Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Điều trị miễn dịch là gì? Các công bố khoa học về Điều trị miễn dịch

Tiếng AnhImmunotherapy

Điều trị miễn dịch là phương thức điều trị y khoa sử dụng các chất sinh học hoặc tế bào để kích thích, tăng cường hoặc ức chế đáp ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể nhằm tiêu diệt tế bào ung thư (như kháng thể ức chế điểm kiểm soát miễn dịch PD-1/PD-L1, liệu pháp tế bào CAR-T) hoặc kiểm soát các bệnh tự miễn.

285 lượt xem Cập nhật 11/9/2026

Điều trị miễn dịch (Immunotherapy) là trụ cột điều trị ung thư hiện đại khai thác cơ chế phòng vệ của hệ thống miễn dịch tự thân để nhận diện và loại bỏ tế bào ác tính một cách đặc hiệu mà không gây độc tế bào không chọn lọc như hóa trị liệu cổ điển. Gần đây, các phương pháp điều trị miễn dịch đã trở nên phổ biến và bao gồm sử dụng kháng thể, phân tử hoặc tế bào miễn dịch trong việc ngăn chặn hoặc điều trị bệnh. Các hình thức điều trị miễn dịch có thể được ứng dụng để điều trị một loạt bệnh như ung thư, bệnh tim mạch, viêm khớp, bệnh tự miễn và các bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng. Phương pháp điều trị miễn dịch bao gồm sử dụng các phương tiện để tăng cường hoặc điều chỉnh hệ miễn dịch của cơ thể. Dưới đây là một số phương pháp điều trị miễn dịch phổ biến:

1. Sử dụng kháng thể: Các loại kháng thể có thể được sản xuất tổng hợp hoặc thu được từ cơ thể người hoặc động vật. Chúng có khả năng nhận dạng và tiêu diệt các chất gây bệnh như vi khuẩn, virus hoặc tế bào ác tính. Việc sử dụng kháng thể nhân tạo có thể giúp cung cấp kháng thể cần thiết để giảm thiểu sự lan truyền của bệnh hoặc ngăn chặn sự tăng trưởng của tế bào ác tính.

2. Sử dụng thuốc điều chỉnh miễn dịch: Thuốc điều chỉnh miễn dịch là các loại thuốc được sử dụng để giảm hoặc tăng hoạt động của hệ miễn dịch. Ví dụ, các thuốc kháng vi-rút HIV được sử dụng để kiểm soát nhiễm HIV bằng cách làm giảm sự phát triển của virus trong cơ thể. Thuốc kháng viêm cũng được sử dụng để giảm các triệu chứng viêm, như trong trường hợp viêm khớp dạng thấp.

3. Sử dụng tế bào miễn dịch: Một số phương pháp điều trị miễn dịch sử dụng tế bào miễn dịch, bao gồm tế bào T và tế bào NK (tế bào tự nhiên giết). Các tế bào này có khả năng nhận dạng và tiêu diệt các tế bào bất thường hoặc nhiễm virus. Trong điều trị ung thư, tế bào miễn dịch có thể được sử dụng để tiêu diệt tế bào ung thư thông qua các phương pháp như hóa liệu tế bào tự chết (CAR-T cell therapy).

4. Sử dụng vaccine: Vaccine là một phương pháp điều trị miễn dịch quan trọng, giúp tạo ra miễn dịch cho cơ thể chống lại các bệnh lý. Chúng giúp cơ thể nhận ra và tiêu diệt các tác nhân gây bệnh một cách nhanh chóng và hiệu quả.

Điều trị miễn dịch đang trở thành một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong y học và đã đem lại nhiều kết quả khả quan trong việc điều trị nhiều loại bệnh, từ Ung thư, bệnh lý tim mạch, viêm, bệnh tự miễn cho đến ngăn chặn và điều trị các bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng.

Câu hỏi thường gặp

Cơ chế hoạt động của các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (như kháng PD-1, kháng CTLA-4) là gì?

Tế bào u thường lợi dụng các con đường ức chế miễn dịch (như PD-L1 gắn vào thụ thể PD-1 trên tế bào lympho T) để 'tàng hình'. Thuốc ức chế điểm kiểm soát sẽ chặn tín hiệu ức chế này, giải phóng phanh hãm giúp tế bào T nhận diện và tiêu diệt tế bào u.

Liệu pháp tế bào CAR-T (Chimeric Antigen Receptor T-cell) được chế tạo và hoạt động như thế nào?

Tế bào T của bệnh nhân được thu thập và chỉnh sửa gen để bộc lộ thụ thể kháng nguyên khảm (CAR) nhận diện đặc hiệu kháng nguyên bề mặt tế bào u (như CD19), sau đó nhân nuôi số lượng lớn và truyền ngược lại vào cơ thể người bệnh.

Các tác dụng phụ liên quan đến miễn dịch (irAEs) thường gặp khi dùng thuốc kháng PD-1 là gì?

Bao gồm phản ứng viêm tự miễn tại các cơ quan như viêm tuyến giáp, viêm đại tràng miễn dịch, viêm phổi kẽ, viêm gan tự miễn và phát ban viêm da.

Tài liệu tham khảo

  1. Borin Scutti (2017). How Can the Microenvironment Impair Cancer Immunotherapy? Monoclonal Antibodies and Novel Checkpoint Inhibitors for Cancer Immunotherapy. Cancer therapy & Oncology International Journal. DOI: 10.19080/ctoij.2017.05.555657
  2. Najmi (2023). Immune Checkpoint Inhibitors: Development and Implications in Cancer Immunotherapy. Elsevier BV. DOI: 10.2139/ssrn.4448986
  3. Gong, Nguyen, Yin et al. (2014). Targeting of phosphatidylserine by monoclonal antibodies enhances activity of immune checkpoint inhibitors in breast tumors. Journal for ImmunoTherapy of Cancer. DOI: 10.1186/2051-1426-2-s3-p206