Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Thể tích tâm trương là gì? Các công bố khoa học về Thể tích tâm trương

Tiếng AnhEnd-diastolic volume (EDV)

Thể tích tâm trương là lượng máu chứa trong tâm thất (thường là tâm thất trái) tại thời điểm kết thúc thì tâm trương, ngay trước khi tâm thất bắt đầu co bóp tống máu vào động mạch.

270 lượt xem Cập nhật 10/9/2026

Thể tích tâm trương (End-diastolic volume (EDV)) là lượng máu chứa trong tâm thất (thường là tâm thất trái) tại thời điểm kết thúc thì tâm trương, ngay trước khi tâm thất bắt đầu co bóp tống máu vào động mạch.. Thể tích tâm trương là tổng thể tích của các phần tử lực trên một mặt phẳng đặc trưng nào đó, được tính từ tổng của tích của các phần tử lực với khoảng cách từ chúng đến mặt phẳng đặc trưng. Thể tích tâm trương thường được sử dụng trong cơ học cân bằng để xác định điểm nơi mà tác dụng của các lực tác động lên hệ thống tác động ngang nhau. Thể tích tâm trương được xác định bằng công thức sau: V = ∑(Fi * di)

Trong đó: - V là thể tích tâm trương. - ∑(Fi * di) biểu thị tổng của tích của lực Fi với khoảng cách từ lực đó đến mặt phẳng đặc trưng. - Fi là lực tác động lên hệ thống. - di là khoảng cách từ lực Fi đến mặt phẳng đặc trưng.

Thể tích tâm trương được sử dụng để xác định vị trí tâm trương của một hệ thống. Tâm trương là điểm trên mặt phẳng đặc trưng mà tác dụng của các lực tác động lên hệ thống là cân bằng, tức là tổng của các phần tử lực trên mặt phẳng đặc trưng bằng không.

Ví dụ, nếu ta có một hình chữ nhật được treo từ một điểm gắn trên một cánh quạt, và hình chữ nhật này đặt ngang trên mặt phẳng. Nếu các lực tác động lên hình chữ nhật đều đồng pha và có cùng mô đun, thì thể tích tâm trương của hình chữ nhật sẽ nằm ở trung điểm của mặt phẳng đặc trưng, nghĩa là vị trí trọng tâm của hình chữ nhật. Thể tích tâm trương có thể được hiểu như sau:

Giả sử ta có một hệ thống các vật thể đều có khối lượng và được sắp xếp trên một mặt phẳng đặc trưng. Khi các vật thể bị tác động bởi các lực, chúng sẽ tạo thành một cấu trúc cân bằng. Thể tích tâm trương là thể tích trong đó tác dụng của toàn bộ lực tác động trên hệ thống là cân bằng, tức là tổng của các lực trên mặt phẳng đặc trưng bằng 0.

Để tính thể tích tâm trương, ta phải xác định các lực tác động lên mỗi vật thể trong hệ thống và tính toán khoảng cách từ mỗi vật thể đến mặt phẳng đặc trưng. Khi đó, ta nhân tổng của tích lực với khoảng cách tương ứng và lấy tổng của kết quả này để tính được thể tích tâm trương.

Việc xác định vị trí tâm trương sẽ giúp ta hiểu cách mà các lực tác động lên hệ thống được phân bố và cân bằng. Thể tích tâm trương thường được sử dụng trong cơ học, vật lý và ngành kỹ thuật khác để nghiên cứu vị trí tâm trương và xác định điểm mà toàn bộ lực tác động lên hệ thống được cân bằng.

Câu hỏi thường gặp

Thể tích tâm trương liên quan thế nào đến tiền gánh (Preload) và định luật Frank-Starling?

EDV là chỉ số lâm sàng phản ánh trực tiếp tiền gánh thất trái; theo định luật Frank-Starling, EDV tăng làm căng giãn các sợi cơ tim, từ đó làm tăng lực co bóp cơ tim và gia tăng thể tích nhát bóp (Stroke Volume) trong giới hạn sinh lý.

Chỉ số phân suất tống máu (Ejection Fraction - EF) được tính toán từ EDV như thế nào?

Phân suất tống máu được xác định theo công thức: EF = (EDV - ESV) / EDV × 100%, trong đó ESV là thể tích cuối tâm thu, phản ánh hiệu suất bơm máu cơ tim.

Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh nào được dùng để đo lường chính xác EDV?

Siêu âm tim 2D/3D (phương pháp Simpson biến đổi), chụp cộng hưởng từ tim (Cardiac MRI - tiêu chuẩn vàng về đo thể tích buồng tim) và chụp cắt lớp vi tính tim đa dãy (Cardiac CT).

Tài liệu tham khảo

  1. Hayabuchi, Matsuki, Kidoguchi et al. (2023). A method for calculating left ventricular end-diastolic volume as an index of left ventricular preload from the pre-ejection period, ejection time, blood pressure, and stroke volume: a prospective, observational study. BMC Anesthesiology. DOI: 10.1186/s12871-023-02103-2
  2. Hart, Cabreriza, Gallup et al. (2002). Validation of Left Ventricular End-Diastolic Volume from Stroke Volume and Ejection Fraction. ASAIO Journal. DOI: 10.1097/00002480-200211000-00014
  3. Gallup, Cabreriza, Hart et al. (2001). LEFT VENTRICULAR END-DIASTOLIC VOLUME FROM EJECTION FRACTION AND STROKE VOLUME IN PIGS DURING INFERIOR VENA CAVAL OCCLUSION. ASAIO Journal. DOI: 10.1097/00002480-200103000-00144