Từ điển học thuật

Corticoid là gì? Các công bố khoa học về Corticoid

Corticoid là một nhóm các hormon steroid tổng hợp tự nhiên hoặc được điều chế nhân tạo, được tạo ra bởi tuyến vỏ của tuyến thượng thận. Có hai loại corticoid ch...

480 lượt xem Cập nhật 3/9/2026

Corticoid là một nhóm các hormon steroid tổng hợp tự nhiên hoặc được điều chế nhân tạo, được tạo ra bởi tuyến vỏ của tuyến thượng thận. Có hai loại corticoid chính: glucocorticoid và mineralocorticoid.

Glucocorticoid như cortisol có vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa và giúp điều chỉnh cơ chế phản ứng viêm trong cơ thể. Chúng cũng tham gia vào quá trình điều chỉnh đường máu, giảm cản trở cho quá trình miễn dịch và giúp cơ thể thích nghi với tình huống căng thẳng.

Mineralocorticoid như aldosterone chủ yếu đóng vai trò trong điều chỉnh cân bằng nước và muối trong cơ thể, đảm bảo cân bằng nồng độ điện giải và áp lực máu.

Corticoid có thể được sử dụng trong y học để điều trị nhiều loại bệnh như viêm nhiễm, viêm loét dạ dày tá tràng, viêm khớp, bệnh hen suyễn và một số bệnh lý do mất cân bằng corticoid tự nhiên. Tuy nhiên, việc sử dụng corticoid cần được kiểm soát cẩn thận do có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nếu không được sử dụng đúng liều lượng và thời gian.
Corticoid là một nhóm hormon steroid tổng hợp tự nhiên hoặc được điều chế nhân tạo, được sản xuất chủ yếu bởi tuyến vỏ của tuyến thượng thận. Corticoid được chia thành hai loại chính: glucocorticoid và mineralocorticoid.

1. Glucocorticoid: Cortisol là một trong các glucocorticoid quan trọng nhất có trong cơ thể. Glucocorticoid có tác dụng chính trong quá trình chuyển hóa và điều chỉnh cơ chế phản ứng viêm trong cơ thể. Chúng ảnh hưởng mạnh đến quá trình giữ lại muối và nước, tăng cường quá trình gluconeogenesis (tạo đường glucose từ các nguồn không phải carbohydrate) và tăng huyết đường cortisol.

Các chức năng chính của glucocorticoid bao gồm:
- Điều chỉnh quá trình giảm cản trở miễn dịch và giảm viêm: Glucocorticoid làm giảm phản ứng viêm bằng cách làm giảm sản xuất các chất gây viêm như prostaglandin và cytokine, giảm sự tạo thành và hoạt động của tế bào bạch cầu, và giảm hiệu quả của miễn dịch tế bào.
- Kiểm soát quá trình chịu đựng căng thẳng: Glucocorticoid giúp cơ thể thích nghi với tình huống căng thẳng bằng cách tăng cường quá trình chuyển hóa các chất chủ yếu như protein và carbohydrate, cung cấp năng lượng cho cơ thể.

2. Mineralocorticoid: Aldosterone là mineralocorticoid quan trọng trong cơ thể. Chúng có tác dụng chủ yếu trong việc giữ cân bằng nước và muối trong cơ thể, điều chỉnh nồng độ điện giải và áp lực máu. Aldosterone có tác dụng làm tăng việc tái hấp thụ natri và điều chỉnh việc bài tiết kali từ thận.

Đôi khi, các corticoid nhân tạo được sử dụng trong y học để điều trị một số tình trạng bệnh như viêm nhiễm, viêm khớp và bệnh viêm loét dạ dày tá tràng. Chúng cũng có thể được sử dụng để điều trị bệnh đa niêm mạc, bệnh hen suyễn, bệnh lý nhiễm trùng và một số trạng thái tự miễn như bệnh tự miễn dạng lupus và viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, việc sử dụng corticoid cần được kiểm soát cẩn thận do có thể gây ra nhiều tác dụng phụ nếu không được sử dụng đúng liều lượng và thời gian. Những tác dụng phụ của corticoid bao gồm tăng cân, tăng huyết áp, giảm khả năng miễn dịch và nguy cơ viêm nhiễm.

Các nghiên cứu khoa học về “corticoid”

Công bố nổi bật trên thế giới và tại Việt Nam, kèm tóm tắt theo hướng chủ đề.

Trích dẫn nhiều nhất

  • Increase in prophylaxis of glucocorticoid-induced osteoporosis by pharmacist feedback: a randomised controlled trial

    C. Klop và cộng sự2013

    AI tóm tắt

    Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên trên 695 bệnh nhân đánh giá vai trò phản hồi của dược sĩ nhằm tăng cường dự phòng loãng xương do dùng corticoid. Các đối tượng được chỉ định liều tích lũy tương đương từ 675 mg prednisone trở lên mà chưa dùng bisphosphonate. Can thiệp của dược sĩ giúp tăng tỷ lệ kê đơn bisphosphonate dự phòng ở nam giới và người cao tuổi. Kết quả cho thấy sự cần thiết của việc chủ động kiểm soát nguy cơ gãy xương ở người dùng corticoid kéo dài.

  • Glucocorticoid: Các cơ chế mới và những thuốc tiềm năng trong tương lai

    Dịch bởi AIGlucocorticoids: New mechanisms and future agents

    Ian M. Adcock2003Current Allergy and Asthma Reports

    AI tóm tắt

    Bài tổng quan hệ thống phân tích các cơ chế phân tử của nhóm glucocorticoid trong điều trị bệnh viêm mạn tính và hen phế quản. Tác giả làm rõ cách thức thuốc ức chế quá trình phiên mã gen viêm qua tuyển dụng các yếu tố biến đổi histone. Cấu trúc tinh thể vùng gắn phối tử của thụ thể corticoid người định hướng thiết kế các hoạt chất mới nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị và giảm thiểu tác dụng phụ không mong muốn.