Từ điển học thuật

Kháng kháng sinh là gì? Các công bố khoa học về Kháng kháng sinh

Kháng kháng sinh là khả năng của một vi khuẩn hoặc vi khuẩn kháng kháng sinh, tức là không bị ảnh hưởng hoặc chết khi tiếp xúc với một hoặc nhiều loại kháng sin...

459 lượt xem Cập nhật 4/9/2026

Kháng kháng sinh là khả năng của một vi khuẩn hoặc vi khuẩn kháng kháng sinh, tức là không bị ảnh hưởng hoặc chết khi tiếp xúc với một hoặc nhiều loại kháng sinh. Điều này xuất hiện do vi khuẩn tạo ra hoặc tiếp thu các cơ chế để chống lại tác động của kháng sinh, từ đó gây ra sự không hiệu quả trong việc điều trị bệnh nhiễm trùng gây ra bởi những vi khuẩn đó. Phenomenon này được gọi là kháng kháng sinh hoặc sự trở thành vi khuẩn kháng kháng sinh.
Kháng kháng sinh là một hiện tượng mà vi khuẩn hoặc các vi sinh vật khác phát triển khả năng chống lại các kháng sinh mà ta sử dụng để điều trị các bệnh nhiễm trùng.

Có nhiều cơ chế khác nhau mà vi khuẩn sử dụng để trở nên kháng kháng sinh. Một số cơ chế phổ biến bao gồm:
1. Sự thay đổi mục tiêu: Vi khuẩn có thể thay đổi cấu trúc hay chức năng của mục tiêu chất diệt khuẩn, làm cho chúng trở nên không còn nhạy cảm với kháng sinh.
2. Sự giảm hấp thụ: Vi khuẩn có thể giảm đáng kể khả năng hấp thụ kháng sinh từ môi trường, dẫn đến hiệu quả điều trị giảm đi.
3. Sự bơm kháng sinh ra khỏi tế bào: Vi khuẩn có thể sử dụng các cơ chế bơm kháng sinh từ trong tế bào ra ngoài, giúp chúng thoát khỏi tác động của kháng sinh.
4. Sự phá hủy kháng sinh: Vi khuẩn có thể sản xuất các enzyme có khả năng phá hủy kháng sinh trước khi chúng có thể tác động vào vi khuẩn.

Kháng kháng sinh có thể được phát triển trong môi trường tự nhiên hoặc trong quá trình điều trị bằng các kháng sinh. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách, quá sớm hoặc quá muộn và sử dụng không cẩn thận kháng sinh khiến vi khuẩn có nhiều cơ hội để phát triển thành kháng kháng sinh. Hơn nữa, vi khuẩn có thể chuyển giao gen kháng kháng sinh cho nhau thông qua quá trình truyền gen ngang hàng (horizontal gene transfer), khiến cho kháng kháng sinh lây lan rộng rãi trong các quần thể vi khuẩn.

Sự phát triển của kháng kháng sinh là một vấn đề quan trọng trong y tế công cộng vì nó gây ra sự cản trở trong việc điều trị các bệnh nhiễm trùng. Điều này tạo ra mối đe dọa đối với việc kiểm soát và quản lý các bệnh nhiễm trùng, và làm gia tăng sự xuất hiện của các bệnh vi khuẩn kháng kháng sinh nguy hiểm.

Các nghiên cứu khoa học về “kháng kháng sinh”

Công bố nổi bật trên thế giới và tại Việt Nam, kèm tóm tắt theo hướng chủ đề.

Trích dẫn nhiều nhất

  • ĐẶC ĐIỂM KHÁNG KHÁNG SINH CỦA CĂN NGUYÊN GÂY VIÊM PHỔI LIÊN QUAN THỞ MÁY TẠI BỆNH VIỆN BỆNH NHIỆT ĐỚI TRUNG ƯƠNG

    Nguyễn Hữu Đại và cộng sự2026Tạp chí Y học Cộng đồng

    AI tóm tắt

    Đánh giá đặc điểm căn nguyên gây viêm phổi thở máy tại Trung tâm Hồi sức tích cực, nghiên cứu phản ánh thực trạng đáng lo ngại về tính kháng kháng sinh của các trực khuẩn Gram âm như Acinetobacter baumannii và Pseudomonas aeruginosa. Tỷ lệ đề kháng carbapenem ở mức cao cùng sự xuất hiện của các chủng vi khuẩn kháng cả colistin đặt ra thách thức cấp bách trong việc xây dựng phác đồ phối hợp thuốc cứu mạng người bệnh.

Nổi bật tại Việt Nam

  • TỶ LỆ MANG GEN NDM-1 VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI KIỂU HÌNH ĐỀ KHÁNG KHÁNG SINH CỦA KLEBSIELLA PNEUMONIAE Ở BỆNH NHÂN VIÊM PHỔI

    Đặng Võ Minh Thy và cộng sự2026Tạp chí Y Dược học Cần Thơ

    AI tóm tắt

    Khảo sát kiểu hình đề kháng vi khuẩn ở bệnh nhân viêm phổi nội trú, nghiên cứu xác định tỷ lệ nhiễm Klebsiella pneumoniae cùng sự lưu hành của gen kháng thuốc NDM-1. Kết quả ghi nhận mức độ kháng kháng sinh nghiêm trọng với đa số chủng vi khuẩn biểu hiện đa kháng (MDR) và cực kháng (XDR), nhấn mạnh mối đe dọa trực tiếp của gen sinh enzym carbapenemase đối với công tác điều trị lâm sàng.