Bệnh gan do rượu (Alcohol-related liver disease) là chuỗi tổn thương cấu trúc và suy giảm chức năng gan do lạm dụng đồ uống có cồn mạn tính gây ra, diễn tiến tuần tự qua ba giai đoạn: gan nhiễm mỡ do rượu, viêm gan do rượu và xơ gan kèm theo các biến chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
Bệnh gan do rượu về cơ bản được chia thành hai loại: viêm gan cấp tính do rượu (viêm gan chẩn đoán ngắn hạn) và viêm gan mãn tính do rượu (viêm gan đã kéo dài).
Các triệu chứng của bệnh gan do rượu có thể bao gồm: đau và sưng gan, mệt mỏi, khó ngủ, giảm cân, ăn uống kém, mất thèm ăn, phân màu đen, da và mắt màu vàng và nhiều triệu chứng khác.
Việc tiếp tục uống rượu trong khi bị bệnh gan do rượu có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng hơn, bao gồm viêm gan mãn tính, xơ gan và ung thư gan. Điều quan trọng là dừng việc uống rượu và tìm sự giúp đỡ từ chuyên gia y tế nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào liên quan đến gan.
Bệnh gan do rượu là một tình trạng bệnh lý nghiêm trọng và có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe. Khi bạn uống rượu, gan của bạn phải xử lý và loại bỏ nó khỏi cơ thể. Nhưng khi tiếp tục uống quá nhiều rượu, các chất độc từ nó có thể tác động xấu lên gan, gây ra việc tổn thương và viêm nhiễm gan.
Các loại bệnh gan do rượu bao gồm:
1. Viêm gan cấp tính: Đây là một loại viêm gan ngắn hạn và khá nghiêm trọng. Triệu chứng có thể bao gồm đau và sưng gan, mệt mỏi, mất cảm giác đói, buồn nôn và nôn mửa. Việc ngừng uống rượu và khám bác sĩ sớm có thể giúp cho quá trình phục hồi gan.
2. Viêm gan mãn tính: Nếu tiếp tục uống rượu trong một thời gian dài, viêm gan có thể trở thành một tình trạng mãn tính, kéo dài và nghiêm trọng hơn. Triệu chứng bao gồm mệt mỏi, giảm cân, mất thèm ăn, nhiễm trùng da và niêm mạc, hoặc sự tăng tổn thương gan.
3. Xơ gan: Xơ gan là tình trạng gan bị tổn thương và thay thế bằng mô sẹo. Đây là một vấn đề nghiêm trọng có thể gây ra suy gan và suy thận. Bệnh nhân thường có triệu chứng như mệt mỏi, đau bụng, lượng bạch cầu giảm, và sự giãn nở và sưng của các mạch máu vùng bụng. Xơ gan do rượu có thể dẫn đến xơ gan vào giai đoạn cuối, khi gan không thể hoạt động hiệu quả và cần cấy ghép gan.
4. Ung thư gan: Uống rượu quá nhiều và trong một thời gian dài có thể tăng nguy cơ mắc ung thư gan. Ung thư gan thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, nhưng khi bệnh phát triển, người bệnh có thể gặp đau ở vùng bụng, mất cân, mệt mỏi, và lượng protein trong máu giảm.
Để phòng ngừa và điều trị bệnh gan do rượu, điều quan trọng là kiềm chế việc tiếp tục uống rượu và tìm sự giúp đỡ từ chuyên gia y tế. Việc thay đổi lối sống, ăn uống lành mạnh, và nhận sự hỗ trợ tâm lý cũng rất quan trọng trong quá trình phục hồi gan.
Cơ chế bệnh sinh và độc tính chuyển hóa
Chuyển hóa ethanol tại gan qua enzyme alcohol dehydrogenase (ADH) và hệ thống CYP2E1 tạo ra một lượng lớn acetaldehyde - chất chuyển hóa trung gian có độc tính cao, liên kết với protein nội bào tạo các phức hợp adducts gây độc trực tiếp và phản ứng miễn dịch. Đồng thời, quá trình oxy hóa rượu làm tăng tỷ số , ức chế quá trình beta-oxy hóa acid béo ở ty thể và kích hoạt tổng hợp triglyceride, dẫn đến hiện tượng tích tụ mỡ vi thể và đại thể trong tế bào nhu mô gan.
Viêm gan do rượu và phân tầng tiên lượng bằng thang điểm Maddrey
Viêm gan do rượu cấp trên nền mạn (Alcoholic hepatitis) đặc trưng bởi hoại tử tế bào gan hình cầu (ballooning), thể vùi Mallory-Denk và sự thâm nhiễm dày đặc của bạch cầu đa nhân trung tính. Tiên lượng mức độ nặng dựa trên hàm số phân biệt Maddrey (Maddrey's Discriminant Function - mDF):
Khi , tỷ lệ tử vong trong 28 ngày lên tới 30–50%, bệnh nhân có chỉ định điều trị bằng prednisolone đường uống trong 28 ngày nếu không có chống chỉ định nhiễm trùng huyết hoặc xuất huyết tiêu hóa.