Tăng áp động mạch phổi (Pulmonary arterial hypertension / PAH) là tình trạng huyết động bất thường với sự tái cấu trúc và co thắt tiểu động mạch phổi, làm tăng sức cản mạch phổi và gây quá tải buồng tim phải. Bình thường, huyết áp trong mạch phổi thấp hơn so với huyết áp trong mạch cơ tim. Tuy nhiên, khi áp lực này tăng lên đáng kể, gây ra PH. Bệnh này khiến cho các mạch máu phổi trở nên hẹp lại và cứng hơn, gây khó khăn cho sự lưu thông máu và làm suy yếu chức năng tim phổi. Tăng áp động mạch phổi có thể là một bệnh lý cấp tính hoặc mãn tính và có thể gây ra các triệu chứng như mệt mỏi, khó thở, đau ngực, ho và sự suy giảm chất lượng cuộc sống. Tăng áp động mạch phổi là một bệnh lý phức tạp và có nhiều nguyên nhân khác nhau. Bình thường, áp suất trong mạch phổi nằm trong khoảng 8-20 mmHg. Khi áp suất tăng lên trên 20 mmHg, được đo trong quá trình kiểm tra bằng cách sử dụng một xét nghiệm gọi là "kiểm tra đường ống Swan-Ganz", thì được chẩn đoán là tăng áp động mạch phổi.
Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra tăng áp động mạch phổi. Đôi khi không rõ nguyên nhân (tăng áp động mạch phổi cấp) và có thể xuất hiện sắc tố không rõ ràng hoặc do chẩn đoán sai. Tuy nhiên, các nguyên nhân chính bao gồm:
1. Tăng áp lực trong mạch phổi: Có thể do các bệnh cơ xương hoặc bệnh phổi như tắc nghẽn mạch phổi mãn tính (COPD), viêm phổi mạn tính (IPF), bệnh tắc nghẽn động mạch phổi và thiếu máu cơ tim.
2. Tắc nghẽn mạch phổi: Các cục máu trong phổi bị hình thành hoặc tắc nghẽn cũng có thể gây ra tăng áp động mạch phổi. Các nguyên nhân bao gồm tụ cầu máu, u nguyên bào, đông máu và bệnh mạch chủ phổi.
3. Bệnh tim mạch: Một số bệnh tim có thể gây ra áp lực cao trong mạch phổi. Ví dụ, bệnh van tim, viêm màng bào tim, thấp khí nội mạch, suy tim và bệnh van chướng mạch phổi.
4. Bệnh nội tiết và hệ thống miễn dịch: Các bệnh như lupus ban đỏ thông thường hoặc bệnh nghệ phôi có thể gây tăng áp động mạch phổi.
Triệu chứng của tăng áp động mạch phổi bao gồm thở khó, mệt mỏi, đau ngực, ho, suy giảm sự chịu đựng và suy giảm chất lượng cuộc sống. Điều trị tùy thuộc vào nguyên nhân gốc rễ và mục tiêu là giảm áp suất trong mạch phổi, cải thiện chức năng tim phổi và giảm các triệu chứng. Phương pháp điều trị có thể bao gồm thuốc, thay đổi lối sống, phẫu thuật và quản lý bệnh lý gốc. Điều quan trọng là chẩn đoán và điều trị tăng áp động mạch phổi trong thời gian sớm để hạn chế các biến chứng tiềm ẩn và giữ cho chất lượng cuộc sống tốt nhất cho người bệnh.