Phẫu thuật tạm thời trong điều trị bệnh tim bẩm sinh ở trẻ em: vai trò và kết quả

Tạp chí Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực Việt Nam - Tập 55 - Trang 99-105 - 2026
Lê Thành Khánh Vân1,2, Đoàn Văn Phụng3
1Pediatric Cardiac Surgery Intensive Care Unit, Cho Ray Hospital
2School of Medicine and Pharmacy, Tra Vinh University
3Cho Ray Hospital

Tóm tắt

Mục tiêu: Nghiên cứu nhằm đánh giá vai trò và kết quả của phẫu thuật tạm thời trong điều trị bệnh tim bẩm sinh tại khoa Hồi sức phẫu thuật tim trẻ em, Bệnh viện Chợ Rẫy từ tháng 03/2017 đến tháng 02/2026. Đối tượng và phương pháp: Nghiên cứu cắt ngang hồi cứu mô tả trên tất cả trẻ được phẫu thuật tạm thời tại Khoa Hồi sức phẫu thuật tim trẻ em, Bệnh viện Chợ Rẫy từ tháng 03/2017 đến tháng 02/2026. Thông tin và kết quả điều trị của đối tượng nghiên cứu được thu thập và tiến hành phân tích thống kê. Kết quả: Trong thời gian nghiên cứu, có 115 bệnh nhi được phẫu thuật tim tạm thời, trong đó shunt chủ–phổi (41,7%) và Glenn shunt hai hướng (47%) là hai phương pháp được thực hiện nhiều nhất. Tuổi phẫu thuật khác nhau giữa các nhóm kỹ thuật phẫu thuật, như thắt hẹp động mạch phổi và Norwood chủ yếu thực hiện ở trẻ nhỏ hơn. Phần lớn bệnh nhân nhập viện trong tình trạng suy tim mức độ trung bình, với Ross độ II chiếm 43,5% và độ III chiếm 27,8%. Thời gian mổ trung vị dao động từ 130 đến 390 phút, thời gian tuần hoàn ngoài cơ thể (đối với bệnh nhân có hỗ trợ THNCT): từ 90 đến 300 phút. Biến chứng sau mổ bao gồm mổ lại (17,3%), tắc shunt (13%), tràn dịch màng phổi (4,3%) và tử vong (12,1%). Có 55,6% bệnh nhân được tiếp tục phẫu thuật giai đoạn hai tại thời điểm thống kê. Kết luận: Phẫu thuật tạm thời đóng vai trò quan trọng trong điều trị bệnh tim bẩm sinh phức tạp, là giai đoạn bước đầu trong điều trị tim bẩm sinh. Shunt chủ–phổi (41,7%) và Glenn shunt (47%) là hai phương pháp chủ yếu. Phần lớn bệnh nhân được can thiệp ở giai đoạn suy tim trung bình (Ross II–III: 71,3%). Tỷ lệ biến chứng tử vong chung 12,1%. Tại thời điểm thống kê có 55,6% bệnh nhân được tiếp tục phẫu thuật giai đoạn hai, cho thấy hiệu quả của chiến lược điều trị nhiều giai đoạn.

Từ khóa

#phẫu thuật tạm thời #bệnh tim bẩm sinh

Tài liệu tham khảo

van der Linde D, Konings EE, Slager MA, Witsenburg M, Helbing WA, Takkenberg JJ, Roos-Hesselink JW. Birth prevalence of congenital heart disease worldwide: a systematic review and meta-analysis. J Am Coll Cardiol. 2011;58(21):2241-2247. doi:10.1016/j.jacc.2011.08.025.

Yuan SM, Jing H. Palliative procedures for congenital heart defects. Arch Cardiovasc Dis. 2009;102(6-7):549-556. doi:10.1016/j.acvd.2009.04.011.

Rajiah PS, Sardá MJ, Ashwath R, Goerne H. Palliative procedures for congenital heart disease: imaging findings and complications. Radiographics. 2023;43(4):e220049. doi:10.1148/rg.220049.

Fisher B, Castro-Medina M. Surgical techniques 2: BT shunt, PA band, Glenn, and Fontan. In: TSRA Primer in Cardiothoracic Surgery. The American Association for Thoracic Surgery; [Internet]. Available from: https://www.aats.org/tsra-primer-surgical-techniques-2-bt-shunt-pa-band-glenn-and-fontan

Lakshmivenkateshiah S, Singh A, Bachhav N. Complex congenital heart disease: Echocardiographic evaluation. J Indian Acad Echocardiogr Cardiovasc Imaging. 2020;4(3):370-377. doi:10.4103/jiae.jiae_66_20.

O’Donnell A, Tweddell J. How I do it: Single ventricle palliation with Norwood/Sano, bidirectional Glenn, and extracardiac Fontan. CTSNet [Internet]. 2023 Apr 27 [cited 2026 Mar 14]. Available from: https://www.ctsnet.org/article/how-i-do-it-single-ventricle-palliation-norwoodsano-bidirectional-glenn-and-extracardiac

Nakao M, Di Donato RM. Palliative operations for congenital heart disease. In: Raja SG, editor. Cardiac Surgery. Cham: Springer; 2020. p. 813-819. doi:10.1007/978-3-030-24174-2_89.

National Center for Biotechnology Information (US). StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 [cited 2026 Mar 24]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK563299/

Zellers TM, Driscoll DJ, Humes RA, Feldt RH, Puga FJ, Danielson GK. Glenn shunt: effect on pleural drainage after modified Fontan operation. J Thorac Cardiovasc Surg. 1989 Nov;98(5 Pt 1):725-9.

Thông tin
Thông tin xuất bản

Tạp chí Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực Việt Nam

Tập 55

99-105

Thông tin tác giả