Ô nhiễm môi trường (Environmental pollution) là hiện tượng suy thoái các đặc tính lý học, hóa học, sinh học của các quyển môi trường tự nhiên (khí quyển, thủy quyển, thạch quyển) do sự phát thải trực tiếp hoặc gián tiếp các tác nhân ô nhiễm vượt quá khả năng tự làm sạch của thiên nhiên. Ô nhiễm môi trường gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự cân bằng của hệ sinh thái, suy giảm nguồn tài nguyên tự nhiên và góp phần vào biến đổi khí hậu. Ô nhiễm môi trường có thể được phân loại theo nhiều hình thức khác nhau, bao gồm danh định (từng loại ô nhiễm cụ thể), nguồn gốc (đâu là nguồn phát thải), và phạm vi (toàn cầu hay cục bộ). Dưới đây là một số chi tiết liên quan đến các hình thức phổ biến của ô nhiễm môi trường:
1. Ô nhiễm không khí: Đây là hình thức ô nhiễm phổ biến nhất và gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của con người và môi trường. Nguyên nhân bao gồm khí thải từ các nguồn như xe cộ, nhà máy, lò nung và nhiều hoạt động công nghiệp khác. Các chất gây ô nhiễm trong không khí bao gồm khí ozone, hợp chất có chứa nitơ và lưu huỳnh, tạp chất hạt bụi và các kim loại nặng.
2. Ô nhiễm nước: Đây là hình thức ô nhiễm môi trường xảy ra khi các chất gây ô nhiễm được xả thẳng vào các nguồn nước như sông, hồ, ao, cống rãnh và mực nước ngầm. Các nguồn gây ô nhiễm nước bao gồm nước thải công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt, chất thải hóa học, và chất ô nhiễm từ lũng chứa rác thải.
3. Ô nhiễm đất: Đây là hình thức ô nhiễm môi trường xảy ra khi các chất gây ô nhiễm được thải trực tiếp hoặc gián tiếp vào đất. Các nguồn ô nhiễm đất bao gồm sự sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu trong nông nghiệp, phế liệu công nghiệp, và chất thải từ các hoạt động khai thác mỏ và xây dựng.
4. Ô nhiễm tiếng ồn: Đây là hình thức ô nhiễm môi trường do sự phát ra quá mức của âm thanh gây ra bởi các nguồn như công trường xây dựng, nhà máy, máy bay, xe cộ và sự tiếp xúc với những hoạt động ồn ào trong cuộc sống hàng ngày. Ô nhiễm tiếng ồn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, làm giảm chất lượng cuộc sống và gây ra rối loạn ngủ.
5. Ô nhiễm ánh sáng: Đây là hình thức ô nhiễm môi trường xảy ra khi ánh sáng nhân tạo từ đèn chiếu ánh sáng công cộng, các tòa nhà và quảng cáo chiếu vào môi trường tự nhiên. Ô nhiễm ánh sáng gây ảnh hưởng đến chu kỳ sinh học của các loài, như thiếu ngủ cho động vật và ảnh hưởng đến quá trình sinh sản của cây cối.
Ô nhiễm môi trường gây ra những tác động nghiêm trọng đến sức khỏe con người và đa dạng sinh học, và yêu cầu những biện pháp ứng phó và bảo vệ môi trường để duy trì một môi trường sống lành mạnh và bền vững.