Phình động mạch chủ là gì? Các công bố khoa học về Phình động mạch chủ

Trình bày ca bệnh ở bệnh nhân nam 74 tuổi rò nội mạch típ II kéo dài 2 năm khiến túi phình tăng tới 5,8 cm sau can thiệp EVAR điều trị phình động mạch chủ bụng. Kỹ thuật nút tắc mạch bằng keo sinh học qua đường động mạch đã loại trừ hoàn toàn rò mạch, không tái phát sau 3 tháng. Can thiệp nút mạch là biện pháp kiểm soát rò nội mạch hiệu quả, bảo đảm an toàn lâu dài sau đặt stent graft.

Quan sát hồi cứu trên 119 bệnh nhân điều trị phình động mạch chủ bụng dưới thận (infrarenal) bằng ống ghép nội mạch tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Tỷ lệ thành công kỹ thuật đạt 93,3%, rò nội mạch sớm là 21,8%, rò muộn chiếm 10,9% và can thiệp lại chỉ 1,7%. Kết quả cho thấy đặt ống ghép nội mạch là phương pháp an toàn với kết quả trung hạn tốt, kể cả ở người bệnh có giải phẫu cổ bất lợi.

Nghiên cứu hồi cứu trên 86 bệnh nhân can thiệp nội mạch (EVAR) điều trị phình động mạch chủ bụng dưới thận (infrarenal) tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Tỷ lệ rò nội mạch loại II (T2EL) chiếm 25,6%; phân tích đa biến xác định đường kính động mạch mạc treo tràng dưới từ 3 mm (OR: 2,63) và số động mạch thắt lưng từ 3 nhánh (OR: 2,71) là yếu tố dự báo độc lập. Đánh giá mạch máu trước mổ giúp dự phòng rò nội mạch sau can thiệp hiệu quả.

Nghiên cứu đoàn hệ trên 132 bệnh nhân mắc phình động mạch chủ ngực và bóc tách (TAAD) nhằm đánh giá tiêu chuẩn ACMG-AMP. Tỷ lệ sống không biến cố sau 50 năm ở nhóm có kiểu gen bệnh lý đạt 83% so với 50% ở nhóm đối chứng (p = 0.00096), tương đồng với ClinVar. Phân loại ACMG-AMP dự báo chính xác biến cố lâm sàng, hỗ trợ quyết định phẫu thuật sớm dù cần mở rộng cỡ mẫu.

Tổng kết lâm sàng trên 18 bệnh nhân phình động mạch chủ dưới thận điều trị bằng ống ghép nội mạch Endurant tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Với đường kính túi phình trung bình 55,1 mm, toàn bộ 18 ca can thiệp thành công không có tử vong, thời gian nằm viện trung bình là 8,5 ngày. Đặt ống ghép nội mạch là phương pháp xâm lấn tối thiểu an toàn điều trị phình động mạch chủ bụng, song cần đánh giá cấu trúc cổ túi phình cẩn trọng.

Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên (randomized trial) trên 345 bệnh nhân có phình động mạch chủ bụng từ 5 cm so sánh can thiệp nội mạch (endovascular repair) với mổ mở. Tỷ lệ tử vong chu phẫu 30 ngày ở nhóm can thiệp nội mạch là 1,2% (2/171 ca), thấp hơn rõ rệt so với 4,6% (8/174 ca) ở nhóm mổ mở. Nghiên cứu cho thấy can thiệp nội mạch giúp giảm tử vong sớm chu phẫu, tuy vậy độ bền vững dài hạn cần tiếp tục theo dõi.

Nghiên cứu thực nghiệm trên mô hình chuột mắc hội chứng Marfan phát hiện tăng hoạt tín hiệu TGF-beta là cơ chế cốt lõi gây suy yếu cấu trúc thành mạch. Việc ức chế thụ thể bằng thuốc losartan đã đảo ngược tổn thương cấu trúc và ngăn ngừa hình thành phình động mạch chủ. Kết quả gợi ý tiềm năng điều trị nội khoa to lớn của losartan giúp phòng ngừa biến chứng vỡ phình động mạch chủ ở người bệnh Marfan.

Thử nghiệm can thiệp tiên phong trên 13 bệnh nhân mắc phình động mạch chủ ngực đoạn xuống (descending thoracic) điều trị bằng đặt ống ghép stent-grafts qua lòng mạch. Toàn bộ 13 ca đều can thiệp thành công với 12 ca hình thành huyết khối hoàn toàn túi phình; sau 11,6 tháng theo dõi không có ca tử vong hay liệt nào. Báo cáo kết luận phương pháp là hướng tiếp cận an toàn ít xâm lấn thay thế cho phẫu thuật mở ngực.

Theo dõi dài hạn thử nghiệm so sánh trên 1.252 bệnh nhân phình động mạch chủ bụng phân ngẫu nhiên can thiệp nội mạch (endovascular) hoặc mổ mở (open repair). Dù can thiệp nội mạch giảm tử vong 30 ngày (1,8% so với 4,3%), nhưng sau 6 năm theo dõi, tỷ lệ tử vong chung không còn khác biệt do biến chứng vỡ muộn và can thiệp lại. Nghiên cứu chỉ ra lợi ích sống còn ban đầu của can thiệp nội mạch không duy trì dài hạn so với mổ mở.

Khảo sát thực nghiệm đã truyền angiotensin II liên tục trên chuột thiếu hụt apolipoprotein E trong 1 tháng để đánh giá biến đổi mạch máu. Truyền angiotensin II gây lắng đọng tổn thương xơ vữa (atherosclerotic lesions) và khởi phát phình động mạch chủ bụng trên thận mà không thay đổi huyết áp hay mỡ máu. Công trình thiết lập mô hình động vật chuẩn giúp nghiên cứu cơ chế bệnh sinh và thử nghiệm thuốc ngăn chặn phình mạch.

Khảo sát theo dõi dọc trên 46 bệnh nhân can thiệp đặt stent graft điều trị phình động mạch chủ bụng. Sau 12 tháng, 14,3% bệnh nhân tăng kích thước túi phình, 47,6% giảm trên 5 mm, tỷ lệ tử vong là 8,7% và rò nội mạch endoleak típ II chiếm 9,5%. Phân tích chỉ ra tuổi cao là yếu tố làm tăng nguy cơ giãn túi phình, đòi hỏi kiểm tra hình ảnh định kỳ dù cỡ mẫu còn khiêm tốn.

Đánh giá so sánh trên 99 bệnh nhân điều trị phình động mạch chủ bụng dưới thận gồm 37 ca đặt stent graft nội mạch và 62 ca phẫu thuật mở. Sau hơn 25 tháng theo dõi, tỷ lệ sống còn 1 năm ở nhóm can thiệp là 84,9% so với 96,4% ở nhóm phẫu thuật. Kết quả cho thấy phẫu thuật mở có ưu thế về kết quả sớm và trung hạn, trong khi can thiệp nội mạch phù hợp cho người bệnh nguy cơ cao.

Báo cáo cấp cứu ở một bệnh nhân nam 101 tuổi mắc phình động mạch chủ bụng sát động mạch thận được cứu sống bằng đặt stent graft nội mạch cấp cứu (emergency EVAR). Thủ thuật can thiệp thành công không biến chứng, người bệnh phục hồi tốt sau mổ. Báo cáo ghi nhận can thiệp nội mạch là lựa chọn khả thi an toàn cho người bệnh trên 100 tuổi, nơi đại phẫu mở mang nguy cơ tử vong quá cao.

Mô tả quy trình hybrid ở một bệnh nhân mắc phình động mạch chủ ngực bụng phức tạp phân loại Crawford nhóm III. Can thiệp gồm hai thì: phẫu thuật chuyển vị các nhánh tạng vào động mạch chậu hai bên, sau đó đặt ống ghép nội mạch che phủ hoàn toàn túi phình. Phối hợp này cho thấy hiệu quả giảm thiểu xâm lấn vượt trội so với đại phẫu mở kinh điển cho phình ngực bụng, dù đòi hỏi kỹ thuật phối hợp đa chuyên khoa.

Báo cáo loạt ca trên 14 bệnh nhân mắc phình động mạch chủ ngực được phẫu thuật hybrid kết hợp chuyển vị mạch và can thiệp nội mạch tại Bệnh viện E. Tỷ lệ thành công kỹ thuật đạt 92,9% với thời gian phẫu thuật trung bình 4,1 giờ; ghi nhận 2 ca tử vong hậu phẫu do biến chứng hô hấp. Phẫu thuật lai bước đầu là hướng tiếp cận an toàn với tai biến thấp cho thương tổn quai động mạch chủ, dù cần theo dõi dài hạn.

Khảo sát cắt ngang trên 38 bệnh nhân mắc phình động mạch chủ ngực đoạn xuống điều trị tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Tuổi trung bình người bệnh là 67,8 tuổi với 84,2% nam giới, 92,1% có tăng huyết áp và triệu chứng thường gặp nhất là đau ngực (63,2%). Dữ liệu ghi nhận đặc điểm bệnh lý lâm sàng và hình thái điển hình của phình ngực đoạn xuống (descending), làm cơ sở xây dựng phác đồ can thiệp phù hợp.

Theo dõi hồi cứu trên 26 bệnh nhân phình động mạch chủ bụng giải phẫu phức tạp được phẫu thuật mở qua đường sau phúc mạc tại Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. Tỷ lệ cổ túi phình ngắn và gập góc chiếm 53,85%, thời gian kẹp mạch 39,9 phút, tỷ lệ suy thận cấp là 30,77%. Phẫu thuật đường sau phúc mạc là lựa chọn tối ưu cho cổ phình bất lợi, giúp bộc lộ mạch thuận lợi và hạn chế biến chứng tiêu hóa.

Ứng dụng lâm sàng phương pháp đặt ống ghép nội mạch có mở cửa sổ điều trị phình động mạch chủ ngực vùng quai mà không cần mở ngực chuyển vị mạch. Kỹ thuật sử dụng stent graft khoét cửa sổ chủ động tương thích thân cánh tay đầu, bảo đảm tái tưới máu não liên tục. Báo cáo đánh giá đây là kỹ thuật ít xâm lấn an toàn cho quai động mạch chủ, giúp người bệnh tránh biến chứng nặng nề của phẫu thuật tim hở.

Tổng kết trung hạn trên 80 bệnh nhân mắc phình động mạch chủ ngực (thoraci) can thiệp đặt ống ghép nội mạch tại Bệnh viện Chợ Rẫy từ 2013 đến 2019. Tỷ lệ thành công kỹ thuật đạt 95%, tử vong sớm trong 30 ngày là 3,7%; sau theo dõi trung bình 36,8 tháng, tử vong trung hạn là 11,7% và rò nội mạch có 5 ca. Tác giả kết luận can thiệp nội mạch là phương pháp khả thi với kết quả trung hạn tốt cho người bệnh phình ngực.

Kinh nghiệm xử trí ở bệnh nhân nữ 68 tuổi mắc phình động mạch chủ ngực bụng phân loại Crawford nhóm V bằng phẫu thuật hybrid tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai. Phẫu thuật viên bắc cầu động mạch tạng và mạc treo tràng trên trước khi đặt ống ghép nội mạch che phủ túi phình, hậu phẫu ổn định. Ca bệnh cho thấy phẫu thuật lai có thể thực hiện thành công ở tuyến tỉnh, giúp giảm đáng kể sang chấn so với mổ mở thông thường.