Ung thư dạ dày sớm (Early gastric cancer (EGC)) là ung thư biểu mô tuyến của dạ dày mà tổn thương xâm lấn giới hạn ở lớp niêm mạc hoặc dưới niêm mạc, không phụ thuộc vào tình trạng di căn hạch bạch huyết vùng.
Định Nghĩa Và Phân Loại Hình Thái Nội Soi
Khái niệm EGC được thiết lập bởi Hiệp hội Nội soi Tiêu hóa Nhật Bản từ năm 1962 và được quốc tế công nhận rộng rãi. Phân loại Paris (Paris Classification) chia tổn thương nông của dạ dày thành các type chính:
| Phân loại Paris | Hình thái học tổn thương | Nguy cơ xâm lấn lớp dưới niêm mạc |
|---|---|---|
| Type 0-I (Dạng lồi) | Tổn thương có cuống (Ip) hoặc không cuống (Is) nhô cao trên bề mặt niêm mạc > 2,5 mm | Nguy cơ trung bình, cần sinh thiết nhiều điểm |
| Type 0-IIa (Dạng phẳng nhô) | Bề mặt nhô nhẹ dưới 2,5 mm so với niêm mạc xung quanh | Nguy cơ thấp nếu không kèm loét |
| Type 0-IIb (Dạng phẳng hoàn toàn) | Chỉ thay đổi về màu sắc niêm mạc, không gồ hay lõm | Dễ bị bỏ sót trong nội soi ánh sáng trắng thông thường |
| Type 0-IIc (Dạng phẳng lõm) | Bề mặt lõm nông, là dạng phổ biến nhất của EGC (chiếm > 70%) | Nguy cơ xâm lấn cao hơn khi có đường kính lớn |
| Type 0-III (Dạng loét) | Loét sâu mất chất qua lớp niêm mạc | Nguy cơ di căn hạch bạch huyết tăng đáng kể |
Công Nghệ Nội Soi Chẩn Đoán Tân Tiến
Việc phát hiện EGC đòi hỏi sự hỗ trợ của các kỹ thuật hình ảnh nội soi hiện đại:
- Nội soi dải tần ánh sáng hẹp (NBI / BLI): Sử dụng bước sóng ánh sáng xanh lam và xanh lục được hấp thụ chọn lọc bởi hemoglobin, làm nổi bật vi cấu trúc mạch máu và vi bề mặt niêm mạc theo phân loại VS (Vessel plus Surface).
- Nội soi phóng đại (Magnifying Endoscopy): Cho phép phóng đại hình ảnh tổn thương lên tới 80–100 lần, giúp xác định ranh giới tổn thương chính xác từng milimet để lập kế hoạch cắt bỏ.
- Siêu âm nội soi (EUS): Đánh giá chính xác độ sâu xâm lấn qua các lớp thành dạ dày và tình trạng hạch lympho lân cận.
Chỉ Định Can Thiệp Cắt Tách Dưới Niêm Mạc (ESD)
So với phẫu thuật cắt dạ dày truyền thống, kỹ thuật cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi (Endoscopic Submucosal Dissection - ESD) mang lại lợi ích bảo tồn toàn bộ dạ dày, nâng cao chất lượng cuộc sống bệnh nhân:
- Chỉ định tuyệt đối (Guideline criteria): Ung thư biểu mô tuyến biệt hóa cao, tổn thương giới hạn ở lớp niêm mạc (cT1a), không có loét bề mặt (UL0), không giới hạn kích thước; hoặc có loét (UL1) nhưng kích thước dưới 30 mm.
- Chỉ định mở rộng (Expanded criteria): Tổn thương chưa biệt hóa, kích thước dưới 20 mm, không kèm loét bề mặt; hoặc ung thư biệt hóa xâm lấn dưới niêm mạc nông dưới 500 micromet (SM1) không có xâm lấn mạch máu - bạch huyết.
Tiên Lượng Và Chiến Lược Theo Dõi Sau Điều Trị
Bệnh nhân ung thư dạ dày sớm sau khi can thiệp ESD đạt tiêu chuẩn cắt bỏ trọn khối và cắt bỏ triệt căn (R0) có tỷ lệ sống sót sau 5 năm đạt trên 95%. Sau can thiệp, bệnh nhân cần được theo dõi nội soi định kỳ sau 3 tháng, 6 tháng và hàng năm để tầm soát tổn thương đồng thì (synchronous) hoặc dị thì (metachronous) tại phần dạ dày còn lại.