Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Tăng acid uric máu là gì? Các công bố khoa học về Tăng acid uric máu

Tiếng AnhHyperuricemia

Tăng acid uric máu là tình trạng rối loạn chuyển hóa đặc trưng bởi nồng độ acid uric trong huyết thanh vượt quá giới hạn bão hòa sinh lý hòa tan trong dịch cơ thể (thường trên 6,8 mg/dL tương đương 404 µmol/L), là nền tảng bệnh sinh của bệnh gút và sỏi thận urate.

329 lượt xem Cập nhật 11/9/2026

Tăng acid uric máu (Hyperuricemia) là tình trạng gia tăng bất thường nồng độ acid uric hòa tan trong huyết tương, bắt nguồn từ sự tăng sinh quá mức chất chuyển hóa purine nội sinh hoặc suy giảm chức năng đào thải acid uric của ống thận. Acid uric là sản phẩm phụ của quá trình trao đổi purine, một loại hợp chất được tìm thấy tự nhiên trong thực phẩm và cơ thể. Khi mức độ axit uric tăng cao, nó có thể gây ra các vấn đề sức khỏe như gút, viêm khớp, bệnh thận và các vấn đề tim mạch. Nguyên nhân chính dẫn đến tăng acid uric máu bao gồm:

1. Tiêu thụ quá nhiều purine: Purine có thể được tìm thấy trong thực phẩm như thịt đỏ, hải sản, rau củ và các loại đồ uống có ga. Việc tiêu thụ quá nhiều purine có thể dẫn đến tăng acid uric.

2. Dịch chuyển purine: Khi tế bào cũ bị phá hủy, purine sẽ được giải phóng và biến thành acid uric, gây ra tăng mức độ acid uric trong máu.

3. Yếu tố di truyền: Có một phần di truyền trong việc tạo ra acid uric trong cơ thể và mức độ acid uric có thể tăng hơn ở những người có sự di truyền này.

4. Thuốc: Một số loại thuốc như thuốc lợn (diuretics) và aspirin cũng có thể gây tăng acid uric.

Triệu chứng của tăng acid uric có thể bao gồm đau và sưng ở khớp, tê và cứng các khớp, một sự cảm giác ấm và đỏ ở khớp, đồng thời cũn cả những vết sưng gây các biến dạng ở khớp. Điều trị tăng acid uric thường bao gồm điều chỉnh chế độ ăn uống, sử dụng thuốc giảm đau và thuốc ngăn ngừa gút. Nếu bạn nghi ngờ mình có tăng acid uric, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để được tư vấn và chẩn đoán chính xác. Ngoài các nguyên nhân và triệu chứng đã nói ở trên, tăng acid uric máu còn có thể liên quan đến một số bệnh lý khác như tiểu đường, béo phì, huyết áp cao, và bệnh thận. Ngoài ra, một số yếu tố như tăng cường uống rượu, thiếu vận động, thiếu nước, stress cũng có thể góp phần vào tình trạng tăng acid uric máu.

Nếu bạn nghi ngờ mình có tăng acid uric máu, hãy tìm kiếm sự tư vấn từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Bác sĩ có thể yêu cầu xét nghiệm máu để xác định mức độ acid uric trong cơ thể. Chế độ ăn uống cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát mức độ acid uric, bao gồm việc giảm tiêu thụ purine, tăng cường uống nước, và ăn uống cân đối.

Ngoài ra, việc duy trì mức độ hoạt động thể chất lành mạnh cũng giúp kiểm soát acid uric, do đó hãy tìm cách thực hiện lịch trình tập luyện và vận động hợp lý. Một số cách để kiểm soát tăng axit uric máu bao gồm:

1. Chế độ ăn uống: Hạn chế tiêu thụ thực phẩm giàu purine như thịt đỏ, hải sản, mì ống, rau củ cải và nội tạng động vật. Thay vào đó, tăng cường tiêu thụ các loại rau quả, ngũ cốc nguyên cám và các loại protein thấp như sữa, đậu và các loại thực phẩm có chứa protine thực vật.

2. Uống nhiều nước: Uống đủ nước sẽ giúp cơ thể loại bỏ axit uric qua đường tiểu tiện.

3. Giảm cân: Nếu bạn bị béo phì, việc giảm cân sẽ giúp hạ mức độ axit uric máu.

4. Tránh rượu và caffeine: Nhất là loại bia và rượu ngọt, bởi chúng gây tăng axit uric máu.

5. Điều chỉnh thuốc: Nhiều loại thuốc, như aspirin, diuretic, và các loại thuốc chống viêm có thể tăng axit uric máu, nên nếu có thể, bạn nên thảo luận với bác sĩ để điều chỉnh liều lượng.

Hãy nhớ rằng, việc kiểm soát tăng axit uric máu cần sự theo dõi và hỗ trợ của bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp

Tăng acid uric máu có đồng nghĩa với việc mắc bệnh gút không?

Không. Tăng acid uric máu không triệu chứng là điều kiện cần nhưng chưa đủ để chẩn đoán bệnh gút. Chỉ một phần tỷ lệ bệnh nhân có tăng acid uric máu mạn tính mới tiến triển thành các cơn viêm khớp gút cấp do sự kết tủa của tinh thể monosodium urate.

Những nguyên nhân chuyển hóa và lối sống nào làm tăng nồng độ acid uric máu?

Nguyên nhân gồm suy giảm bài tiết acid uric qua thận (chiếm 90%), chế độ ăn giàu purine (thịt đỏ, hải sản, nội tạng động vật), tiêu thụ nhiều rượu bia (nhất là bia chứa nhiều guanosine), đồ uống chứa nhiều đường fructose và hội chứng phân hủy khối u.

Mục tiêu hạ acid uric huyết thanh trong điều trị gút mạn tính là bao nhiêu?

Theo khuyến cáo của Hội Thấp khớp học Quốc tế và Bộ Y tế, mục tiêu điều trị hạ acid uric máu là duy trì nồng độ huyết thanh dưới 6,0 mg/dL (360 µmol/L), hoặc dưới 5,0 mg/dL (300 µmol/L) đối với bệnh nhân có hạt tophi mạn tính.

Tài liệu tham khảo

  1. Wang, Zhu, Shen et al. (2026). Lactobacillus paracasei Jlus66 ameliorates hyperuricemia by inhibiting xanthine oxidase activity, modulating uric acid transporter proteins and the gut microbiota. Springer Science and Business Media LLC. DOI: 10.21203/rs.3.rs-8561895/v1
  2. Chen, Jia (2016). Allopurinol decreases serum uric acid level and intestinal glucose transporter-5 expression in rats with fructose-induced hyperuricemia. Pharmacological Reports. DOI: 10.1016/j.pharep.2016.04.014
  3. Sanchis-gomar, Salvagno, Lippi (2014). Inhibition of Xanthine Oxidase and Exercise on Serum Uric Acid, 25(OH)D3, and Calcium Concentrations. Clinical Laboratory. DOI: 10.7754/clin.lab.2013.130830