Từ điển học thuật Kỹ thuật và công nghệ

Machine learning là gì? Các công bố khoa học về Machine learning

Tiếng Anhmachine learning

Tên gọi kháchọc máymáy học

Machine learning (học máy) là một phân ngành của trí tuệ nhân tạo tập trung vào việc phát triển các thuật toán cho phép hệ thống máy tính tự động học hỏi, cải thiện hiệu suất thực hiện nhiệm vụ từ dữ liệu mà không cần phải lập trình tường minh từng quy tắc.

504 lượt xem Cập nhật 3/9/2026

Machine learning (machine learning) là Machine learning (học máy) là một phân ngành của trí tuệ nhân tạo tập trung vào việc phát triển các thuật toán cho phép hệ thống máy tính tự động học hỏi, cải thiện hiệu suất thực hiện nhiệm vụ từ dữ liệu mà không cần phải lập trình tường minh từng quy tắc.

Machine learning là một lĩnh vực trong trí tuệ nhân tạo (AI) mà nghiên cứu và phát triển các thuật toán và mô hình để cho máy tính tự động học hỏi và cải thiện từ dữ liệu mà không cần được lập trình một cách cụ thể. Mục tiêu của machine learning là dự đoán, phân loại hoặc xử lý các tác vụ một cách tự động mà không cần phải được lập trình trực tiếp. Machine learning sử dụng các phương pháp và kỹ thuật thống kê, toán học và lập trình để xác định các mô hình và thuật toán mà máy tính có thể học từ dữ liệu và sử dụng kiến thức đã học để làm việc với các dữ liệu mới. Machine learning dựa trên việc máy tính học từ dữ liệu thông qua các thuật toán và mô hình. Quá trình học của máy tính trong machine learning thường diễn ra thông qua các bước sau:

1. Tiền xử lý dữ liệu: Dữ liệu đầu vào thường cần được tiền xử lý để làm sạch, chuẩn hóa và trích xuất đặc trưng.

2. Lựa chọn mô hình: Machine learning sử dụng nhiều loại mô hình như học có giám sát (supervised learning), học không giám sát (unsupervised learning), học bán giám sát (semi-supervised learning), và học sâu (deep learning). Lựa chọn mô hình phù hợp là quan trọng để đạt được kết quả tốt.

3. Huấn luyện (training) mô hình: Quá trình huấn luyện sử dụng tập dữ liệu đầu vào đã được gắn nhãn (dữ liệu đầu vào đã được gán nhãn với kết quả mong muốn) để máy tính học từ dữ liệu đó. Trong quá trình này, mô hình cập nhật các tham số của nó để tối ưu hóa hiệu suất dự đoán.

4. Đánh giá mô hình: Sau khi huấn luyện, mô hình được đánh giá bằng cách sử dụng tập dữ liệu thử nghiệm (test data) hoặc sử dụng các phương pháp đánh giá khác. Đánh giá mô hình giúp xác định độ chính xác và hiệu suất của mô hình.

5. Điều chỉnh và tinh chỉnh mô hình: Nếu mô hình không đạt hiệu suất mong muốn, ta có thể điều chỉnh tham số của mô hình, chọn các thuật toán khác hoặc thay đổi phương pháp tiền xử lý dữ liệu để tăng cường hiệu suất.

6. Dự đoán và ứng dụng: Sau khi mô hình đã được đào tạo và đánh giá, nó có thể được sử dụng để dự đoán các điểm dữ liệu mới và áp dụng vào các tác vụ thực tế.

Machine learning được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như nhận dạng hình ảnh, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, nhận biết giọng nói, khuyến nghị sản phẩm, phân loại email spam, tự động lái xe và nhiều ứng dụng khác.

Câu hỏi thường gặp

Ba nhóm học máy chính là gì?

Ba nhóm chính gồm: Học có giám sát (Supervised Learning), Học không giám sát (Unsupervised Learning) và Học tăng cường (Reinforcement Learning).

Hiện tượng Overfitting trong học máy là gì và cách khắc phục?

Overfitting xảy ra khi mô hình khớp quá mức với dữ liệu huấn luyện (kể cả nhiễu) dẫn đến khả năng tổng quát hóa kém trên dữ liệu mới. Khắc phục bằng kỹ thuật điều chuẩn (regularization), dropout, cross-validation hoặc bổ sung dữ liệu.

Học máy khác gì so với học sâu (Deep Learning)?

Học sâu là nhánh con của học máy sử dụng mạng nơ-ron nhân tạo nhiều lớp (deep neural networks) có khả năng tự động trích xuất đặc trưng phân cấp từ dữ liệu phức tạp như hình ảnh, văn bản và âm thanh.

Các nghiên cứu khoa học về “machine learning”

Công bố nổi bật trên thế giới và tại Việt Nam, kèm tóm tắt theo hướng chủ đề.

Trích dẫn nhiều nhất

  • Tiếp cận học máy và học sâu trong phát hiện bệnh Parkinson: hiện trạng kỹ thuật tiên tiến nhất và tổng quan trắc lượng thư mục

    Dịch bởi AIMachine learning and deep learning approach to Parkinson’s disease detection: present state-of-the-art and a bibliometric review

    Gauri Sabherwal và cộng sựMultimedia Tools and Applications0 trích dẫn

    AI tóm tắt

    A clinical neurology review comprehensively evaluates diagnostic performance across diverse predictive machine learning and deep neural network models for early detection of Parkinson disease. The authors compare classification accuracies derived from acoustic voice recordings, gait sensor telemetry, and neuroimaging biomarkers. The synthesized findings outline translational opportunities for deploying digital automated diagnostic screening tools in clinical neurology.

  • Một dịch vụ dựa trên học máy để ước tính chất lượng bộ gen sử dụng PATRIC

    Dịch bởi AIA machine learning-based service for estimating quality of genomes using PATRIC

    Bruce Parrello và cộng sự2019BMC Bioinformatics

    AI tóm tắt

    A computational bioinformatics report introduces an automated web service integrating supervised machine learning algorithms into the PATRIC database for evaluating microbial genome assembly completeness. Statistical ensemble classifiers trained on thousands of curated genomic features identify fragmented contigs or contaminated sequences with high diagnostic specificity. The service provides microbiologists with a standardized computational pipeline for large-scale genomic data quality assurance.

Nổi bật tại Việt Nam

  • NGHIÊN CỨU BÀI TOÁN ĐỊNH GIÁ QUYỀN CHỌN SỬ DỤNG CÁC KĨ THUẬT MÁY HỌC

    Đặng Quang Vinh2023Tạp chí Khoa học Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

    AI tóm tắt

    Nghiên cứu kinh tế tài chính ứng dụng các thuật toán machine learning giám sát nhằm nâng cao độ chính xác trong bài toán định giá quyền chọn chứng khoán phái sinh. Tác giả so sánh hiệu năng dự báo của mạng nơ-ron nhân tạo với mô hình giải tích Black-Scholes kinh điển trên thị trường thực tế. Kết quả chỉ ra ưu thế vượt trội của phương pháp học máy trong việc nắm bắt các biến động phi tuyến.

Tài liệu tham khảo

  1. Jordan, M. I., & Mitchell, T. M. (2015). Machine learning: Trends, perspectives, and prospects. Science, 349(6245), 255-260. DOI: 10.1126/science.aaa8415