Từ điển học thuật Kỹ thuật và công nghệ

Công nghệ số là gì? Các công bố khoa học về Công nghệ số

Tiếng AnhDigital technology

Công nghệ số là tập hợp các công cụ điện tử, hệ thống phần cứng, phần mềm và mạng truyền thông vận hành dựa trên việc mã hóa, lưu trữ, xử lý và truyền tải thông tin dưới dạng các chuỗi tín hiệu nhị phân (bit 0 và 1).

302 lượt xem Cập nhật 8/9/2026

Công nghệ số (Digital technology) là hệ thống các công cụ khoa học công nghệ xử lý dữ liệu nhị phân, là động lực cốt lõi định hình cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư và thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội.

sự kết hợp của công nghệ thông tin và viễn thông để tạo ra các giải pháp số hóa đối với các sản phẩm, dịch vụ, quy trình và hệ thống thông tin. Công nghệ số bao gồm các ứng dụng, thiết bị và quy trình cho việc xử lý, lưu trữ, truyền tải và truy cập thông tin dưới dạng số hóa. Điều này có thể bao gồm các loại công nghệ như máy tính, trang web, ứng dụng di động, truyền thông xã hội, trí tuệ nhân tạo, big data và cloud computing. Công nghệ số đã thay đổi cách chúng ta làm việc, giao tiếp và tiêu dùng thông tin, và đang ảnh hưởng đến hầu hết các lĩnh vực của đời sống hiện đại. Công nghệ số (hay còn gọi là công nghệ thông tin số) không chỉ là sự tiến bộ về công nghệ mà còn đại diện cho một cuộc cách mạng về cách tiếp cận và sử dụng thông tin. Công nghệ số đã thay đổi rất nhiều khía cạnh của cuộc sống hàng ngày, từ cách chúng ta mua sắm, làm việc, giải trí đến cách chúng ta tìm kiếm thông tin và giao tiếp với người khác.

Ngoài ra, công nghệ số còn đang thúc đẩy sự xuất hiện và phát triển của nhiều lĩnh vực mới như fintech (công nghệ tài chính), edtech (công nghệ giáo dục), healthtech (công nghệ y tế) và nhiều ngành công nghiệp khác. Công nghệ số cũng có tác động lớn đến việc tự tự động hóa, tạo ra các hệ thống thông minh tự động và tái cơ cấu lĩnh vực sản xuất và dịch vụ.

Nhìn chung, công nghệ số đang ảnh hưởng mạnh mẽ đến cách chúng ta hoạt động và tương tác trong xã hội hiện đại, tạo ra cơ hội mới và đồng thời đưa ra những thách thức và tranh cãi mới về quyền riêng tư, an ninh và ảnh hưởng của công nghệ đối với cuộc sống con người. Công nghệ số cũng đang mở ra cơ hội mới cho sự phát triển bền vững và giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Việc sử dụng công nghệ số để tối ưu hóa quy trình sản xuất, vận chuyển và tiêu dùng có thể giúp giảm lượng chất thải và tiêu tốn năng lượng.

Ngoài ra, công nghệ số cũng đã tạo ra sự thuận lợi cho việc tiếp cận kiến thức và giáo dục. Mô hình học tập trực tuyến, sử dụng ứng dụng di động và nền tảng giáo dục số đã mở ra cơ hội học tập cho mọi người, bất kể vị trí địa lý hay tình trạng kinh tế xã hội.

Tuy nhiên, việc sử dụng công nghệ số cũng đặt ra những thách thức mới, từ vấn đề an ninh mạng, quản lý dữ liệu cá nhân đến tác động của công nghệ lên sức khỏe tinh thần và cộng đồng. Việc đảm bảo rằng công nghệ số được sử dụng một cách đúng đắn và bền vững là một trong những thách thức lớn của thời đại công nghệ số. Công nghệ số còn có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế và tạo ra cơ hội nghề nghiệp mới. Việc ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, blockchain, internet vạn vật (IoT), và máy học đã mở ra các ngành nghề mới, từ chuyên gia dữ liệu, chuyên viên an ninh mạng, đến nhà phát triển ứng dụng di động và chuyên gia tư vấn số hóa. Công nghệ số cũng tạo cơ hội cho việc làm từ xa, cho phép người lao động có thể làm việc mọi nơi đâu chỉ cần có kết nối internet.

Một trong những xu hướng lớn hiện nay là chuyển đổi số của doanh nghiệp, tức việc áp dụng công nghệ số vào quy trình sản xuất, quản lý và tiếp thị. Điều này giúp tăng cường năng suất, cải thiện trải nghiệm khách hàng và tạo ra cơ hội mới cho các mô hình kinh doanh.

Hơn nữa, công nghệ số cũng đã mở ra cơ hội cho sự phát triển của các nền tảng kinh tế chia sẻ, từ các ứng dụng đặt phòng nhà trọ, đặt xe du lịch, cho đến các nền tảng mua bán trực tuyến. Điều này cũng mở ra cơ hội cho hàng ngàn người tham gia vào nền kinh tế chia sẻ và tạo ra thu nhập thêm.

Câu hỏi thường gặp

Các trụ cột công nghệ số đột phá định hình kỷ nguyên chuyển đổi số hiện nay gồm những gì?

Trí tuệ nhân tạo (AI/Machine Learning), Dữ liệu lớn (Big Data), Điện toán đám mây (Cloud Computing), Mạng Internet vạn vật (IoT), Công nghệ chuỗi khối (Blockchain), và Mạng truyền thông di động thế hệ mới (5G/6G).

Sự khác biệt bản chất giữa công nghệ tương tự (Analog) và công nghệ số (Digital) là gì?

Công nghệ tương tự biểu diễn thông tin bằng các sóng tín hiệu liên tục rất dễ bị suy hao méo mó do nhiễu môi trường; trong khi công nghệ số rời rạc hóa tín hiệu thành các bit nhị phân, cho phép sao chép nguyên vẹn không suy hao, nén dữ liệu hiệu quả cao và mã hóa bảo mật vượt trội.

Những thách thức an ninh phi truyền thống nào phát sinh mạnh mẽ cùng với sự phổ biến của công nghệ số?

Nguy cơ tấn công mạng đánh cắp dữ liệu cá nhân quy mô lớn, mã độc tống tiền (ransomware), tin giả và thao túng thông tin tinh vi nhờ Deepfake, khoảng cách số (digital divide), và các vấn đề đạo đức của trí tuệ nhân tạo tự hành.

Tài liệu tham khảo

  1. Magomedov (2026). Impact of Artificial Intelligence on the Digital Transformation of Business in Russia. Digital Solutions and Artificial Intelligence Technologies. DOI: 10.26794/3033-7097-2025-1-4-69-75
  2. Ozili (2025). Artificial Intelligence and Digital Financial Inclusion. Studies in Computational Intelligence Artificial Intelligence, Sustainable Technologies, and Business Innovation: Opportunities and Challenges of Digital Transformation. DOI: 10.1007/978-3-031-77925-1_23
  3. SAYED MOUCHAWEH (2020). Intelligence artificielle dans le cadre de la transformation numérique. Technologies logicielles Architectures des systèmes. DOI: 10.51257/a-v1-h9000