Newly Emerging Geosites in the Polish Western Outer Carpathians as an Asset for Geoeducation and Geotourism
Tóm tắt
This study focuses on Flysch Carpathian river valleys recently reshaped by the fluvial erosion. Geological structures of these mountains are rather monotonous. However, numerous floods that occurred in recent decades and the abrasion of banks of water reservoirs have made many parts of valleys particularly interesting not only for geologists but also for tourists and for local people as a pleasant place for recreation. New outcrops of flysch sediments appear in different spatial and social contexts. On the basis fieldwork observations in years 2009–2018, four case studies of the newly emerging geosites in the Polish Flysch Carpathians are presented. In one case, few people seem to notice the new geosite. In two other cases, local communities have taken initiatives to use the newly emerging geosites for education. The fourth case is the walking path at the foothill of a rocky hill with the reconstructed medieval castle at the top. The owner of the castle arranged this path as an additional commercial attraction for visitors of the castle. The author analyses also possibilities of the formal protection of the newly emerging geosites within the existing Polish nature protection system. Finally lessons that can be learnt from these activities for other Carpathian communities are presented.
Tài liệu tham khảo
Alexandrowicz Z (2006) Framework of European geosites in Poland. Nat Conserv 62:63–87
Beck H, Götzinger G (1932) Geologische Karte des Ostrau-Karwiner Steinkohlenbeckens, der West-Beskiden und des sudetischen Randgebietes mit Erläuterungen. Geologische Bundesanstalt, Wien
Bilan W, Płużan P (2002) Przełom potoku Wieprzówka w geologicznych warstwach wierzowskich. Aura 1:24–25
Brilha J (2016) Inventory and quantitative assessment of geosites and geodiversity sites: a review. Geoheritage 8:119–134. https://doi.org/10.1007/s12371-014-0139-3
Burtan J, Konior K, Książkiewicz M (1937) Mapa Geologiczna Karpat Śląskich. Polska Akademia Umiejętności, Kraków
Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody (2009) Obszar Natura 2000 “Uroczysko Łopień”. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska http://crfop.gdos.gov.pl/CRFOP/widok/viewnatura2000.jsf?fop=PL.ZIPOP.1393.N2K.PLH120078.H Accessed 3 September 2018
Centralny Rejestr Geostanowisk Polski (n.d.), Polish Geological Institute https://cbdgportal.pgi.gov.pl/geostanowiska/ Accessed 28 June 2019
Chrobak A (2016) Valorisation and categorisation of the geosites in the Podtatrze area (Southern Poland). Geotourism 3–4(46–47):3–26
Cieszkowski M, Waśkowska A (2010) Zamki znad jezior Rożnowskiego i Czchowskiego jako geoturystyczne lapidaria i rola piaskowców istebniańskich w ich powstaniu. Geoturystyka 2(21):3–18
Golonka J, Cieszkowski M, Waśkowska A, Ślączka A, Skupien P, Więcław D, Strzeboński P (2011) The Wieprzówka Cascades – classic sites of the Lower Cretaceous source rocks in Polish Carpathians. In: Słomka T (ed) Geotourism a variety of aspects. AGH University of Sciences and Technology, Kraków, pp 1–12
Golonka J, Waśkowska A, Doktor M, Bubík M, Rehakova D, Vašíček Z, Ślączka A, Kaminski M (2016) Most significant geosites of the Cieszyn Foothills, Outer flysch Carpathians, Poland and Czech Republic. e-Rev Tour Res 13:525–535
Hohenegger L (1861) Geognostische Karte der Nord Karpathen in Schlesien und den angrenzenden Theilen von Maehren und Galizien. Justus Perthes, Gotha
Hronček P, Rybár P, Štrba L, Hvizdák L, Molokáč M, Jesenský M (2017) The identification of geosites as elements of geotourism offer in Kysuce region, Slovakia. Dela 48:115–128
Kasprowska-Nowak K (2017) Potencjał geoturystyczny w lasach Pogórza Cieszyńskiego. Studia i Materiały CEPL w Rogowie 52(3):118–124
Konior K (1959) Charakter i wiek intruzji skał magmowych Śląska Cieszyńskiego. Acta Geol Pol 9(4):445–498
Kotrla P (2010) Geologicko-pedologická charakteristika hornin těšínitové asociace ve vztahu k Podbeskydí. Bachelor thesis, Mendel University in Brno
Mleczek T (1997) Jaskinia Zbójecka w Łopieniu. In: Pulina M (ed) Jaskinie Polskich Karpat Fliszowych. PTPNoZ, Warszawa, pp 74–79
Nasze Słopnice NR 18 (2002) Municipality of Słopnice http://slopnice.pl/pl/321/ Accessed 12 October 2018
Panizza M (2001) Geomorphosites. Concepts, methods and examples of geomorphological survey. Chin Sci Bull 46:4–6
Pereira P, Pereira D (2010) Methodological guidelines for geomorphosite assessment. Géomorphologie: relief, processes, environment 2:215–222
Petrus K (2009) Adaptacja Zamków do Nowych Funkcji w Drugiej Połowie XX Wieku na wybranych przykładach małopolskich. Architektura 13(106):113–130
Piksa K (2000) Nowe stanowiska nocka orzęsionego Myotis emarginatus (Geoffroy, 1806) w polskiej części Karpat. Przegląd Przyrodniczy 11(4):111–112
Rybár P (2010) Assessment of attractiveness (value) of geotouristic objects. Acta Geoturistica 1(2):13–21
Sosnowski K (1931) O Śląskim Beskidzie Słowo Wstępne. Wierchy 9:1–5
Szajnocha W (1925) Budowa geologiczna źródłowisk Olzy koło Istebny na Śląsku Cieszyńskim. Polskie Towarzystwo Geologiczne, Kraków
Ścieżka Krajoznawczo-Przyrodnicza Zaświercze (n.d.). Municipality of Słopnice http://turystyka.slopnice.pl/pl/79136/0/ Accessed 09 July 2018.
The Czech database of geological localities (2018), Czech Geological Survey http://lokality.geology.cz/d.pl?item=2&l=e Accessed 3 September 2018
Tokarczyk T (ed) (2013) Raport z wykonania map zagrożenia powodziowego i map ryzyka powodziowego, 1. Instytut Meteorologii I Gospodarki Wodnej, Warszawa
Tyráček J (2011) Continental glaciation of the Moravian Gate (Czech Republic). J Geol Sci Antropozoikum 27:39–49
Unrug R (ed) (1979) Karpaty Fliszowe między Olzą a Dunajcem, Przewodnik Geologiczny. Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa
Urban J (2001) Projekt ochrony obiektu przyrody nieożywionej. Klub Grotołazów Limanowa, Limanowa
Wimbledon WA, Benton MJ, Bevins RE, Black GP, Bridgland DR, Cleal CJ, Cooper RG, May VJ (1995) The development of a methodology for the selection of British geological sites for conservation: Part I. Mod Geol 20:159–202
Wimbledon WA (1999) GEOSITES - an International Union of Geological Sciences initiative to conserve our geological heritage. Polish Geol Inst Special Papers 2:5–8
Zieliński J (2003) Do Źródeł Wieprzówki. Polska Fundacja Ochrony Przyrody PRONATURA, Kraków
Żertka K (2002) Łowiska: Jesienna Olza. FlyFishing.pl http://flyfishing.home.pl/web/article.php?a_id=150 accessed 13 July 2018
Żytko K, Gucik S, Oszczypko N, Zając R, Garlicka I, Nemčok J, Eliaš M, Menčik E, Dvorak J, Stranik Z, Rakuš M, Matejovska O (1989) Geological map of the Western Outer Carpathians and their foreland without Quaternary formations. In: Poprawa D, Nemčok J (eds) Geological atlas of the Western Carpathians and their Foreland 1:500 000. Państwowy Instytut Geologiczny, Warszawa