới hạn trên bình thường.

Khi nào tổn thương gan tiến triển thành xơ gan?

Khi tổn thương gan tái diễn kéo dài (như viêm gan virus B, C mạn tính hoặc lạm dụng rượu bia), quá trình viêm mạn kích hoạt tế bào sao gan (hepatic stellate cells) tăng tiết collagen quá mức, gây xơ hóa lan tỏa và hình thành nốt tái tạo đặc trưng của xơ gan.

Tài liệu tham khảo

  1. Au, J., Navarro, V., Rossi, S. (2011). Review article: drug-induced liver injury - its pathophysiology and evolving diagnostic tools. Alimentary Pharmacology & Therapeutics. DOI: 10.1111/j.1365-2036.2011.04674.x
  2. McMahon, B. (2015). Faculty Opinions recommendation of Liver injury from herbals and dietary supplements in the U.S. Drug-Induced Liver Injury Network.. Faculty Opinions – Post-Publication Peer Review of the Biomedical Literature. DOI: 10.3410/f.718498957.793504293
  3. Fu, J., Sun, C., Sheng, Y. et al. (2024). IL-37 ameliorates acetaminophen-induced acute liver injury by limiting liver inflammation. Research Square Platform LLC. DOI: 10.21203/rs.3.rs-4170564/v1