Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Đau sau mổ là gì? Các công bố khoa học về Đau sau mổ

Tiếng AnhPostoperative pain

Đau sau mổ là phản ứng cảm giác và cảm xúc khó chịu xuất hiện sau phẫu thuật do tổn thương mô học trực tiếp, viêm cục bộ và sự kích thích các thụ thể cảm thụ đau.

356 lượt xem Cập nhật 10/9/2026

Đau sau mổ (Postoperative pain) là phản ứng cảm giác và cảm xúc khó chịu xuất hiện sau phẫu thuật do tổn thương mô học trực tiếp, viêm cục bộ và sự kích thích các thụ thể cảm thụ đau.. Đau sau mổ là

Đau sau mổ, còn được gọi là đau sau phẫu thuật, là một loại đau mà người bệnh có thể trải qua sau khi điều trị bằng phẫu thuật. Đau sau mổ thường xảy ra do một số nguyên nhân như: tổn thương mô mềm, viêm nhiễm, căng thẳng cơ, nhiễm khuẩn, hoặc do tác động của quá trình phẫu thuật. Triệu chứng của đau sau mổ có thể bao gồm đau, sưng, đỏ, hạn chế chức năng và cảm giác khó chịu trong khu vực phẫu thuật. Để giảm đau sau mổ, bác sĩ thường sẽ kê đơn thuốc giảm đau hoặc kháng viêm, chỉ định các biện pháp điều trị không dùng thuốc hoặc tiến hành các biện pháp chăm sóc phẫu thuật. Đau sau mổ là một tình trạng phổ biến và thường xảy ra sau các phẫu thuật lớn hoặc những quá trình can thiệp không nhỏ. Nguyên nhân chính của đau sau mổ bao gồm:

1. Tổn thương mô mềm: Trong quá trình phẫu thuật, các mô và cơ xung quanh khu vực phẫu thuật bị tác động, cắt, nạo, kéo dãn hoặc chấn thương. Đây là nguyên nhân chính gây đau sau mổ. Tổn thương mô mềm làm kích thích các dây thần kinh, mô bên trong hoặc sự bài tiết của các chất viêm trong cơ thể, gây ra cảm giác đau.

2. Viêm nhiễm: Bất kỳ quá trình phẫu thuật nào cũng có thể gây ra một mức độ viêm nhiễm. Các vi khuẩn hoặc mầm bệnh khác có thể xâm nhập qua vết mổ và gây ra viêm nhiễm trong khu vực phẫu thuật. Viêm nhiễm có thể gây đau, sưng, sưng nóng, đỏ và tiếp tục bốc hơi và có thể yêu cầu sự can thiệp y tế với kháng sinh để điều trị.

3. Căng thẳng cơ: Trong quá trình phẫu thuật, các cơ xung quanh vị trí phẫu thuật có thể bị căng thẳng hoặc bị tổn thương. Điều này có thể làm cho cơ bị hiểu lạc và gây ra đau sau mổ.

Các triệu chứng của đau sau mổ có thể bao gồm:

1. Đau: Đau có thể kéo dài hoặc nhấp nháy và diễn ra trong thời gian dài sau phẫu thuật. Đau có thể là ở mức độ nhẹ đến nghiêm trọng và có thể thay đổi theo thời gian thông qua quá trình phục hồi.

2. Sưng: Khu vực phẫu thuật có thể sưng do một số nguyên nhân như viêm nhiễm hoặc mất nước.

3. Đỏ: Một sự đỏ và viêm có thể xảy ra xung quanh vết mổ. Đây là một dấu hiệu của phản ứng viêm.

4. Hạn chế chức năng: Đau và sưng có thể làm hạn chế khả năng di chuyển và sử dụng khu vực bị ảnh hưởng, làm hại đến chức năng hằng ngày.

5. Cảm giác khó chịu: Ngoài cảm giác đau thì những triệu chứng như ngứa, chiết xuất hoặc nhạy cảm có thể xảy ra trong khu vực phẫu thuật.

Để giảm đau sau mổ, bác sĩ thường sẽ kê đơn thuốc giảm đau, chẳng hạn như paracetamol, aspirin hoặc các loại thuốc chống viêm không steroid. Các biện pháp không dùng thuốc bao gồm đặt nhiệt lên khu vực đau, làm giảm quá trình viêm và tư vấn về chiến lược quản lý đau. Các biện pháp chăm sóc phẫu thuật bao gồm làm sạch và băng bó vết mổ, đảm bảo vùng bị ảnh hưởng được giữ khô ráo và sử dụng các phương pháp điều trị tác động như vật lý trị liệu và liệu pháp điện từ.

Câu hỏi thường gặp

Chiến lược giảm đau đa mô thức trong đau sau mổ kết hợp những nhóm thuốc nào?

Kết hợp paracetamol, NSAID/chọn lọc COX-2, gabapentinoid, ketamine liều thấp, gây tê vùng hoặc tê ngoài màng cứng nhằm tác động vào nhiều thụ thể khác nhau và giảm thiểu liều opioid.

Hệ thống giảm đau do bệnh nhân tự kiểm soát (PCA) vận hành theo cơ chế an toàn nào?

Máy bơm điện tử cho phép bệnh nhân bấm nút tiêm một liều nhỏ opioid theo nhu cầu cá nhân, đi kèm khoảng thời gian khóa an toàn để ngăn ngừa tình trạng quá liều và ức chế hô hấp.

Mô hình Phục hồi sớm sau phẫu thuật (ERAS) tiếp cận kiểm soát đau sau phẫu thuật ra sao?

Tối ưu hóa giảm đau không opioid, phối hợp gây tê thần kinh ngoại vi để bệnh nhân hồi phục vận động sớm trong ngày đầu sau mổ, giảm biến chứng thuyên tắc huyết khối và rút ngắn số ngày nằm viện.

Tài liệu tham khảo

  1. Herrero Cano (2018). 07 / MULTIMODAL OPIOID-SPARING ANALGESIA PROTOCOL IN AN ERAS PROGRAM: OUR OUTCOMES.. Morressier. DOI: 10.26226/morressier.5aeb0acc07b0d6001a79ac20
  2. Sunand, Peddinti (2026). Effectiveness of Multimodal Analgesia versus Opioid-Based Analgesia in Postoperative Pain Management. Acta Medica International. DOI: 10.21276/amit.2026.v13.i2.643
  3. Glaser (2022). Postoperative opioid sparing analgesia. The ERAS® Society Handbook for Obstetrics & Gynecology. DOI: 10.1016/b978-0-323-91208-2.00017-2