Kháng carbapenem là gì? Ý nghĩa và ứng dụng chuyên sâu

Thử nghiệm in vitro trên 204 chủng vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa kháng carbapenem phân lập tại Bệnh viện Bạch Mai năm 2025. Nồng độ ức chế aztreonam-avibactam có MIC50 đạt 16 µg/mL và MIC90 ≥ 32 µg/mL, trong khi 100% chủng thử nghiệm phối hợp ceftazidime/avibactam với colistin đều cho tương tác không khác biệt. Dữ liệu chỉ ra thách thức lớn khi lựa chọn phác đồ điều trị chủng đề kháng carbapenem, dù nghiên cứu mới dừng ở thử nghiệm bàn cờ trong phòng thí nghiệm.

Phân tích dịch tễ phân tử trên 88 chủng Pseudomonas aeruginosa nội trú tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương năm 2024–2025. Tỷ lệ kháng imipenem và meropenem đạt 42%–46%, trong đó 32 chủng mang gen carbapenemase với ưu thế thuộc về blaNDM (> 50%) và blaIMP (28%–29%), liên quan mật thiết đến kiểu hình kháng carbapenem (p < 0,00001). Kết quả làm rõ bức tranh dịch tễ phân tử tại địa phương, dù khảo sát chưa ghi nhận biến thể kháng colistin.

Nghiên cứu cắt ngang trên 283 bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết do Enterobacterales tại Hà Nội ghi nhận 53 ca (18,7%) nhiễm chủng kháng carbapenem với căn nguyên chính là Klebsiella spp. (66%). Phân tích gen cho thấy kiểu gen phối hợp blaNDM và blaOXA-48-like phổ biến nhất (47,2%). Nhiễm vi khuẩn kháng làm tăng biến chứng nặng và tử vong (p < 0,001). Kết quả mang lại bằng chứng tiên lượng thực tế, dù chưa theo dõi chi tiết từng phác đồ phối hợp.

Khảo sát cắt ngang trên 94 bệnh nhân hồi sức tích cực nhiễm trực khuẩn Gram âm phát hiện tỷ lệ vi khuẩn kháng carbapenem lên tới 60,6%. Ba loài Acinetobacter baumannii, Pseudomonas aeruginosa và Klebsiella pneumoniae chiếm tới 93,2% tổng số chủng đề kháng. Nam giới, tiền sử dùng kháng sinh ba tháng và bệnh thận mạn là những yếu tố nguy cơ độc lập (p < 0,05). Kết quả nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát nhiễm khuẩn khẩn cấp, tuy nhiên dữ liệu mới phản ánh một đơn vị hồi sức chuyên biệt.

Phân tích hồi cứu 59 bệnh án hồi sức tích cực ghi nhận tác nhân gây nhiễm khuẩn kháng carbapenem chủ yếu là Acinetobacter baumannii (62,7%) và Klebsiella pneumoniae (23,7%). Phác đồ phối hợp kháng sinh chiếm 72,9%, trong đó kết hợp colistin cùng carbapenem và ampicillin/sulbactam phổ biến nhất. Tỷ lệ điều trị thành công đạt 37,3%, đồng thời nhiễm A. baumannii là yếu tố tiên lượng xấu (p < 0,05). Nghiên cứu phản ánh thách thức lớn trong điều trị, dù quy mô khảo sát còn hạn chế ở một cơ sở.

Khảo sát di truyền chủng Klebsiella pneumoniae ST14 phân lập từ bệnh nhân nhiễm trùng đường tiết niệu sau khi trở về từ Ấn Độ. Nhóm tác giả phát hiện gen blaNDM-1 trên plasmid 180-kb truyền ngang, mang lại khả năng kháng carbapenem và đa số kháng sinh ngoại trừ fluoroquinolone và colistin. Báo cáo đặt nền tảng nhận diện biến thể NDM-1 gây đề kháng carbapenem xuyên loài, song phân tích chức năng mới giới hạn ở một chủng phân lập.

Theo dõi thuần tập quan sát trên 205 bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết do Klebsiella pneumoniae sinh carbapenemase tại Hy Lạp. Liệu pháp phối hợp giúp giảm tỷ lệ tử vong 28 ngày so với đơn trị liệu (27,2% so với 44,4%; p = 0,018; HR 2,08), trong đó nhóm phối hợp chứa carbapenem đạt tỷ lệ tử vong thấp nhất là 19,3%. Dữ liệu ủng hộ phác đồ kết hợp nhằm kiểm soát vi khuẩn kháng carbapenem, dù thiết kế quan sát chưa loại trừ hoàn toàn sai số chỉ định.

Thử nghiệm ngẫu nhiên trên 43 bệnh nhân viêm phổi thở máy do Acinetobacter baumannii kháng carbapenem so sánh colistin đơn độc với phối hợp rifampicin. Phác đồ phối hợp rút ngắn đáng kể thời gian sạch khuẩn (3,1 ± 0,5 ngày; p = 0,029) và hạ tỷ lệ tử vong từ 63,6% xuống 38,1% (p = 0,171). Kết quả thử nghiệm ghi nhận rifampicin hỗ trợ đẩy nhanh thanh thải vi khuẩn đề kháng carbapenem, dù cỡ mẫu nhỏ khiến chênh lệch tử vong chưa đạt mức ý nghĩa.

Điều tra vụ bùng phát ở 51 bệnh nhân nhiễm Klebsiella pneumoniae sinh CTX-M-1 phát hiện hai ca phát triển kiểu hình kháng carbapenem với MIC meropenem đạt 16 µg/mL. Phân tích màng ngoài chỉ ra vi khuẩn kháng mất hoàn toàn kênh porin OmpK36 do đột biến chèn đoạn IS26. Sự thiếu hụt porin kết hợp beta-lactamase nền ngăn chặn triệt để kháng sinh xâm nhập. Báo cáo làm sáng tỏ cơ chế kháng thuốc in vivo không qua carbapenemase, dù chỉ ghi nhận ở hai ca bệnh cá biệt.

Tổng quan khoa học về Acinetobacter baumannii phân tích nguy cơ của các chủng kháng carbapenem trong môi trường bệnh viện. Cơ chế đề kháng then chốt gồm men carbapenemase nhóm OXA, đột biến giảm porin và tăng bơm tống xuất thuốc. Ngoài ra, khả năng tạo màng sinh học biofilm giúp vi khuẩn đề kháng bền bỉ trước chất sát khuẩn và kháng sinh. Công trình cung cấp bức tranh toàn cảnh về dịch tễ và chẩn đoán, dù chủ yếu tổng hợp y văn mà thiếu dữ liệu can thiệp mới.

Thu thập dữ liệu vi sinh từ 259 mẫu bệnh phẩm phân lập vi khuẩn Klebsiella pneumoniae tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương trong năm 2022. Tỷ lệ chủng kháng carbapenem lên tới 75,3%, trong đó 99,2% chủng kháng tiết enzym carbapenemase với ưu thế thuộc về nhóm serine (65,6%) so với metallo-beta-lactamase (34,4%). Dữ liệu phản ánh mức độ lưu hành báo động của các chủng kháng phối hợp cả colistin (38%), dù nghiên cứu chưa tiến hành kỹ thuật sinh học phân tử định danh kiểu gen.

Phân tích vi sinh trên 399 chủng Klebsiella pneumoniae phân lập tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ giai đoạn năm 2021. Tỷ lệ chủng sinh men carbapenemase qua thử nghiệm mCIM là 13,8%, sinh ESBL là 76,7% và tỷ lệ vi khuẩn đa kháng đạt 94,0%. Báo cáo cung cấp cơ sở dịch tễ giám sát chủng kháng carbapenem tại địa phương, dù còn giới hạn do chưa thực hiện kỹ thuật phân tử giải mã gen kháng.

Điều tra cắt ngang trên 345 chủng Klebsiella pneumoniae phân lập tại hai bệnh viện đa khoa ở Cần Thơ giai đoạn 2021–2022. Tỷ lệ chủng vi khuẩn mang kiểu hình sinh carbapenemase chiếm 31,9% (110/345 chủng) và đồng thời biểu hiện mức độ đa kháng cao với các nhóm kháng sinh thông thường. Dữ liệu làm rõ mức độ nghiêm trọng của chủng vi khuẩn kháng carbapenem tại khu vực miền Tây, dù chưa kết hợp phân tích các yếu tố ổ chứa môi trường bệnh viện.

Theo dõi tiến cứu trên 937 bệnh nhân tại các khoa hồi sức Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 nhằm sàng lọc trực khuẩn đường ruột mang kiểu hình kháng carbapenem. Tỷ lệ mang vi khuẩn khi nhập khoa là 35,11% (329 ca), trong đó Klebsiella pneumoniae chiếm 59,47% và Escherichia coli chiếm 12,94%. Khảo sát cho thấy giá trị của việc sàng lọc chủ động phục vụ kiểm soát lây nhiễm, dù dữ liệu sáu tháng chưa bao quát chu kỳ dịch tễ trọn năm.

Quan sát mô tả trên 50 chủng Klebsiella pneumoniae phân lập từ máu người bệnh tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Tỷ lệ vi khuẩn kháng carbapenem đạt 26%, trong đó mang các gen NDM-1 (24%), VIM (12%), KPC (2%) và OXA-48 (2%) với độ đặc hiệu chẩn đoán kiểu hình đạt 62,2%–91,9%. Dữ liệu chỉ ra kiểu gen phân tử hỗ trợ dự đoán nhanh kiểu hình đề kháng carbapenem, dù cỡ mẫu phân tích còn nhỏ tại một bệnh viện đơn lẻ.

Phân tích đặc tính kháng thuốc của 80 chủng Klebsiella pneumoniae tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ năm 2024–2025. Tỷ lệ vi khuẩn kháng carbapenem là 77,5%, trong đó kháng imipenem đạt 70%, meropenem đạt 60% và thử nghiệm mCIM phát hiện 54,84% chủng sinh men carbapenemase. Dữ liệu cung cấp cơ sở định hướng sử dụng kháng sinh hợp lý tại bệnh viện, dù chưa mở rộng phân tích các biến thể gen kháng thuốc qua PCR.

Xác định kiểu gen trên 200 chủng Klebsiella pneumoniae đường hô hấp và ổ bụng ghi nhận 42,5% chủng mang gen sinh carbapenemase. Trong đó, blaKPC (21%) và blaNDM (15%) là hai biến thể phổ biến nhất, với 51 chủng đồng thời mang nhiều gen kháng khiến vi khuẩn kháng rộng với đa số thuốc. Các chủng đường hô hấp có độ nhạy cảm rất thấp (16–51%) so với mẫu ổ bụng. Nghiên cứu cung cấp cơ sở dịch tễ cho điều trị kinh nghiệm, dù chưa khảo sát hoạt tính của các chất ức chế men mới.

Ứng dụng multiplex PCR trên 95 chủng Klebsiella pneumoniae sinh carbapenemase xác định bảy kiểu gen kháng thuốc, dẫn đầu là blaKPC (26,3%) và blaNDM (25,3%). Đáng chú ý, kiểu gen phối hợp blaNDM cùng blaOXA-48 chiếm tới 21,1%, song không phát hiện thấy blaIMP hay blaVIM. Tất cả chủng mang gen đều biểu hiện kiểu hình kháng carbapenem và đa kháng với hầu hết kháng sinh. Dữ liệu giúp định hướng chỉ định thuốc mới như ceftazidime/avibactam, dù chưa phân tích biến đổi màng ngoài đi kèm.

Khảo sát cắt ngang trên 193 chủng Klebsiella aerogenes tại Bệnh viện Bạch Mai năm 2023 nhằm xác định độ nhạy kháng sinh và gen đề kháng. Có 150 chủng biểu hiện kháng carbapenem, trong đó gen sinh men carbapenemase blaOXA-48 chiếm 70% và 17,3% chủng đồng mang blaNDM. Dữ liệu định hướng lựa chọn phác đồ ceftazidime/avibactam còn nhạy 67,8%, dù chưa thể phân tích sâu cấu trúc hệ gen toàn bộ của các chủng phân lập.

Thiết kế mô tả cắt ngang trên 67 chủng Klebsiella pneumoniae kháng carbapenem phân lập tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Giang năm 2023. Phân loại theo Ambler ghi nhận nhóm D chiếm 29,9%, nhóm B 9,0% và nhóm A 5,9%, kèm mức đề kháng carbapenem từ 64,2% đến 88,1% và kháng colistin 10,2%. Báo cáo chỉ ra gánh nặng đa kháng thuốc nghiêm trọng của các chủng đề kháng carbapenem, dù kiểu hình enzym chưa được kiểm chứng lại bằng kỹ thuật gen chuyên sâu.