[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_tranh%20lu%E1%BA%ADn%20khoa%20h%E1%BB%8Dc{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_tranh%20lu%E1%BA%ADn%20khoa%20h%E1%BB%8Dc":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":17,"discipline":18,"references":19,"faqs":43,"createUser":53,"publishUser":57,"keywords":61,"keywordCount":72,"enrichTopicLink":73,"status":74,"createTime":75,"updateTime":76,"publishTime":77,"linkEnrichedTime":78,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":79,"wikidataId":10,"relateTopics":80},"tranh luận khoa học","Tranh luận khoa học là gì? Các công bố khoa học về Tranh luận khoa học","Tranh luận khoa học là quá trình phản biện học thuật có hệ thống, dựa trên bằng chứng, nhằm kiểm tra và hoàn thiện các giả thuyết, kết quả nghiên cứu. Đây là cơ chế cốt lõi giúp khoa học tự hiệu chỉnh, đảm bảo tính minh bạch, tái kiểm chứng và thúc đẩy sự tiến hóa tri thức qua đối thoại học thuật nghiêm túc. ","\u003Ch2>Định nghĩa tranh luận khoa học\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Tranh luận khoa học\u003C\u002Fstrong> (\u003Cem>Scientific debate\u003C\u002Fem>) Tranh luận khoa học là quá trình trao đổi biện luận có cấu trúc và dựa trên bằng chứng thực nghiệm giữa các nhà nghiên cứu, đóng vai trò cơ chế tự sửa sai và xác lập sự đồng thuận tri thức trong tiến trình phát triển của cộng đồng khoa học.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTranh luận khoa học đóng vai trò cốt lõi trong việc xác thực tri thức và đảm bảo rằng quá trình sản xuất khoa học là minh bạch, có thể kiểm chứng và tự điều chỉnh. Một tranh luận khoa học đúng nghĩa không mang tính đối đầu cá nhân mà dựa vào phân tích phản biện có cơ sở. Thông tin thêm có thể tham khảo tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.nature.com\u002Farticles\u002Fd41586-020-02460-5\" target=\"_blank\">Nature: Scientific Disagreement\u003C\u002Fa>.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Vai trò của tranh luận trong tiến trình khoa học\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTrong tiến trình khoa học, tranh luận đóng vai trò kích thích đổi mới và kiểm soát chất lượng. Các giả thuyết mới, khi được công bố, luôn cần được thử thách bởi các nghiên cứu độc lập và phản biện công khai để xác thực hoặc bác bỏ. Quá trình này giúp loại bỏ sai sót, điều chỉnh hướng nghiên cứu và hoàn thiện lý thuyết.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTranh luận là một phần của chu trình phản hồi liên tục trong khoa học. Mỗi phản biện, mỗi lần tái thẩm định đều làm tăng độ tin cậy của tri thức. Nó cũng giúp ngăn ngừa việc tái lập các giả định sai hoặc chấp nhận thông tin sai lệch.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nVí dụ trong y học, các quy trình lâm sàng chỉ được chấp thuận sau khi trải qua hàng loạt nghiên cứu đánh giá, so sánh và tranh luận. Mỗi thử nghiệm đều phải đăng ký công khai, công bố dữ liệu và chịu sự giám sát của cộng đồng học thuật, từ đó tạo ra sự minh bạch và tránh rủi ro đạo đức.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Đặc điểm của tranh luận khoa học\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTranh luận khoa học khác biệt so với các hình thức tranh luận phổ biến ở sự tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chí học thuật. Dưới đây là các yếu tố đặc trưng:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Luôn dựa trên bằng chứng: dữ liệu thu thập được, quan sát lặp lại hoặc {{topic|%7B%22topic%22%3A%22m%C3%B4%20h%C3%ACnh%20to%C3%A1n%20h%E1%BB%8Dc%22%7D}}\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Được đánh giá bởi cộng đồng đồng cấp (peer review)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Có tính minh bạch: công bố rõ nguồn gốc phương pháp, giới hạn và dữ liệu gốc\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tôn trọng phản biện và sẵn sàng điều chỉnh kết luận\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMôi trường tranh luận khoa học thường diễn ra trong các diễn đàn như hội thảo chuyên ngành, bài phản hồi trên tạp chí học thuật, hoặc qua nền tảng tiền công bố như \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Farxiv.org\u002F\" target=\"_blank\">arXiv\u003C\u002Fa>, \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fbiorxiv.org\u002F\" target=\"_blank\">bioRxiv\u003C\u002Fa>. Những môi trường này thúc đẩy tính khách quan, giảm thiên vị và cho phép kiểm tra lại từ nhiều góc nhìn.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Các hình thức tranh luận khoa học\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTranh luận khoa học có thể diễn ra dưới nhiều hình thức tùy theo bối cảnh học thuật, bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\u003Col>\n  \u003Cli>Phản biện trong bình duyệt bài báo\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Bình luận công khai tại hội nghị khoa học\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Đối thoại giữa các nhóm nghiên cứu đối lập\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tranh luận giữa lý thuyết cũ và phát hiện mới\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nNgoài ra còn có các hình thức như thư gửi biên tập viên, bài báo “commentary”, thư trao đổi học thuật (correspondence). Những loại hình này thường được công bố song hành với nghiên cứu gốc để phản ánh tính đa chiều của tri thức.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\n\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Hình thức tranh luận\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Nơi diễn ra\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Đặc điểm\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Phản biện bình duyệt\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Tạp chí học thuật\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Ẩn danh, có hệ thống, trước công bố\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Bài bình luận (Commentary)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Tạp chí, blog khoa học\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Công khai, có phản hồi\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tiền công bố (Preprint)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>arXiv, bioRxiv\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chưa duyệt, tranh luận sớm\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Hội thảo chuyên đề\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Hội nghị học thuật\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Trực tiếp, có chất vấn\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Ví dụ lịch sử về tranh luận khoa học\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nLịch sử phát triển tri thức nhân loại gắn liền với những cuộc tranh luận khoa học mang tính bước ngoặt. Các cuộc đối đầu học thuật không chỉ định hình lại lý thuyết mà còn thúc đẩy sự tiến hóa của tư duy khoa học. Ví dụ nổi bật là cuộc tranh luận giữa Albert Einstein và Niels Bohr về {{topic|%7B%22topic%22%3A%22c%C6%A1%20h%E1%BB%8Dc%20l%C6%B0%E1%BB%A3ng%20t%E1%BB%AD%22%7D}}. Trong khi Bohr bảo vệ nguyên lý bất định và bản chất xác suất của vật lý vi mô, Einstein lại khẳng định rằng \"Chúa không chơi xúc xắc\", nhấn mạnh sự thiếu quyết định trong mô hình lượng tử.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột ví dụ khác là cuộc tranh cãi giữa Thomas Edison và Nikola Tesla về hệ thống điện xoay chiều và một chiều – điều đã góp phần định hình ngành công nghiệp điện hiện đại. Trong sinh học, tranh luận giữa Darwin và Lamarck về cơ chế tiến hóa đã đưa học thuyết {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ch%E1%BB%8Dn%20l%E1%BB%8Dc%20t%E1%BB%B1%20nhi%C3%AAn%22%7D}} trở thành nền tảng sinh học hiện đại. Các cuộc tranh luận này thường dẫn đến sự ra đời của các mô hình, định luật hoặc công thức mới, ví dụ như:\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">E = mc^2\u003C\u002Fscript>\ntrong vật lý hiện đại.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tiêu chí đánh giá tranh luận khoa học chất lượng\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nKhông phải mọi tranh luận khoa học đều có giá trị ngang nhau. Một tranh luận được xem là đóng góp tích cực cho khoa học khi thỏa mãn các tiêu chí học thuật sau:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Có {{topic|%7B%22topic%22%3A%22c%C6%A1%20s%E1%BB%9F%20d%E1%BB%AF%20li%E1%BB%87u%22%7D}} rõ ràng, minh bạch\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Lập luận logic, nhất quán và không ngụy biện\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Xác định giới hạn của nghiên cứu và phương pháp\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Sẵn sàng đón nhận phản biện và kiểm tra độc lập\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTiêu chí này được áp dụng rộng rãi trong quá trình bình duyệt bài báo khoa học (peer review). Tạp chí khoa học có uy tín như \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.nature.com\u002Fnature\" target=\"_blank\">Nature\u003C\u002Fa> hoặc \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.science.org\u002F\" target=\"_blank\">Science\u003C\u002Fa> thường yêu cầu tác giả trình bày rõ ràng về dữ liệu gốc, {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ph%C6%B0%C6%A1ng%20ph%C3%A1p%20%C4%91o%20l%C6%B0%E1%BB%9Dng%22%7D}}, sai số thống kê và khả năng tái lập thí nghiệm.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tranh luận khoa học và khoa học mở\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTrong bối cảnh khoa học mở (Open Science), tranh luận khoa học ngày càng trở nên minh bạch và dễ tiếp cận hơn. Các nền tảng như \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.frontiersin.org\u002F\" target=\"_blank\">Frontiers\u003C\u002Fa>, \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Ff1000research.com\u002F\" target=\"_blank\">F1000Research\u003C\u002Fa>, và \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fopenresearch-central.org\u002F\" target=\"_blank\">Open Research Central\u003C\u002Fa> cho phép công bố kết quả cùng với quy trình phản biện mở – nơi người đọc có thể theo dõi phản biện, chỉnh sửa và đối thoại công khai.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMô hình này giúp rút ngắn thời gian công bố, tăng tính minh bạch, giảm thiểu thiên vị trong bình duyệt và khuyến khích cộng đồng tham gia phản biện. Đồng thời, các tài nguyên dữ liệu mở và mã nguồn mở (open data\u002Fopen code) cũng tạo điều kiện để kiểm tra, tái lập hoặc mở rộng nghiên cứu ban đầu, giúp tranh luận trở nên sâu sắc và hiệu quả hơn.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tranh luận khoa học và đạo đức nghiên cứu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTranh luận khoa học phải tuân thủ nghiêm ngặt các {{topic|%7B%22topic%22%3A%22nguy%C3%AAn%20t%E1%BA%AFc%20%C4%91%E1%BA%A1o%20%C4%91%E1%BB%A9c%22%7D}} trong nghiên cứu. Những hành vi như ngụy tạo dữ liệu, thao túng kết quả, đạo văn hoặc công kích cá nhân đều vi phạm nghiêm trọng đạo lý khoa học và có thể dẫn đến hậu quả pháp lý, bị thu hồi bài hoặc cấm công bố vĩnh viễn.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác tổ chức như \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fpublicationethics.org\u002F\" target=\"_blank\">COPE – Committee on Publication Ethics\u003C\u002Fa> đưa ra quy tắc ứng xử rõ ràng cho tác giả, biên tập viên và bình duyệt viên. Các nguyên tắc chính bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Tính trung thực và minh bạch trong trình bày dữ liệu\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Không xuyên tạc, bóp méo hoặc che giấu kết quả\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tôn trọng {{topic|%7B%22topic%22%3A%22quy%E1%BB%81n%20s%E1%BB%9F%20h%E1%BB%AFu%20tr%C3%AD%20tu%E1%BB%87%22%7D}} và đóng góp của người khác\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Công khai {{topic|%7B%22topic%22%3A%22xung%20%C4%91%E1%BB%99t%20l%E1%BB%A3i%20%C3%ADch%22%7D}} (conflict of interest)\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ảnh hưởng của tranh luận khoa học đến xã hội\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTranh luận khoa học không chỉ tác động đến giới học thuật mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến chính sách công, truyền thông và {{topic|%7B%22topic%22%3A%22nh%E1%BA%ADn%20th%E1%BB%A9c%20x%C3%A3%20h%E1%BB%99i%22%7D}}. Ví dụ, trong đại dịch COVID-19, tranh luận khoa học về hiệu quả của vaccine, biện pháp giãn cách, và điều trị đã trực tiếp ảnh hưởng đến quyết định của các chính phủ và niềm tin của công chúng.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTuy nhiên, nếu tranh luận bị truyền thông hóa sai lệch hoặc chính trị hóa, nó có thể làm xói mòn niềm tin vào khoa học. Do đó, vai trò của truyền thông khoa học (science communication) là cực kỳ quan trọng để truyền đạt đúng bản chất tranh luận: mang tính xây dựng, tiến hóa và luôn dựa trên bằng chứng. Một ví dụ điển hình là các chương trình giải thích khoa học như \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.vox.com\u002Fscience-and-health\" target=\"_blank\">Vox Science\u003C\u002Fa>, hoặc các kênh YouTube như Veritasium, SciShow.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Động lực xã hội học tri thức và vai trò của phong trào Khoa học Mở\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong kỷ nguyên số, các cuộc tranh luận khoa học không còn bó hẹp trong các hội nghị hàn lâm truyền thống mà được thúc đẩy mạnh mẽ bởi làn sóng Khoa học Mở (Open Science):\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n    \u003Cli>\u003Cstrong>Khủng hoảng tái lập kết quả thực nghiệm (Replication Crisis):\u003C\u002Fstrong> Nhiều ngành khoa học (tâm lý học thực nghiệm, y {{topic|%7B%22topic%22%3A%22sinh%20h%E1%BB%8Dc%20ph%C3%A2n%20t%E1%BB%AD%22%7D}}) đối mặt với thực tế là một tỷ lệ lớn các công bố khoa học không thể tái lập lại kết quả khi được kiểm chứng độc lập. Thực trạng này đã kích hoạt những cuộc tranh biện học thuật sâu sắc về tính minh bạch phương pháp luận, sự cần thiết của việc đăng ký trước đề cương nghiên cứu (pre-registration) và công khai toàn bộ tập dữ liệu thô (open data) để cộng đồng kiểm toán độc lập.\u003C\u002Fli>\n    \u003Cli>\u003Cstrong>Văn hóa phản biện sau xuất bản (Post-publication Peer Review):\u003C\u002Fstrong> Sự phát triển của các máy chủ lưu trữ bản thảo trước xuất bản (Preprint servers như arXiv, bioRxiv, medRxiv) và các diễn đàn phản biện mở trực tuyến (như PubPeer) cho phép cộng đồng khoa học toàn cầu thảo luận, soi chiếu và chỉ ra các sai sót phương pháp luận hoặc nghi vấn gian lận hình ảnh trong các bài báo chỉ vài giờ sau khi công bố, thúc đẩy tính liêm chính và khả năng tự hiệu chỉnh của khoa học diễn ra nhanh chóng hơn bao giờ hết.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>","Tranh luận khoa học là quá trình trao đổi biện luận có cấu trúc và dựa trên bằng chứng thực nghiệm giữa các nhà nghiên cứu, đóng vai trò cơ chế tự sửa sai và xác lập sự đồng thuận tri thức trong tiến trình phát triển của cộng đồng khoa học.","SOCIAL_SCIENCES",[20,28,36],{"citationText":21,"title":22,"authors":23,"source":24,"year":25,"doi":26,"url":27},"Betz (2013). Debate Dynamics: How Controversy Improves Our Beliefs. Synthese Library.","Debate Dynamics: How Controversy Improves Our Beliefs","Betz","Synthese Library",2013,"10.1007\u002F978-94-007-4599-5","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1007\u002F978-94-007-4599-5",{"citationText":29,"title":30,"authors":31,"source":32,"year":33,"doi":34,"url":35},"Hayasibara (2010). The Divergence of Problem-Setting in Controversy. The Annual review of sociology The Annual Review of Sociology.","The Divergence of Problem-Setting in Controversy","Hayasibara","The Annual review of sociology The Annual Review of Sociology",2010,"10.5690\u002Fkantoh.2010.141","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.5690\u002Fkantoh.2010.141",{"citationText":37,"title":38,"authors":23,"source":39,"year":40,"doi":41,"url":42},"Betz (2012). General Introduction. Synthese Library Debate Dynamics: How Controversy Improves Our Beliefs.","General Introduction","Synthese Library Debate Dynamics: How Controversy Improves Our Beliefs",2012,"10.1007\u002F978-94-007-4599-5_1","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1007\u002F978-94-007-4599-5_1",[44,47,50],{"question":45,"answer":46},"Quy trình phản biện đồng cấp (Peer review) đóng vai trò gì trong các cuộc tranh luận học thuật?","Phản biện đồng cấp là bộ lọc kiểm soát chất lượng học thuật độc lập, cho phép các chuyên gia cùng lĩnh vực thẩm định phương pháp luận, tính hợp thức của dữ liệu thực nghiệm và sự chặt chẽ của các diễn giải lý thuyết trước khi công bố bài báo khoa học.",{"question":48,"answer":49},"Khái niệm 'Chuyển đổi hệ hình' (Paradigm shift) của Thomas Kuhn giải thích sự kết thúc của các cuộc khủng hoảng khoa học như thế nào?","Theo Kuhn, khi các nghịch lý thực nghiệm tích lũy ngày càng nhiều mà hệ hình khoa học hiện hành không thể giải thích được, tranh luận khoa học sẽ bùng nổ gay gắt và chỉ kết thúc khi một hệ hình lý thuyết mới xuất hiện, thay thế hoàn toàn hệ hình cũ (như thuyết tương đối thay thế cơ học cổ điển).",{"question":51,"answer":52},"Sự khác biệt căn bản giữa tranh luận khoa học thực thụ và ngụy khoa học (pseudoscience) là gì?","Tranh luận khoa học tuân thủ tiêu chí có thể bác bỏ được (falsifiability) của Popper, sẵn sàng thay đổi quan điểm trước các dữ liệu thực nghiệm mới; trong khi ngụy khoa học dựa vào niềm tin giáo điều, ngụy biện logic và từ chối các thử nghiệm kiểm chứng độc lập.",{"id":54,"researcherId":10,"name":55,"imageUrl":56},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",{"id":58,"researcherId":10,"name":59,"imageUrl":60},2889,"Lê Xuân Niên","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLuyWIkhyP2W5E59cKwN7ciI2nbjMGUpXO9rVQquC826ujzkqhU=s96-c",[62,63,64,65,66,67,68,69,70,71],"mô hình toán học","cơ học lượng tử","chọn lọc tự nhiên","cơ sở dữ liệu","phương pháp đo lường","nguyên tắc đạo đức","quyền sở hữu trí tuệ","xung đột lợi ích","nhận thức xã hội","sinh học phân tử",10,true,"PUBLISHED","2024-12-26T13:47:11.425+00:00","2026-09-11T13:09:49.603+00:00","2025-09-05T17:24:09.272+00:00","2026-09-11T13:09:49.255+00:00",330,[81,84,87,90,93,96,99,102,111,114],{"id":82,"title":83,"term":82,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"chuỗi markov","Chuỗi markov là gì? Các công bố khoa học về Chuỗi markov",{"id":85,"title":86,"term":85,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"tán xạ","Tán xạ là gì? Các nghiên cứu khoa học về Tán xạ",{"id":88,"title":89,"term":88,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"học thuật","Học thuật là gì? Các nghiên cứu khoa học về Học thuật",{"id":91,"title":92,"term":91,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"nghiên cứu hồi cứu","Nghiên cứu hồi cứu là gì? Các nghiên cứu khoa học về Nghiên cứu hồi cứu",{"id":94,"title":95,"term":94,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"nguyên tử hydro","Nguyên tử hydro là gì? Các công bố khoa học về Nguyên tử hydro",{"id":97,"title":98,"term":97,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"scopus","Scopus là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học về Scopus",{"id":100,"title":101,"term":100,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"khối lượng phân tử","Khối lượng phân tử là gì? Các công bố khoa học về Khối lượng phân tử",{"id":103,"title":104,"term":103,"englishTitle":103,"definition":105,"discipline":106,"disciplineCode":107,"disciplineLabel":108,"disciplineColor":109,"disciplineIcon":110},"proton","Proton là gì? Cấu trúc và ứng dụng của Proton","Proton là một hạt hạ nguyên tử bền vững thuộc nhóm baryon cấu tạo từ hai quark lên và một quark xuống, mang điện tích nguyên tố dương và có khối lượng nghỉ xấp xỉ 1.6726 x 10^-27 kg nằm trong hạt nhân nguyên tử.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":112,"title":113,"term":112,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"năng lực số","Năng lực số là gì? Các công bố nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":115,"title":116,"term":115,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"nghiên cứu tổng quan","Nghiên cứu tổng quan là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học"]