Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Suy hô hấp cấp là gì? Các công bố khoa học về Suy hô hấp cấp

Tiếng AnhAcute respiratory failure

Suy hô hấp cấp là tình trạng hệ thống hô hấp bị suy giảm chức năng đột ngột không thể duy trì trao đổi khí đầy đủ, dẫn đến thiếu oxy máu (PaO2 dưới 60 mmHg) có hoặc không kèm theo tăng thán khí máu (PaCO2 trên 50 mmHg).

272 lượt xem Cập nhật 7/9/2026

Suy hô hấp cấp (Acute respiratory failure) là tình trạng rối loạn trao đổi khí cấp tính nghiêm trọng khiến hệ hô hấp không thể duy trì áp lực riêng phần của oxy và khí carbonic trong máu động mạch ở mức sinh lý bình thường. Suy hô hấp cấp là một tình trạng khẩn cấp trong hệ thống hô hấp, khi phổi bị tổn thương nghiêm trọng và không thể cung cấp đủ oxy cho cơ thể. ARDS thường xảy ra sau một sự cố hoặc chấn thương nghiêm trọng, chẳng hạn như viêm phổi nặng, hút thuốc, tai nạn giao thông, hoặc suy tim. Các triệu chứng của ARDS bao gồm khó thở nghiêm trọng, mệt mỏi, da xanh xao, và giảm sự ngụy trang của phổi trong các phim chiếu hậu phổi. Trong trường hợp này, trạng thái suy hô hấp cấp cần được điều trị ngay lập tức bởi chuyên gia y tế có liên quan. ARDS là một bệnh lý phức tạp và tiềm ẩn nguy hiểm. Nó đã được xác định là sự phản ứng viêm nhiễm và tổn thương cấu trúc của phổi do nhiều nguyên nhân khác nhau. Khi bị tổn thương, màng tế bào trong phổi bị vi phạm, dẫn đến chảy máu và lọc mất chất lỏng vào các túi khí phổi, từ đó gây ra suy giảm khả năng trao đổi khí.

Các nguyên nhân tổn thương phổi và gây ARDS có thể là: vi khuẩn, virus hoặc nấm gây viêm phổi; viêm khớp dạng thấp; tổn thương trực tiếp do việc hấp thụ chất độc hoặc ảnh hưởng của hoá chất; và chấn thương trực tiếp từ tai nạn hoặc phẫu thuật.

Các triệu chứng của ARDS bao gồm:

1. Khó thở nghiêm trọng: Bạn có thể cảm thấy không thể lấy hơi đầy đủ, thậm chí khi nằm nghiêng người.

2. Mệt mỏi: Bạn có thể cảm thấy mệt mỏi và yếu đuối dễ dàng.

3. Nhịp thở tăng: Nhịp thở của bạn có thể tăng nhanh để cố gắng cung cấp đủ oxy cho cơ thể.

4. Da xanh xao: Sự thiếu oxy có thể làm da trở thành màu xanh nhợt.

5. Ho: Một số người có thể ho hoặc có tiếng thở rít.

Điều trị ARDS tập trung vào điều trị nguyên nhân gốc rễ gây ra bệnh, giữ cho phổi có đủ oxy và duy trì chức năng hô hấp. Điều này bao gồm việc sử dụng máy thở để cung cấp oxy và điều chỉnh áp lực trong phổi, điều trị nhiễm trùng bằng kháng sinh, và hỗ trợ xương sống để giúp phổi đủ thở. Trong một số trường hợp nặng, người bệnh có thể cần thụ tinh tế không khí, thụ dịch hoặc thậm chí phẫu thuật để khắc phục các vấn đề về phổi.

Quá trình hồi phục của ARDS có thể kéo dài và yêu cầu thời gian dài để phục hồi. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, ARDS có thể gây tử vong.

Câu hỏi thường gặp

Suy hô hấp cấp type 1 (giảm oxy máu) và type 2 (tăng carbonic) phân biệt dựa trên tiêu chuẩn khí máu nào?

Type 1 đặc trưng bởi PaO2 dưới 60 mmHg với PaCO2 bình thường hoặc giảm do bất tương xứng thông khí/tưới máu; type 2 đặc trưng bởi sự ứ trệ PaCO2 trên 50 mmHg kèm toan hô hấp do giảm thông khí phế nang.

Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS) được chẩn đoán theo tiêu chuẩn Berlin gồm những gì?

Xuất hiện trong vòng 1 tuần sau tổn thương lâm sàng, hình ảnh thâm nhiễm phế nang hai bên trên X-quang/CT không giải thích được do suy tim hoặc quá tải dịch, và tỷ lệ PaO2/FiO2 dưới hoặc bằng 300 mmHg với PEEP tối thiểu 5 cmH2O.

Chiến lược thông khí bảo vệ phổi ở bệnh nhân suy hô hấp cấp ARDS áp dụng thể tích lưu thông (Vt) và áp lực đẩy như thế nào?

Sử dụng thể tích khí lưu thông thấp khoảng 4 đến 6 mL/kg cân nặng lý tưởng, duy trì áp lực đỉnh cao nguyên (plateau pressure) dưới 30 cmH2O và áp lực đẩy (driving pressure) dưới 15 cmH2O để giảm thiểu chấn thương thể tích và áp lực cho phổi.

Tài liệu tham khảo

  1. Gattinon, Gattinon, Carlesso (2015). Acute respiratory failure and acute respiratory distress syndrome. Oxford Medicine Online. DOI: 10.1093/med/9780199687039.003.0064
  2. Gattinon, Gattinon, Carlesso (2018). Acute respiratory failure and acute respiratory distress syndrome. Oxford Medicine Online. DOI: 10.1093/med/9780199687039.003.0064_update_001
  3. Yıldız, Yıldız, Bayraktaroğlu (2021). Management of Postoperative Complications. Advanced Thoracic Surgery. DOI: 10.37609/akya.19.c3792