Mày đay (Urticaria) là bệnh lý da đặc trưng bởi sự xuất hiện đột ngột của các sẩn phù (wheals), ban đỏ kèm theo cảm giác ngứa ngáy dữ dội, đôi khi kết hợp với phù mạch (angioedema), gây ra bởi sự kích hoạt và giải phóng ồ ạt các chất trung gian hóa học từ tế bào mast.
Xin lỗi, tôi không hiểu ý của bạn. Bạn muốn biết thông tin gì? Bạn có thể nói rõ hơn được không?
Xin lỗi, bạn phải cung cấp thông tin cụ thể mà bạn quan tâm để tôi có thể giúp được bạn. Bạn muốn biết về chủ đề gì?
Cơ chế bệnh sinh và phân loại lâm sàng
Cơ chế cốt lõi của mày đay là sự thoái hóa hạt của tế bào mast (mast cell degranulation) tại lớp trung bì nông, dẫn đến giải phóng histamine, tryptase, leukotriene và prostaglandin. Các hóa chất trung gian này gây giãn mạch máu cục bộ, tăng tính thấm mao mạch và kích thích đầu tận cùng sợi thần kinh cảm giác gây ngứa. Mày đay được phân chia theo thời gian tiến triển thành:
- Mày đay cấp tính (Acute urticaria): Các đợt sẩn phù kéo dài dưới 6 tuần, thường do dị ứng thức ăn, nhiễm trùng cấp, dị ứng thuốc (kháng sinh, NSAID) hoặc vết đốt côn trùng.
- Mày đay mạn tính (Chronic urticaria): Kéo dài từ 6 tuần trở lên với các đợt bùng phát hàng ngày hoặc cách nhật, bao gồm mày đay mạn tính tự phát (CSU) liên quan đến tự kháng thể chống IgE hoặc thụ thể Fc-epsilon-RI, và mày đay cảm ứng (do lạnh, áp lực, vận động).
Chiến lược điều trị và hướng dẫn bậc thang
Theo hướng dẫn quốc tế EAACI/GA2LEN/EDF/WAO, thuốc điều trị nền tảng bước đầu là kháng histamine H1 thế hệ 2 không gây buồn ngủ (như cetirizine, fexofenadine, levocetirizine, bilastine). Nếu không kiểm soát sau 2–4 tuần, liều kháng histamine có thể tăng lên gấp 4 lần liều thông thường. Ở những bệnh nhân kháng trị, kháng thể đơn dòng kháng IgE (omalizumab) hoặc cyclosporine A được chỉ định nhằm ức chế chọn lọc con đường kích hoạt tế bào mast.