Từ điển học thuật Khoa học y - dược

Tán sỏi nội soi ngược dòng là gì? Các công bố khoa học về Tán sỏi nội soi ngược dòng

Tiếng Anhretrograde intrarenal surgery

Tên gọi khácRIRStán sỏi thận nội soi ngược dòngureteroscopic lithotripsy

Tán sỏi nội soi ngược dòng (Retrograde Intrarenal Surgery - RIRS / Ureteroscopy) là kỹ thuật can thiệp ngoại tiết niệu xâm lấn tối thiểu, đưa ống soi mềm qua đường tiết niệu tự nhiên (niệu đạo, bàng quang, niệu quản) lên đài bể thận và sử dụng năng lượng laser để tán vụn sỏi.

513 lượt xem Cập nhật 3/9/2026

tán sỏi nội soi ngược dòng (retrograde intrarenal surgery) là Tán sỏi nội soi ngược dòng (Retrograde Intrarenal Surgery - RIRS / Ureteroscopy) là kỹ thuật can thiệp ngoại tiết niệu xâm lấn tối thiểu, đưa ống soi mềm qua đường tiết niệu tự nhiên (niệu đạo, bàng quang, niệu quản) lên đài bể thận và sử dụng năng lượng laser để tán vụn sỏi.

Tán Sỏi Nội Soi Ngược Dòng: Tổng Quan và Quy Trình

Tán sỏi nội soi ngược dòng, hay còn gọi là Retrograde Intrarenal Surgery (RIRS), là một phương pháp điều trị sỏi thận và niệu quản áp dụng công nghệ tiên tiến. Phương pháp này sử dụng một ống nội soi nhỏ để tiếp cận và điều trị sỏi thông qua đường niệu đạo, giúp loại bỏ sỏi một cách ít xâm lấn và an toàn hơn so với các phương pháp truyền thống.

Lịch Sử Phát Triển

Trong những thập kỷ gần đây, sự phát triển của công nghệ nội soi và laser đã mở ra nhiều lựa chọn mới cho việc điều trị sỏi thận. Tán sỏi nội soi ngược dòng bắt đầu xuất hiện vào những năm 1980 và từ đó đã trở thành một tiêu chuẩn vàng trong điều trị sỏi thận, đặc biệt là sỏi kích thước nhỏ và trung bình.

Quy Trình Thực Hiện

Quy trình tán sỏi nội soi ngược dòng bắt đầu với việc gây mê toàn thân hoặc cục bộ cho bệnh nhân. Sau đó, bác sĩ sẽ sử dụng một ống nội soi mỏng đưa từ niệu đạo vào đến niệu quản hoặc thận. Ống nội soi này được trang bị camera và nguồn sáng, giúp bác sĩ quan sát trực tiếp vị trí của sỏi. Khi xác định được vị trí sỏi, bác sĩ có thể sử dụng laser hoặc các dụng cụ tán sỏi để phá vỡ sỏi thành những mảnh nhỏ, sau đó các mảnh vỡ sẽ được loại bỏ hoặc tự đào thải ra ngoài qua nước tiểu.

Ưu Điểm của Phương Pháp

  • Ít xâm lấn: Không cần rạch da, do đó giảm nguy cơ nhiễm trùng và thời gian phục hồi nhanh.
  • Hiệu quả cao: Có thể xử lý sỏi ở nhiều vị trí khác nhau trong hệ tiết niệu.
  • Thời gian phục hồi ngắn: Bệnh nhân có thể quay trở lại hoạt động thường ngày sớm hơn so với các phương pháp mổ mở.

Những Hạn Chế và Nguy Cơ

Dù có nhiều ưu điểm, tán sỏi nội soi ngược dòng cũng có vài hạn chế như không thể áp dụng cho sỏi quá lớn hoặc ở vị trí quá cao trong thận. Ngoài ra, cũng có nguy cơ như chảy máu, nhiễm trùng, và tổn thương niệu quản, tuy nhiên những trường hợp này khá hiếm.

Kết Luận

Tán sỏi nội soi ngược dòng là một phương pháp hiện đại và hiệu quả trong việc điều trị sỏi thận và sỏi niệu quản. Với sự phát triển liên tục của công nghệ y tế, phương pháp này ngày càng trở nên an toàn và phổ biến, mang lại nhiều lợi ích cho người bệnh với thời gian phục hồi nhanh chóng và ít biến chứng.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ định chính của tán sỏi nội soi ngược dòng bằng ống soi mềm là gì?

Sỏi thận kích thước dưới 2 cm, sỏi đài dưới khó tiếp cận bằng tán sỏi ngoài cơ thể (ESWL), sỏi niệu quản đoạn cao hoặc bệnh nhân có rối loạn đông máu.

Nguồn năng lượng nào phổ biến nhất được dùng để tán sỏi trong RIRS?

Laser Holmium:YAG và Laser Thulium Fiber (TFL) là các nguồn năng lượng chuẩn mực có khả năng tán vụn sỏi thành bột mịn an toàn.

Ưu điểm của phương pháp RIRS so với phẫu thuật mở là gì?

Không có vết mổ hở trên da, hạn chế mất máu, bảo tồn tối đa nhu mô thận, ít đau sau mổ và thời gian nằm viện ngắn (thường 1-2 ngày).

Các nghiên cứu khoa học về “tán sỏi nội soi ngược dòng”

Công bố nổi bật trên thế giới và tại Việt Nam, kèm tóm tắt theo hướng chủ đề.

Trích dẫn nhiều nhất

  • KẾT QUẢ SỚM NỘI SOI NGƯỢC DÒNG TÁN SỎI THẬN BẰNG ỐNG MỀM TẠI BỆNH VIỆN TRUNG ƯƠNG QUÂN ĐỘI 108 NĂM 2025 - 2026

    Nguyễn Việt Hải và cộng sự2026Tạp chí Y Dược học Quân sự

    AI tóm tắt

    Nghiên cứu ngoại khoa tiết niệu đánh giá kết quả sớm của phẫu thuật tán sỏi nội soi ngược dòng bằng ống mềm điều trị sỏi đài bể thận tại Bệnh viện Trung ương Huế. Nhóm phẫu thuật viên tiếp cận sỏi qua ngả tự nhiên và tán vụn bằng năng lượng laser Holmium dưới quan sát nội soi intrarenal. Thủ thuật tán sỏi nội soi ngược dòng bảo toàn nhu mô thận tối đa và rút ngắn ngày nằm viện.

Nổi bật tại Việt Nam

Tài liệu tham khảo

  1. Türk, C., et al. (2016). EAU Guidelines on Interventional Treatment for Urolithiasis. European Urology, 69(3), 475–482. DOI: 10.1016/j.eururo.2015.07.041
  2. Breda, A., et al. (2009). Flexible ureterorenoscopy and laser lithotripsy for multiple unilateral intrarenal stones. European Urology, 55(5), 1190–1196. DOI: 10.1016/j.eururo.2008.06.019