Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Suy dinh dưỡng thấp còi là gì? Các công bố khoa học về Suy dinh dưỡng thấp còi

Tiếng AnhChildhood stunting / Chronic malnutrition

Suy dinh dưỡng thấp còi là tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng mạn tính ở trẻ em dẫn đến chiều dài hoặc chiều cao theo tuổi thấp hơn từ 2 độ lệch chuẩn (-2 SD) so với quần thể tham chiếu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

209 lượt xem Cập nhật 7/9/2026

Suy dinh dưỡng thấp còi (Childhood stunting / Chronic malnutrition) là tình trạng chậm phát triển thể chất và suy giảm tiềm năng nhận thức mạn tính ở trẻ nhỏ, biểu hiện bằng chỉ số chiều cao theo tuổi thấp hơn dưới âm 2 độ lệch chuẩn so với chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới. Suy dinh dưỡng thấp còi là tình trạng khi cơ thể thiếu hụt các chất dinh dưỡng quan trọng như protein, vitamin, khoáng chất, và năng lượng. Điều này có thể xảy ra do chế độ ăn không cân đối, hấp thụ chất dinh dưỡng kém, hoặc tình trạng bệnh nào đó ảnh hưởng đến việc sử dụng hoặc hấp thụ chất dinh dưỡng trong cơ thể. Suy dinh dưỡng thấp còi có thể gây suy giảm sức đề kháng, suy nhược, tổn thương tế bào, tác động xấu đến sức khỏe và phát triển của cơ thể. Suy dinh dưỡng thấp còi là tình trạng khi cơ thể thiếu hụt các chất dinh dưỡng quan trọng, bao gồm các protein, vitamin, khoáng chất và năng lượng cần thiết để duy trì hoạt động và phát triển của cơ thể.

Nguyên nhân của suy dinh dưỡng thấp còi có thể bao gồm

1. Chế độ ăn không cân đối: Tiếp thu chất dinh dưỡng không đủ hoặc không đủ chất lượng. Một khẩu phần ăn chứa ít protein, vitamin và khoáng chất có thể là nguyên nhân dẫn đến suy dinh dưỡng thấp còi.

2. Viêm loét dạ dày tá tràng: Bệnh này có thể gây suy giảm việc tiếp thu chất dinh dưỡng từ thức ăn.

3. Rối loạn chức năng tiêu hóa: Suy giảm chức năng tiêu hóa có thể gây khó khăn trong quá trình hấp thụ chất dinh dưỡng qua ruột thừa.

4. Bệnh tật: Các bệnh nhiễm trùng, viêm nhiễm, bệnh lý nội tiết hoặc giảm chức năng thận có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ và sử dụng chất dinh dưỡng.

5. Môi trường sống kém: Suy dinh dưỡng thấp còi cũng có thể phát triển do môi trường sống kém, thiếu chất dinh dưỡng hoặc nghèo nàn.

Tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi có thể có các dấu hiệu và triệu chứng sau:

1. Giảm cân không giải thích được: Suy dinh dưỡng thường dẫn đến giảm cân đột ngột mà không có sự thay đổi trong chế độ ăn hoặc hoạt động thể chất.

2. Mệt mỏi và suy nhược: Thiếu chất dinh dưỡng có thể làm cơ thể mệt mỏi, suy nhược, dẫn đến giảm năng lượng và khả năng vận động.

3. Tăng cảm nhiễm: Suy dinh dưỡng thấp còi làm suy giảm hệ thống miễn dịch và làm tăng nguy cơ bị nhiễm trùng và bệnh tật.

4. Rối loạn tiêu hóa: Dấu hiệu như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy hoặc táo bón có thể xảy ra do sự thiêu hóa chậm hoăc không đủ chất dinh dưỡng.

5. Phát triển chậm: Trẻ em bị suy dinh dưỡng thấp còi thường gặp hiện tượng phát triển chậm, với chiều cao và cân nặng không tăng nhanh đúng theo tuổi.

Để chẩn đoán suy dinh dưỡng thấp còi, việc thẩm định kiểm tra dinh dưỡng, xét nghiệm máu và các phương pháp chẩn đoán khác có thể được thực hiện. Điều trị suy dinh dưỡng thấp còi bao gồm điều chỉnh chế độ ăn uống, bổ sung chất dinh dưỡng bị thiếu, và điều trị các bệnh tật có liên quan nếu có.

Câu hỏi thường gặp

Giai đoạn 1000 ngày đầu đời có ý nghĩa then chốt thế nào trong phòng ngừa thấp còi?

Tính từ khi thụ thai đến tròn 2 tuổi là cửa sổ cơ hội vàng cho sự phát triển vượt bậc của não bộ và xương; những tổn thương chậm phát triển chiều cao trong giai đoạn này thường không thể đảo ngược hoàn toàn ở các giai đoạn sau.

Những hậu quả sức khỏe lâu dài của suy dinh dưỡng thấp còi đối với người trưởng thành là gì?

Trẻ bị thấp còi khi lớn lên có tầm vóc hạn chế, suy giảm khả năng học tập và năng suất lao động, đồng thời gia tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa không lây nhiễm như đái tháo đường, tim mạch và béo phì.

Các can thiệp dinh dưỡng đặc hiệu nào mang lại hiệu quả cao nhất trong việc giảm tỷ lệ thấp còi?

Bao gồm bổ sung vi chất cho phụ nữ mang thai, nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, ăn bổ sung hợp lý giàu dinh dưỡng, tẩy giun định kỳ và cải thiện điều kiện nước sạch, vệ sinh môi trường (WASH).

Tài liệu tham khảo

  1. McNeish, McNeish (1986). The interrelationships between chronic diarrhoea and malnutrition. Diarrhoea and Malnutrition in Childhood. DOI: 10.1016/b978-0-407-00401-6.50005-1
  2. Bhan, Bhan, Arora, Khoshoo, Ghai (1986). Chronic diarrhoea in childhood: some epidemiological features. Diarrhoea and Malnutrition in Childhood. DOI: 10.1016/b978-0-407-00401-6.50038-5
  3. Mathan, Mathan (1986). Chronic diarrhoea, malabsorption and the role of viruses. Diarrhoea and Malnutrition in Childhood. DOI: 10.1016/b978-0-407-00401-6.50020-8