IMRaD là gì? Đây là cấu trúc thân bài báo khoa học gồm 4 phần: Giới thiệu, Phương pháp, Kết quả và Bàn luận. Khung này phản ánh chính xác tiến trình khám phá thực tế của người làm nghiên cứu.
Bài viết này phân tích cấu trúc IMRaD chuẩn ICMJE, lịch sử phát triển, quy tắc viết từng phần, ví dụ phân bổ bài 4.000 từ và đối chiếu thể lệ tạp chí Việt Nam.
IMRaD là gì và cấu trúc 4 phần chuẩn của bài báo khoa học?
Theo bản Khuyến nghị của ICMJE cập nhật năm 2026, cấu trúc IMRaD phản chiếu trực tiếp quá trình nghiên cứu: đặt câu hỏi, chọn cách trả lời, thu được số liệu và phân tích ý nghĩa.
Chữ "a" viết thường vì nó chỉ là liên từ "and", không phải một phần riêng biệt. Bốn phần này giúp người đọc nhanh chóng nắm bắt bản chất cốt lõi của công trình:
- Introduction (Giới thiệu): Trả lời câu hỏi "Vì sao phải làm nghiên cứu này và khoảng trống học thuật ở đâu?".
- Methods (Phương pháp): Trả lời câu hỏi "Đã làm thế nào để trả lời câu hỏi nghiên cứu đó?".
- Results (Kết quả): Trả lời câu hỏi "Đã tìm ra hoặc đo lường được những số liệu gì?".
- Discussion (Bàn luận): Trả lời câu hỏi "Những phát hiện đó có ý nghĩa gì và độ tin cậy đến đâu?".
Để hiểu rõ hơn về các chuẩn mực công bố quốc tế, bạn có thể xem bài viết bài báo ISI/Scopus là gì.
Lịch sử hình thành và phát triển của cấu trúc IMRaD từ năm 1935 đến nay
Cấu trúc 4 phần không ra đời cùng lúc với khoa học hiện đại. Nghiên cứu của Sollaci và Pereira (2004) trên 4 tạp chí nội khoa hàng đầu thế giới đã chứng minh quá trình chuyển đổi kéo dài gần nửa thế kỷ.
| Mốc thời gian | Tỷ lệ bài viết dùng IMRaD | Đặc trưng lịch sử xuất bản |
|---|---|---|
| Năm 1935 | 0% (Không tìm thấy bài nào) | Bài báo viết theo lối tự sự tự do của tác giả |
| Năm 1950 | Vượt 10% ở cả 4 tạp chí | Bắt đầu chuẩn hóa cấu trúc phần phương pháp |
| Thập niên 1970 | Vượt 80% tổng số bài báo | IMRaD trở thành khuôn mẫu chiếm đa số |
| Thập niên 1980 đến nay | Gần 100% bài nghiên cứu gốc | Trở thành chuẩn mực bắt buộc toàn cầu |
Các tạp chí chuyển đổi hoàn toàn sang IMRaD ở các mốc khác nhau: NEJM năm 1975, BMJ năm 1980, JAMA và The Lancet năm 1985.
Bốn phần IMRaD trả lời bốn câu hỏi nghiên cứu cốt lõi
Mỗi phần trong IMRaD có một chức năng và vùng dữ liệu riêng biệt theo bảng phân định dưới đây:
| Phần bài viết | Câu hỏi cần trả lời | Thì động từ chủ đạo | Tuyệt đối không đưa vào |
|---|---|---|---|
| Introduction | Vì sao làm? Khoảng trống ở đâu? | Hiện tại và quá khứ | Số liệu và kết luận của công trình này |
| Methods | Đã làm như thế nào? | Quá khứ | Kết quả và bình luận về kết quả |
| Results | Đo được những gì? | Quá khứ | Diễn giải ý nghĩa, so sánh y văn |
| Discussion | Điều đó có ý nghĩa gì? | Hiện tại và quá khứ | Lặp lại chi tiết số liệu đã có ở bảng |
ICMJE nhấn mạnh rằng phần Giới thiệu không đưa số liệu hay kết luận của chính công trình. Phần Kết quả không chép lại nguyên văn số liệu trong bảng, còn phần Bàn luận không lặp lại chi tiết các thông tin đã nêu.
Những mục bắt buộc nằm ngoài 4 chữ IMRaD trong bản thảo hoàn chỉnh
IMRaD chỉ mô tả cấu trúc thân bài. Một bản thảo gửi tòa soạn còn bắt buộc phải có các thành phần sau:
- Tiêu đề (Title): Ngắn gọn, súc tích, phản ánh chính xác phạm vi nghiên cứu và hạn chế viết tắt.
- Thông tin tác giả: Ghi rõ họ tên, cơ quan công tác, mã định danh và email của tác giả liên hệ.
- Tóm tắt có cấu trúc (Structured Abstract): Gồm bối cảnh, phương pháp, kết quả chính và kết luận trong giới hạn 250 từ.
- Từ khóa (Keywords): Thường gồm 3 đến 6 từ hoặc cụm từ phục vụ công tác lập chỉ mục học thuật.
- Tuyên bố đạo đức và xung đột lợi ích: Ghi rõ số phê duyệt của hội đồng đạo đức nghiên cứu và cam kết minh bạch tài chính.
- Tài liệu tham khảo: Trình bày đúng chuẩn quy định của tòa soạn. Tham khảo thêm bài viết trích dẫn tài liệu tham khảo nên theo chuẩn nào.
Hướng dẫn chi tiết cách viết từng phần và các lỗi cần tránh
Dưới đây là các quy tắc thực hành cốt lõi cho từng phần của thân bài báo khoa học:
1. Phần Giới thiệu (Introduction) - Cấu trúc hình phễu
Mở đầu bằng bối cảnh rộng, thu hẹp dần về tình trạng nghiên cứu hiện tại, chỉ rõ khoảng trống tri thức và kết thúc bằng câu mục tiêu rõ ràng theo khung SMART. Tránh viết phần này thành bài tổng quan tài liệu dài dòng.
2. Phần Phương pháp (Methods) - Viết để người khác lặp lại được
Mô tả chi tiết thiết kế nghiên cứu, đối tượng, cỡ mẫu, công cụ đo lường và phương pháp xử lý số liệu thống kê. Mức độ chi tiết phải đủ để một đồng nghiệp cùng ngành tự làm lại được nghiên cứu mà không cần hỏi thêm.
3. Phần Kết quả (Results) - Báo cáo số liệu trung thực
Trình bày số liệu theo đúng trình tự các mục tiêu đã nêu. Phần chữ chỉ dẫn dắt và nêu bật các xu hướng lớn, chi tiết số liệu được thể hiện trong các bảng biểu và đồ thị minh họa.
4. Phần Bàn luận (Discussion) - Khẳng định ý nghĩa phát hiện
Tóm lược phát hiện chính, so sánh đối chiếu với các nghiên cứu trước đây trên thế giới, phân tích ý nghĩa thực tiễn, nêu rõ các hạn chế của đề tài và gợi mở hướng nghiên cứu tiếp theo. Nếu bài báo trải qua phản biện kín 2 chiều, phần hạn chế viết trung thực sẽ tăng độ tin cậy của bài báo.
Ví dụ phân bổ dung lượng cho bài báo khoa học 4.000 từ theo chuẩn IMRaD
Đối với một bài báo nghiên cứu gốc có dung lượng khoảng 4.000 từ (khoảng 3.400 từ cho thân bài), cách phân bổ tối ưu như sau:
| Phần bài viết | Tỷ lệ dung lượng | Số từ khuyến nghị | Nội dung chi tiết tương ứng |
|---|---|---|---|
| Giới thiệu | 15% | ~510 từ | 3-4 đoạn: bối cảnh, khoảng trống, mục tiêu |
| Phương pháp | 25% | ~850 từ | Thiết kế, đối tượng, công cụ, xử lý thống kê |
| Kết quả | 25% | ~850 từ | Báo cáo theo mục tiêu + 4 bảng và 1 đồ thị |
| Bàn luận | 30% | ~1.020 từ | So sánh y văn, ý nghĩa, hạn chế đề tài |
| Kết luận | 5% | ~170 từ | 2-3 câu trả lời trực tiếp từng mục tiêu |
Quy tắc chung là phần Bàn luận luôn là phần dài nhất, và phần Kết quả không nên dài hơn phần Phương pháp vì chi tiết đã nằm trong bảng.
Gắn checklist báo cáo quốc tế vào từng phần IMRaD
Để chuẩn hóa thông tin và nâng cao chất lượng bài báo, tác giả nên sử dụng các bộ checklist tiêu chuẩn của mạng lưới EQUATOR:
| Loại thiết kế nghiên cứu | Bộ Checklist chuẩn | Số mục kiểm tra | Nguồn công bố chính thức |
|---|---|---|---|
| Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng | CONSORT 2025 | 30 mục + sơ đồ dòng | BMJ 2025;389:e081123 |
| Tổng quan hệ thống và phân tích gộp | PRISMA 2020 | 27 mục + sơ đồ dòng | BMJ 2021;372:n71 |
| Nghiên cứu quan sát (cắt ngang, thuần tập) | STROBE | 22 mục chi tiết | J Clin Epidemiol 2008;61(4):344–349 |
Các checklist này hỗ trợ tác giả tự kiểm tra trước khi nộp bài cho các tạp chí thuộc danh mục Scopus.
Khảo sát thể lệ cấu trúc IMRaD tại các tạp chí khoa học Việt Nam
Nhiều tạp chí uy tín trong nước đã đưa thẳng quy chuẩn IMRaD vào thể lệ gửi bài chính thức:
| Tạp chí khoa học | Quy định cấu trúc thân bài | Giới hạn dung lượng và bảng biểu |
|---|---|---|
| Tạp chí Y học Cộng đồng | Đặt vấn đề - Phương pháp - Kết quả - Bàn luận và kết luận | Bài không quá 4.000 từ, tối đa 6 bảng/hình |
| Tạp chí Y Dược học Quân sự | Chuẩn IMRaD, có mục Lời cảm ơn và Phụ lục | Không quá 10 trang, không quá 10 tài liệu tham khảo |
| Tạp chí NCKH & Phát triển (ĐH Thành Đô) | Tách riêng mục Tổng quan nghiên cứu khỏi Giới thiệu | Bài từ 3.500 đến 7.000 từ, tối đa 12 tài liệu tham khảo |
Xem thêm tiêu chuẩn xét duyệt điểm tạp chí tại bài viết hướng dẫn tạp chí tham gia danh mục Hội đồng Giáo sư nhà nước.
Quy trình 6 bước viết bài báo khoa học theo cấu trúc IMRaD hiệu quả
Để tối ưu hóa thời gian viết và tránh phải sửa lại nhiều lần, tác giả nên tuân thủ quy trình sau:
- Bước 1 - Hoàn thiện toàn bộ Bảng và Đồ thị: Chọn lọc và vẽ hoàn chỉnh các bảng số liệu trước khi viết chữ đầu tiên.
- Bước 2 - Viết phần Phương pháp: Ghi lại chi tiết quy trình khi các thao tác thực nghiệm còn mới mẻ trong trí nhớ.
- Bước 3 - Viết phần Kết quả: Diễn giải các xu hướng số liệu bám sát theo hệ thống bảng biểu đã lập.
- Bước 4 - Viết phần Bàn luận: So sánh kết quả với các nghiên cứu trong nước và quốc tế để làm rõ ý nghĩa khoa học.
- Bước 5 - Viết phần Giới thiệu và Kết luận: Xác lập khoảng trống nghiên cứu tương thích chính xác với kết quả đạt được.
- Bước 6 - Viết phần Tóm tắt (Abstract) và hoàn thiện Metadata: Tóm lược bài viết sau khi toàn bộ bản thảo đã được hoàn thiện trọn vẹn.
Câu hỏi thường gặp
Chữ "a" trong từ viết tắt IMRaD có nghĩa là gì?
Chữ "a" viết thường là từ nối "and" trong cụm từ tiếng Anh "Introduction, Methods, Results, and Discussion". Do đó chữ cái này thường được viết thường để phân biệt với 4 phần nội dung chính.
Mục Kết luận có bắt buộc phải tách riêng khỏi phần Bàn luận không?
Theo chuẩn IMRaD truyền thống, kết luận nằm ở đoạn cuối của phần Bàn luận. Tuy nhiên, nhiều tạp chí Việt Nam và quốc tế hiện yêu cầu tách thành mục Kết luận (Conclusion) riêng biệt.
Có được gộp chung phần Kết quả và Bàn luận làm một không?
Một số tạp chí cho phép cấu trúc gộp "Results and Discussion". Tuy nhiên, cách viết tách biệt vẫn được khuyến khích để tránh nhầm lẫn giữa số liệu thực đo và sự suy đoán của tác giả.
Bài báo tổng quan tài liệu có bắt buộc viết theo IMRaD không?
Bài tổng quan tường thuật không bắt buộc theo IMRaD. Tuy nhiên, bài tổng quan hệ thống (Systematic Review) và phân tích gộp (Meta-analysis) vẫn tuân thủ chặt chẽ cấu trúc này theo hướng dẫn PRISMA.
Tài liệu tham khảo
- Sollaci, L. B., & Pereira, M. G. (2004). The introduction, methods, results, and discussion (IMRAD) structure: a fifty-year survey. Journal of the Medical Library Association, 92(3), 364–371.
- International Committee of Medical Journal Editors (2026). Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work in Medical Journals. ICMJE. https://www.icmje.org
- Hopewell, S., Chan, A. W., Collins, G. S., et al. (2025). CONSORT 2025 statement: updated guideline for reporting randomised trials. BMJ, 389, e081123. doi:10.1136/bmj-2024-081123