Mất ngủ là gì? Các công bố khoa học về Mất ngủ

Tổng quan tường thuật từ 3 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên đánh giá chiết xuất Passiflora incarnata đường uống hỗ trợ điều trị mất ngủ ở người lớn. Dược liệu mang lại cải thiện nhẹ đến vừa trên thời lượng và hiệu suất giấc ngủ, nhất là khi khó ngủ kèm căng thẳng. Tác giả nhận định lạc tiên là biện pháp bổ trợ an toàn và dung nạp tốt nhưng chưa thể thay thế thuốc chính quy.

Đánh giá trên 60 bệnh nhân mất ngủ thể Tâm tỳ hư, thử nghiệm can thiệp phân tích hiệu quả của cấy chỉ catgut phối hợp xoa bóp bấm huyệt. Sau 15 ngày điều trị, nhóm can thiệp giảm tỷ lệ mệt mỏi từ 100% xuống 20% và đạt 66,7% người hết rối loạn ban ngày theo thang PSQI. Phác đồ cho thấy tiềm năng phục hồi tâm thần kinh toàn diện nhưng cần thêm theo dõi dài hạn.

Khảo sát cắt ngang trên 302 người bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) ghi nhận 67,9% đối tượng mắc mất ngủ theo thang Insomnia Severity Index (điểm trung bình 12,7 ± 5,9). Tỷ lệ khó vào giấc và thức giấc giữa chừng vượt trên 93%, liên quan trực tiếp đến số đợt cấp và nhu cầu thở oxy tại nhà. Nghiên cứu đề xuất tầm soát giấc ngủ định kỳ trong quản lý COPD nhằm nâng cao chất lượng sống.

Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 103 bệnh nhân phẫu thuật lồng ngực cắt phổi tại Bệnh viện Bạch Mai ứng dụng thang Insomnia Severity Index vào ngày hậu phẫu thứ ba. Toàn bộ người bệnh bị xáo trộn giấc ngủ, trong đó mất ngủ mức vừa chiếm tỷ lệ cao nhất (77,7%), chịu ảnh hưởng lớn từ đau sau mổ. Kiểm soát tốt cơn đau hậu phẫu là yếu tố then chốt giúp sớm hồi phục giấc ngủ.

Khảo sát điện não đồ tiến cứu trên bệnh nhân nhồi máu não tại Bệnh viện Quân y 103 phân tích mối tương quan giữa sóng chậm và tình trạng mất ngủ. Tỷ lệ xuất hiện sóng theta đạt 45,2% và sóng delta đạt 29%, tập trung chủ yếu ở các đạo trình vùng trước trán và thái dương. Công trình chỉ ra chứng mất ngủ sau đột quỵ có dấu ấn biến đổi điện sinh lý thần kinh đặc trưng.

Thang đo Insomnia Severity Index (ISI) định lượng mức độ mất ngủ được thẩm định qua hai nghiên cứu lâm sàng trên 145 người tại phòng khám giấc ngủ và 78 bệnh nhân cao tuổi. Công cụ đạt độ nhất quán nội tại tốt, tương quan chặt chẽ với nhật ký giấc ngủ và polysomnography. Thang đo là công cụ đánh giá kết cục tin cậy trong nghiên cứu insomnia.

Nhằm phát hiện ca bệnh mất ngủ và đánh giá đáp ứng điều trị, nghiên cứu đo lường tâm lý khảo sát 959 đối tượng cộng đồng và 183 bệnh nhân bằng thang Insomnia Severity Index. Hệ số Cronbach alpha đạt 0,90–0,91, với điểm cắt tối ưu là 10 (độ nhạy 86,1%, độ đặc hiệu 87,7%) để sàng lọc người mất ngủ. Thang đo chứng tỏ độ tin cậy và nhạy cảm cao với biến chuyển lâm sàng.

Tổng hợp dịch tễ học (epidemiology) từ hơn 50 công trình điều tra chỉ ra tỷ lệ hiện mắc (prevalence) của mất ngủ dao động từ 33% theo triệu chứng đến 6% theo tiêu chuẩn chẩn đoán. Khó ngủ phổ biến hơn ở nữ giới và tăng theo tuổi. Nhóm tác giả nhấn mạnh insomnia liên quan mật thiết với trầm cảm và cần theo dõi diễn tiến tự nhiên lâu dài.

Khảo sát dịch tễ trên mẫu xác suất đại diện quốc gia từ 18 đến 79 tuổi ghi nhận 35% người từng bị mất ngủ trong một năm. Dù khó ngủ thường kèm lo âu và trầm cảm, chỉ 2,6% từng dùng thuốc ngủ kê đơn (hypnotic) và 85% người bệnh nặng không dùng thuốc. Nghiên cứu chỉ ra khoảng trống điều trị y tế lớn đối với chứng insomnia.

Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng trên 78 người cao tuổi mắc mất ngủ nguyên phát so sánh liệu pháp nhận thức - hành vi, thuốc temazepam, phối hợp cả hai và giả dược. Nhóm phối hợp và hành vi giảm thời gian thức giữa đêm lần lượt 63,5% và 55%, vượt trội giả dược (16,9%). Các tác giả kết luận rằng can thiệp hành vi duy trì hiệu quả bền vững hơn dùng thuốc đơn thuần sau 24 tháng.

Đánh giá lâm sàng trên 30 người bệnh tại Bệnh viện Quân y 103 phân tích hiệu quả bài thuốc An thần thang AM9 trên chứng mất ngủ. Sau 15 ngày, thời gian ngủ trung bình tăng từ 3,6 lên 5,0 giờ, hiệu suất giấc ngủ nâng từ 47,2% lên 66,3% và điểm Insomnia Severity Index giảm từ 19,7 xuống 13,3. Nghiên cứu bước đầu cho thấy bài thuốc cải thiện rõ rệt thời lượng và chất lượng giấc ngủ dù cỡ mẫu còn nhỏ.

Bài tổng quan tường thuật phân tích mối liên hệ giữa mày đay mạn tính và tình trạng mất ngủ do ngứa dai dẳng và căng thẳng tâm lý kéo dài. Kiểm soát thương tổn da đơn thuần chưa đủ giải quyết triệt để tình trạng mất ngủ và căng thẳng tinh thần kéo dài. Nghiên cứu khuyến nghị chiến lược tiếp cận đa mô thức kết hợp da liễu với chăm sóc giấc ngủ để cải thiện chất lượng sống.

Tiến hành thử nghiệm lâm sàng có đối chứng trên 60 bệnh nhân rối loạn giấc ngủ thể Tâm tỳ hư, công trình đánh giá hiệu quả phối hợp giữa cấy chỉ và xoa bóp bấm huyệt. Sau 15 ngày, nhóm can thiệp rút ngắn thời gian vào giấc, kéo dài thời lượng ngủ và hạ điểm PSQI tốt hơn nhóm chứng. Phác đồ là giải pháp trị liệu không dùng thuốc an toàn và hiệu quả cho người mắc chứng mất ngủ kéo dài.