Chấn thương bụng kín: Đánh giá EAST và phân loại WSES

Báo cáo ca bệnh bé trai 9 tuổi tắc ruột do tụ máu thành ruột non dài 7 cm sát van Bauhin sau chấn thương bụng kín do tai nạn xe đạp. Phẫu thuật mở thanh cơ lấy máu tụ được thực hiện thành công giúp bảo tồn hoàn toàn đoạn ruột tổn thương mà không cần cắt nối. Bệnh nhi hồi phục tốt không xuất hiện biến chứng. Tác giả khuyến nghị mở giải áp thanh cơ là lựa chọn tối ưu giúp bảo tồn ruột khi điều trị nội thất bại.

Thử nghiệm so sánh trên 123 người bệnh đánh giá độ chính xác của chụp cắt lớp vi tính cản quang đường uống phối hợp tĩnh mạch so với cản quang tĩnh mạch đơn thuần (intravenous contrast) trong chấn thương bụng kín. Kết quả ghi nhận không có khác biệt có ý nghĩa về độ nhạy hay độ đặc hiệu giữa hai nhóm. Bỏ cản quang đường uống giúp rút ngắn thời gian chẩn đoán và tránh sặc phổi. Tác giả khuyến nghị chỉ tiêm tĩnh mạch khi cấp cứu.

Đề xuất thuật toán (algorithm) chẩn đoán trên hình ảnh cắt lớp nhận diện tổn thương ruột và mạc treo (BBMI) do chấn thương bụng kín trên 116 bệnh nhân (79 ca huấn luyện, 37 ca kiểm định). Cây quyết định kết hợp dấu hiệu khí ngoài lòng ruột (extraluminal gas) và giảm ngấm thuốc thành ruột đạt độ nhạy 92% và độ đặc hiệu 88% ở nhóm kiểm định. Mô hình có giá trị chẩn đoán cao, giúp phát hiện sớm tổn thương ruột cần phẫu thuật cấp cứu.

Báo cáo ca vỡ thực quản đoạn ngực (esophageal rupture) thứ phát sau chấn thương bụng kín đơn thuần không kèm va đập lồng ngực ở nữ bệnh nhân trẻ. Ca bệnh bị chậm mổ do chẩn đoán nhầm với tràn dưỡng chấp (chylothorax), được khâu phục hồi thực quản ngày thứ 6 và đặt stent nội soi xử trí rò thành công. Bệnh nhân xuất viện an toàn sau hai tháng. Tác giả khuyến cáo đưa vỡ thực quản vào chẩn đoán phân biệt khi tràn dịch màng phổi.

Ghi nhận trường hợp đứt ống tụy đơn độc độ III vùng đầu tụy (pancreatic ductal rupture) đến muộn sau chấn thương bụng kín ở nam thanh niên 20 tuổi. Bệnh nhân được chẩn đoán chính xác nhờ cộng hưởng từ mật tụy (MRCP) và điều trị bảo tồn thành công bằng dẫn lưu qua da phối hợp octreotide mà không cần phẫu thuật mở. Người bệnh hồi phục hoàn toàn không di chứng. Can thiệp bảo tồn ít xâm lấn là giải pháp khả thi cho chấn thương tụy chọn lọc.

Đánh giá tiến cứu giá trị của computed tomography (CT) trên 120 bệnh nhân nhằm xác định vai trò xử trí ban đầu trong chấn thương bụng kín nghi ngờ. Kỹ thuật đạt độ chính xác chẩn đoán 98,3%, nhận diện tin cậy tổn thương lách, gan và thận, giúp tối ưu hóa chỉ định mở bụng với 86% ca can thiệp thực sự cần điều trị. Tác giả đề xuất chụp cắt lớp kết hợp theo dõi sát để hạn chế phẫu thuật không cần thiết.

Khảo sát độ chính xác của ultrasonography (siêu âm) trên 1.239 người bệnh chấn thương bụng kín trong 15 năm cho thấy độ nhạy chung đạt 94,6% và độ đặc hiệu 95,1%. Kỹ thuật đạt độ chính xác tổng thể 94,9%, rất nhạy với chấn thương gan (92,4%) và lách (90,0%). Tuy nhiên, độ nhạy đối với tổn thương ruột chỉ đạt 34,7%. Tác giả nhấn mạnh siêu âm ban đầu không thể đơn độc loại trừ tổn thương tạng rỗng.

Thực hiện sàng lọc (screening) bằng siêu âm trên 2.693 người bệnh nghi ngờ chấn thương bụng kín nhằm phát hiện dịch tự do và tổn thương nhu mô. Phương pháp đạt độ nhạy 84%, độ đặc hiệu 96% và giá trị dự báo âm tính 99%, phát hiện đúng 89% ca cần mở bụng. Tác giả ghi nhận một số âm tính giả ở tổn thương sau phúc mạc hoặc ruột, song không có ca tử vong nào do chậm chẩn đoán.

Nghiên cứu tiến cứu so sánh giữa computed tomography và chọc rửa ổ bụng (peritoneal lavage) trên 91 bệnh nhân nghi ngờ chấn thương bụng kín có tri giác suy giảm. Kết quả ghi nhận chọc rửa ổ bụng đạt độ nhạy 90% trong khi chụp cắt lớp ban đầu chỉ đạt 60%. Nhóm tác giả kết luận chụp cắt lớp không có ưu thế chẩn đoán vượt trội so với chọc rửa, chỉ nên sử dụng thay thế khi không thể chọc rửa ổ bụng.

Nghiên cứu hồi cứu trên 256 bệnh nhân chấn thương bụng kín năng lượng thấp xác định giá trị của siêu âm cản âm (contrast-enhanced ultrasound - CEUS) so với siêu âm thường và CT đa dãy. CEUS cho thấy độ nhạy vượt trội phát hiện đụng dập tạng đặc và đạt độ chính xác tương đương cắt lớp vi tính. Tác giả đề xuất ứng dụng siêu âm cản quang như giải pháp an toàn, giảm bức xạ cho người bệnh huyết động ổn định.

Khảo sát lâm sàng trên 42 bệnh nhân vỡ lách do chấn thương bụng kín tại Cần Thơ đánh giá hiệu quả điều trị bảo tồn không mổ. Huyết động ổn định khi vào viện đạt 90,5% và tổn thương lách độ II–III chiếm 81%. Tỷ lệ điều trị nội khoa thành công đạt 97,6% (41/42 ca), không có tử vong. Tác giả chỉ ra theo dõi bảo tồn lách là lựa chọn an toàn cho bệnh nhân có huyết động vững.

Mô tả trường hợp vỡ túi mật đơn thuần do chấn thương bụng kín ở nam giới 63 tuổi nhập viện sau tai nạn giao thông tại Hà Nội. Phẫu thuật mở cấp cứu tiến hành cắt túi mật thành công, xử trí thương tổn đường mật ngoài gan độ II theo AAST giúp người bệnh hồi phục tốt. Tác giả ghi nhận vỡ túi mật chỉ chiếm khoảng 2% tổn thương bụng kín và phẫu thuật sớm mang lại tiên lượng phục hồi cao.

Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 58 ca phẫu thuật cắt lách do chấn thương bụng kín tại Bệnh viện Quân y 103 ghi nhận tổn thương độ IV–V lên tới 96,5%. Tình trạng mổ cấp cứu khẩn cấp chiếm 41,4% và biến chứng rò tụy gặp ở 13,8%. Tỷ lệ hồi phục tốt sau mổ đạt 86,2% dù tử vong còn 5,2%. Tác giả chỉ ra cần chẩn đoán sớm và chỉ định phẫu thuật khẩn trương để hạn chế biến chứng.

Khảo sát tiến cứu trên 121 ca phẫu thuật vết thương và chấn thương bụng kín tại Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn đánh giá giá trị của chụp cắt lớp vi tính. Kỹ thuật đạt độ nhạy 93% phát hiện dịch tự do và độ chính xác 96,5% đối với tổn thương tạng đặc. Trong vỡ tạng rỗng, độ nhạy đạt 84,5%. Tác giả chỉ ra chụp cắt lớp là cơ sở xử trí triệt để ở bệnh nhân có huyết động ổn định.

Theo dõi tiến cứu trên 96 người bệnh phẫu thuật vết thương và chấn thương bụng kín tại Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn thẩm định vai trò của siêu âm cấp cứu. Kỹ thuật đạt độ nhạy 89,68% phát hiện dịch ổ bụng và độ đặc hiệu 95,67% đối với vỡ tạng rỗng. Chẩn đoán tổn thương tạng đặc đạt độ chính xác 90,6%. Tác giả kết luận siêu âm là lựa chọn ban đầu thích hợp giúp đánh giá nhanh thương tổn tạng trong ổ bụng.

Khảo sát mô tả cắt ngang trên 58 người bệnh vỡ lách do chấn thương bụng kín phẫu thuật cắt lách tại Bệnh viện Quân y 103 đánh giá đặc điểm lâm sàng. Tai nạn giao thông là nguyên nhân chính chiếm 70,7% và 48,3% ca nhập viện trong tình trạng sốc. Tỷ lệ làm siêu âm tại giường đạt 100% và chụp CT bụng cản quang chiếm 58,6%. Nhóm nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ sốc trước mổ rất cao, đòi hỏi hồi sức khẩn trương.

Tổng kết kết quả phẫu thuật trên 100 người bệnh tổn thương tạng do chấn thương bụng kín tại Bệnh viện Đa khoa Cần Thơ ghi nhận 150 tổn thương. Tạng tổn thương nhiều nhất là lách, gan và ruột non. Can thiệp phẫu thuật nội soi thành công ở 23 ca nhưng 38 ca phải chuyển mổ mở; tỷ lệ tử vong chiếm 4% do sốc mất máu nặng. Nghiên cứu chỉ ra vai trò quyết định của chẩn đoán hình ảnh trong chọn lựa phác đồ mổ.

Dữ liệu hồi cứu trên 42 bệnh nhi chấn thương bụng tại Bệnh viện Nhi Đồng Cần Thơ làm rõ đặc điểm lâm sàng của chấn thương bụng kín. Nhóm tuổi 6–12 chiếm 52,4% và tai nạn giao thông là nguyên nhân chủ yếu. Đau bụng xuất hiện ở 73,8%, trong khi chụp CT scan ghi nhận dịch ổ bụng ở 45% và chấn thương gan ở 33% ca bệnh. Tác giả đề xuất phối hợp siêu âm và CT giúp phát hiện sớm tổn thương tạng đặc.

Phân tích hồ sơ 142 bệnh nhân vỡ lách được điều trị bảo tồn trong số 161 ca chấn thương bụng kín tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Tổn thương lách độ II và III trên chụp cắt lớp vi tính chiếm lần lượt 26,76% và 59,86%. Tỷ lệ bảo tồn thành công đạt 98,59% (140/142 ca), chỉ 1,41% thất bại cần mổ cắt lách. Tác giả kết luận điều trị không mổ có độ an toàn rất cao ở bệnh nhân có huyết động ổn định.

Khảo sát kết quả điều trị trên 67 ca vỡ gan do chấn thương bụng kín tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đánh giá hiệu quả của điều trị bảo tồn. Dấu hiệu chướng bụng xuất hiện ở 46,3% và chụp cắt lớp vi tính phát hiện tổn thương nhu mô ở 100% ca. Tỷ lệ bảo tồn thành công đạt 98,5% với biến chứng thấp 3% và không có tử vong. Tác giả kết luận điều trị không mổ vỡ gan là giải pháp an toàn và khả thi.