Từ điển học thuật

Chiết xuất là gì? Các công bố khoa học về Chiết xuất

Chiết xuất là quá trình tách lấy hoặc lấy phần quan trọng nhất từ một chất liệu, thực vật hoặc hỗn hợp bằng cách sử dụng dung môi hoá học hoặc các phương pháp v...

373 lượt xem Cập nhật 6/9/2026

Chiết xuất là quá trình tách lấy hoặc lấy phần quan trọng nhất từ một chất liệu, thực vật hoặc hỗn hợp bằng cách sử dụng dung môi hoá học hoặc các phương pháp vật lý như nhiệt độ cao, áp suất cao, sóng siêu âm để thu được một chất hay hợp chất khác có giá trị và ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau như dược phẩm, thực phẩm, hóa mỹ phẩm, nông nghiệp và công nghệ sinh học. Chiết xuất thường được sử dụng để tách lấy các thành phần quan trọng như các chất hoạt chất, dược liệu, tinh dầu, flavonoid, polyphenol, vitamin, protein, canxi, sắt, và các hợp chất tự nhiên khác.
Trong quá trình chiết xuất, dung môi hoá học, chẳng hạn như nước, etanol, hexan, có thể được sử dụng để tách lấy các hợp chất có trong nguồn cung cấp chất liệu. Quá trình chiết xuất có thể được thực hiện bằng nhiều phương pháp khác nhau, ví dụ như chiết xuất liên tục, chiết xuất đặc, chiết xuất với áp suất cao, chiết xuất sử dụng sóng siêu âm, chiết xuất bằng khí quyển.

Có hai loại chiết xuất chính là chiết xuất đều đặn và chiết xuất chọn lọc. Chiết xuất đều đặn (thường được gọi là đun sôi chiết) được sử dụng để tách lấy các chất tan trong nước hoặc các dung môi khác. Kỹ thuật này thường được sử dụng để chiết xuất các chất hoạt chất từ thực vật hoặc các chất có trong dược phẩm.

Chiết xuất chọn lọc là quá trình tách lấy các chất có dạng tự nhiên hay hóa học từ nguồn cung cấp. Phương pháp này bao gồm việc sử dụng các chất đồng phân có độ hòa tan khác nhau của các chất cần chiết xuất. Các loại chiết xuất chọn lọc bao gồm chiết xuất chân không, chiết xuất dung môi không hoà tan, và chiết xuất cột.

Quá trình chiết xuất rất quan trọng trong việc tạo ra các sản phẩm thông qua việc tách các chất hoạt chất quan trọng và hợp chất từ nguồn cung cấp. Các sản phẩm chiết xuất có thể được sử dụng trong công nghệ dược phẩm, thực phẩm, hóa mỹ phẩm, chế phẩm tự nhiên và nhiều lĩnh vực khác. Các chiết xuất từ cây cỏ, dược liệu và thực vật tự nhiên đang ngày càng được nghiên cứu và sử dụng rộng rãi do có tiềm năng giúp cải thiện sức khỏe và chữa trị các bệnh tật.

Các nghiên cứu khoa học về “chiết xuất”

Công bố nổi bật trên thế giới và tại Việt Nam, kèm tóm tắt theo hướng chủ đề.

Trích dẫn nhiều nhất

  • Chiết xuất tảo biển như một biện pháp kiểm soát sinh học aflatoxin do Aspergillus parasiticus và Aspergillus flavus sản xuất

    Dịch bởi AISeaweed extracts as biological control of aflatoxins produced by Aspergillus parasiticus and Aspergillus flavus

    Abla A. M. Farghl và cộng sự2023Egyptian Journal of Biological Pest Control

    AI tóm tắt

    Thử nghiệm vi sinh đánh giá hiệu lực của các phân đoạn hoạt chất từ rong biển chống lại nấm mốc sinh độc tố Aspergillus. Chế phẩm chiết xuất tự nhiên giàu polyphenol giúp ức chế tới 85% sự sản sinh độc tố nấm aflatoxin trong nông sản bảo quản, mang lại giải pháp bảo vệ thực phẩm không dùng hóa chất. Khám phá định hướng phát triển chất bảo quản sinh học, dù mùi biển đặc trưng của rong cần khử mùi khi dùng cho ngũ cốc.

Nổi bật tại Việt Nam

  • Tối ưu hóa quá trình chiết xuất một số hợp chất có hoạt tính sinh học trong hải sâm (Holothuria scabra)

    NTM Phương2022Tạp chí Khoa học và Công nghệ - Đại học Đà Nẵng0 trích dẫn

    AI tóm tắt

    Phương pháp bề mặt đáp ứng trên phần mềm Design-Expert được ứng dụng nhằm tối ưu hóa quy trình thu nhận saponin từ hải sâm Holothuria scabra. Sử dụng công nghệ hỗ trợ sóng siêu âm trong quá trình chiết xuất hợp chất có hoạt tính sinh học giúp rút ngắn thời gian ngâm và nâng cao hiệu suất thu hồi dược chất ở nhiệt độ ôn hòa. Kết quả mở ra triển vọng thương mại hóa dược liệu biển, song quá trình tinh sạch phân đoạn sau chiết xuất cần quy trình sắc ký bổ trợ.