[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_th%E1%BB%83%20ngo%E1%BA%A1i%20b%C3%A0o%20exosome{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_th%E1%BB%83%20ngo%E1%BA%A1i%20b%C3%A0o%20exosome":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":22,"keywordCount":23,"enrichTopicLink":24,"status":25,"createTime":26,"updateTime":27,"publishTime":28,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":29,"wikidataId":10,"relateTopics":30},"thể ngoại bào exosome","Thể ngoại bào exosome là gì? Nghiên cứu khoa học liên quan","Exosome là các túi màng ngoại bào có kích thước 30–150 nm, chứa protein, RNA và lipid, giúp truyền tín hiệu và điều hòa chức năng giữa các tế bào. Chúng được hình thành qua con đường nội bào phức tạp, mang đặc điểm phân tử đặc trưng của tế bào gốc và đóng vai trò quan trọng trong sinh lý và bệnh lý.\n","\u003Cdiv>\u003Ch2>Giới thiệu về thể ngoại bào (Exosome)\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Thể ngoại bào, hay exosome, là những túi màng nhỏ được giải phóng bởi tất cả các loại tế bào có nhân trong cơ thể con người. Chúng tồn tại trong nhiều loại dịch sinh học như huyết tương, nước tiểu, nước bọt, sữa mẹ và dịch não tủy. Với kích thước siêu nhỏ, khoảng từ 30–150 nanomet, exosome có thể vận chuyển một lượng lớn thông tin sinh học giữa các tế bào, đóng vai trò như một hình thức giao tiếp tế bào-tế bào không tiếp xúc.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong những năm gần đây, exosome đã được xác định là trung gian chính trong việc truyền tín hiệu và điều phối các quá trình sinh học phức tạp, từ miễn dịch đến tăng sinh tế bào. Chính vì vậy, lĩnh vực nghiên cứu về exosome đã trở thành một trong những hướng đi tiềm năng trong sinh học phân tử và y học chính xác.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Khác với các loại túi ngoại bào khác như microvesicle hay apoptotic body, exosome hình thành thông qua quá trình nội bào phức tạp và có đặc điểm cấu trúc, thành phần phân tử riêng biệt. Do đó, việc nhận diện và phân biệt exosome trong mẫu sinh học cần dựa vào các dấu ấn phân tử đặc trưng và phương pháp phân tích chuyên sâu.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Cấu trúc và thành phần của exosome\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Exosome có cấu trúc màng lipid kép, tương tự như màng sinh học của tế bào gốc. Nhờ đặc điểm này, chúng có khả năng bảo vệ nội dung bên trong khỏi các enzyme phân giải ngoài môi trường. Bên trong exosome chứa nhiều phân tử sinh học có hoạt tính chức năng, được vận chuyển chọn lọc từ tế bào mẹ, bao gồm protein, RNA, DNA mạch đôi hoặc mạch đơn, và lipid chuyên biệt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Một số protein được xem là dấu ấn đặc hiệu cho exosome như:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>CD9, CD63, CD81 – thuộc nhóm tetraspanin\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Alix và TSG101 – liên quan đến quá trình tạo túi nội bào\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>HSP70, HSP90 – protein sốc nhiệt có vai trò bảo vệ\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Bên cạnh đó, exosome cũng mang các acid nucleic, trong đó microRNA (miRNA) và mRNA là hai thành phần nổi bật có khả năng điều hòa biểu hiện gen ở tế bào nhận. Ngoài ra, lipid trong exosome cũng không ngẫu nhiên mà được chọn lọc kỹ lưỡng, điển hình như:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Loại lipid\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Chức năng chính\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Cholesterol\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Ổn định cấu trúc màng\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Sphingomyelin\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Tham gia vào truyền tín hiệu nội bào\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Phosphatidylserine\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Đánh dấu exosome với tế bào miễn dịch\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Tính đa dạng và chọn lọc của các thành phần này khiến exosome trở thành một “chữ ký phân tử” đại diện cho trạng thái sinh lý hoặc bệnh lý của tế bào nguồn.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Cơ chế hình thành exosome\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Exosome được hình thành qua một quá trình nội bào nhiều giai đoạn, bắt đầu từ sự lõm vào của màng tế bào tạo thành endosome sớm. Sau đó, các endosome sớm phát triển thành endosome muộn, bên trong có chứa các túi nội bào nhỏ gọi là intraluminal vesicles (ILVs). Khi endosome muộn chứa ILVs được gọi là multivesicular bodies (MVBs).\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Khi MVBs hòa màng với màng sinh chất, các ILVs được giải phóng ra ngoài tế bào và được gọi là exosome. Cơ chế này có sự điều phối của các phức hợp protein gọi là ESCRT (endosomal sorting complex required for transport). Ngoài ra, một số con đường không phụ thuộc ESCRT cũng được ghi nhận, liên quan đến tetraspanin và lipid ceramide.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Giai đoạn 1: Hình thành endosome và ILVs\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giai đoạn 2: Maturation của MVBs\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giai đoạn 3: Hòa màng MVBs với màng sinh chất\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giai đoạn 4: Giải phóng exosome ra môi trường ngoại bào\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Việc exosome được giải phóng hay bị phân hủy phụ thuộc vào tín hiệu sinh học và điều kiện vi môi trường. MVBs cũng có thể hòa màng với lysosome để phân hủy nếu không được kích hoạt giải phóng.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Vai trò sinh học của exosome\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Exosome giữ vai trò là phương tiện truyền thông tin giữa các tế bào. Chúng vận chuyển các phân tử có chức năng sinh học đến tế bào đích, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động phiên mã, tín hiệu tế bào, biệt hóa hoặc miễn dịch. Đây là hình thức giao tiếp gián tiếp nhưng cực kỳ hiệu quả, đặc biệt trong môi trường vi mô mô bệnh hoặc mô tổn thương.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vai trò của exosome được ghi nhận trong nhiều quá trình sinh học:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Thúc đẩy hoặc ức chế phản ứng miễn dịch\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tham gia sửa chữa mô bị tổn thương\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Điều hòa quá trình chết tế bào theo chương trình\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Ảnh hưởng đến sự biệt hóa của tế bào gốc\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Một ví dụ điển hình là exosome từ tế bào đuôi gai có thể kích hoạt tế bào T thông qua trình diện kháng nguyên MHC-peptide, từ đó đóng vai trò như chất trung gian truyền tin miễn dịch. Ở chiều ngược lại, exosome từ khối u có thể gây ức chế miễn dịch, tạo điều kiện cho tế bào ung thư trốn tránh sự tấn công của hệ miễn dịch.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Exosome cũng được ghi nhận có thể vượt qua hàng rào máu não, điều này mở ra khả năng ứng dụng trong việc truyền tải thuốc hoặc phân tử sinh học vào hệ thần kinh trung ương – một thách thức lớn trong y học lâm sàng.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Exosome trong bệnh lý và sinh lý\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong điều kiện sinh lý bình thường, exosome đóng vai trò như một cơ chế điều hòa nội môi, giúp các tế bào duy trì sự cân bằng chức năng và liên lạc hiệu quả với nhau. Chúng hỗ trợ vận chuyển thông tin di truyền, protein tín hiệu, và lipid giữa các mô để duy trì sự ổn định về mặt sinh học.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tuy nhiên, trong bối cảnh bệnh lý, exosome có thể trở thành tác nhân thúc đẩy quá trình bệnh. Ví dụ, trong ung thư, exosome từ tế bào khối u có thể chứa RNA hoặc protein thúc đẩy tăng sinh, tạo môi trường vi mô thuận lợi cho di căn. Chúng cũng có thể mang các yếu tố giúp tế bào ung thư tránh bị hệ miễn dịch phát hiện, làm giảm hiệu quả của các liệu pháp miễn dịch truyền thống.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Trong bệnh tim mạch: exosome tham gia điều hòa quá trình viêm mạch máu và xơ vữa động mạch.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Trong bệnh thần kinh: exosome từ tế bào thần kinh có thể chứa prion hoặc protein sai cấu hình như tau, amyloid-beta – góp phần lan truyền bệnh lý thần kinh.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Trong bệnh nhiễm trùng: vi sinh vật cũng có thể tận dụng exosome của vật chủ để phát tán và né tránh miễn dịch.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Vai trò hai mặt này khiến exosome trở thành một chủ đề quan trọng trong việc tìm hiểu cơ chế bệnh sinh và tiềm năng ứng dụng điều trị.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ứng dụng của exosome trong y học\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nhờ khả năng chứa thông tin sinh học đại diện cho tế bào nguồn, exosome được xem là nguồn dữ liệu quý cho các ứng dụng lâm sàng. Một trong những ứng dụng nổi bật là \u003Cstrong>chẩn đoán không xâm lấn\u003C\u002Fstrong>. Bằng cách phân lập exosome từ huyết tương, nước tiểu hoặc nước bọt, người ta có thể thu thập dấu ấn sinh học phản ánh tình trạng bệnh lý hoặc sự hiện diện của ung thư.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Exosome chứa miRNA, protein hoặc DNA đột biến có thể là công cụ chẩn đoán sớm ung thư, chẳng hạn như:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>miR-21 – dấu ấn exosome trong ung thư vú, gan\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>EGFRvIII mRNA – đặc hiệu cho glioblastoma\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>GPC1-positive exosome – tiềm năng trong phát hiện ung thư tụy\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Exosome còn được phát triển như một công cụ \u003Cstrong>đưa thuốc nhắm đích\u003C\u002Fstrong>. Nhờ đặc điểm sinh học tự nhiên, exosome có thể mang thuốc, siRNA hoặc protein đặc hiệu đến các mô đích mà không bị hệ miễn dịch phá hủy hoặc bị thải loại nhanh. Khả năng vượt hàng rào máu não của exosome làm cho chúng đặc biệt phù hợp trong điều trị các bệnh thần kinh như Alzheimer, Parkinson hoặc glioblastoma.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hơn nữa, một số nghiên cứu còn khai thác exosome làm nền tảng cho vaccine, ví dụ như exosome từ tế bào trình diện kháng nguyên chứa peptide khối u – kích hoạt tế bào T để tiêu diệt tế bào ung thư. Các thử nghiệm lâm sàng bước đầu cho thấy exosome có độ an toàn cao và ít gây phản ứng phụ so với các vector nhân tạo.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tiềm năng exosome trong liệu pháp ung thư\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong điều trị ung thư, exosome có vai trò cả trong chẩn đoán, theo dõi lâm sàng và điều trị. Việc định lượng và phân tích exosome từ máu người bệnh có thể giúp theo dõi đáp ứng điều trị, phát hiện tái phát sớm hoặc đánh giá nguy cơ di căn.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Các chiến lược sử dụng exosome trong điều trị ung thư đang được nghiên cứu gồm:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n  \u003Cli>Sử dụng exosome tự nhiên từ tế bào miễn dịch (như tế bào NK hoặc tế bào T) để vận chuyển phân tử tiêu diệt khối u.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Kỹ thuật biến đổi exosome để mang các chất điều trị như siRNA, miRNA hoặc thuốc hóa trị nhắm trúng đích.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Ứng dụng exosome trong điều biến vi môi trường khối u, làm tăng độ nhạy với điều trị.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Một số thử nghiệm lâm sàng đang sử dụng exosome chứa paclitaxel (thuốc điều trị ung thư vú) hoặc doxorubicin để điều trị các loại khối u đề kháng thuốc. Kết quả ban đầu ghi nhận khả năng tăng hiệu lực thuốc và giảm độc tính toàn thân.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Thách thức và giới hạn\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mặc dù exosome có nhiều tiềm năng, nhưng ứng dụng lâm sàng của chúng vẫn gặp phải nhiều rào cản. Một trong những thách thức lớn nhất là \u003Cstrong>quy trình phân lập và làm giàu exosome\u003C\u002Fstrong>. Hiện tại, siêu ly tâm là phương pháp chuẩn nhưng tốn thời gian, yêu cầu thiết bị đắt tiền và cho hiệu suất thấp. Các phương pháp thay thế như sắc ký, lọc kích thước hoặc microfluidics tuy nhanh hơn nhưng thiếu tiêu chuẩn hoá.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vấn đề thứ hai là \u003Cstrong>đặc tính không đồng nhất\u003C\u002Fstrong> của exosome. Exosome từ các tế bào khác nhau – hoặc cùng một loại tế bào trong điều kiện khác nhau – có thể có thành phần rất khác biệt. Điều này gây khó khăn trong việc chuẩn hóa để ứng dụng lâm sàng hoặc đưa vào sản xuất đại trà.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Một rào cản quan trọng khác là \u003Cstrong>độ an toàn sinh học\u003C\u002Fstrong>. Dù bản chất tự nhiên của exosome giảm thiểu độc tính, nhưng vẫn có nguy cơ gây đáp ứng miễn dịch ngoài ý muốn, đặc biệt khi sử dụng exosome từ tế bào không tự thân.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Các công nghệ phân tích và phân lập exosome\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nghiên cứu exosome đòi hỏi công cụ phân tích chính xác và quy trình phân lập tinh vi. Các phương pháp phân tích phổ biến hiện nay gồm:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Nanoparticle Tracking Analysis (NTA) – phân tích kích thước và mật độ\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Transmission Electron Microscopy (TEM) – quan sát cấu trúc\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Western Blot và khối phổ – xác định protein đặc hiệu\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>qPCR – định lượng RNA trong exosome\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Để phân lập exosome, các công nghệ mới đang được thương mại hóa như:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.nanoviewbio.com\u002F\" target=\"_blank\">NanoView Biosciences\u003C\u002Fa> – phát hiện exosome đơn phân tử\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.systembio.com\u002F\" target=\"_blank\">System Biosciences\u003C\u002Fa> – bộ kit phân lập và xác định exosome\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.qiagen.com\u002F\" target=\"_blank\">QIAGEN\u003C\u002Fa> – công nghệ RNA exosome cho nghiên cứu ung thư\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Những tiến bộ này đóng vai trò nền tảng trong việc thúc đẩy ứng dụng lâm sàng của exosome trong tương lai gần.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Kết luận\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Exosome đang mở ra một hướng đi mới trong y học hiện đại, từ chẩn đoán đến điều trị. Khả năng phản ánh tình trạng sinh lý bệnh của tế bào nguồn, kết hợp với cấu trúc ổn định và khả năng truyền tải phân tử chức năng, khiến exosome trở thành nền tảng tiềm năng cho y học chính xác. Dù vẫn còn nhiều thách thức kỹ thuật và sinh học, xu hướng tích hợp công nghệ mới sẽ giúp vượt qua các rào cản hiện tại, đưa exosome từ phòng thí nghiệm đến lâm sàng một cách bền vững.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n  \u003Cli>Yáñez-Mó M, Siljander PR, Andreu Z, et al. Biological properties of extracellular vesicles and their physiological functions. \u003Cem>J Extracell Vesicles\u003C\u002Fem>. 2015;4:27066. DOI: \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.3402\u002Fjev.v4.27066\" target=\"_blank\">10.3402\u002Fjev.v4.27066\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Kalluri R, LeBleu VS. The biology, function, and biomedical applications of exosomes. \u003Cem>Science\u003C\u002Fem>. 2020 Feb 7;367(6478):eaau6977. DOI: \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1126\u002Fscience.aau6977\" target=\"_blank\">10.1126\u002Fscience.aau6977\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Théry C, Witwer KW, Aikawa E, et al. Minimal information for studies of extracellular vesicles 2018 (MISEV2018). \u003Cem>J Extracell Vesicles\u003C\u002Fem>. 2018;7(1):1535750. DOI: \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1080\u002F20013078.2018.1535750\" target=\"_blank\">10.1080\u002F20013078.2018.1535750\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Li W, Li C, Zhou T, et al. Role of exosomal proteins in cancer diagnosis. \u003Cem>Mol Cancer\u003C\u002Fem>. 2017;16:145. DOI: \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1186\u002Fs12943-017-0706-8\" target=\"_blank\">10.1186\u002Fs12943-017-0706-8\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Gurunathan S, Kang MH, Jeyaraj M, et al. Review of the isolation, characterization, biological function, and multifarious therapeutic approaches of exosomes. \u003Cem>Cells\u003C\u002Fem>. 2019;8(4):307. DOI: \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.3390\u002Fcells8040307\" target=\"_blank\">10.3390\u002Fcells8040307\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-10T03:47:44.622+00:00","2025-11-12T04:11:18.425+00:00","2025-11-12T04:11:17.804+00:00",174,[31,42,53,64,75,81,92,103,109,115],{"id":32,"title":33,"term":34,"englishTitle":35,"definition":36,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":43,"title":44,"term":45,"englishTitle":46,"definition":47,"discipline":48,"disciplineCode":49,"disciplineLabel":50,"disciplineColor":51,"disciplineIcon":52},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":54,"title":55,"term":56,"englishTitle":57,"definition":58,"discipline":59,"disciplineCode":60,"disciplineLabel":61,"disciplineColor":62,"disciplineIcon":63},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":65,"title":66,"term":67,"englishTitle":68,"definition":69,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":76,"title":77,"term":78,"englishTitle":79,"definition":80,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":82,"title":83,"term":84,"englishTitle":85,"definition":86,"discipline":87,"disciplineCode":88,"disciplineLabel":89,"disciplineColor":90,"disciplineIcon":91},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":93,"title":94,"term":95,"englishTitle":96,"definition":97,"discipline":98,"disciplineCode":99,"disciplineLabel":100,"disciplineColor":101,"disciplineIcon":102},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":104,"title":105,"term":106,"englishTitle":107,"definition":108,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":110,"title":111,"term":112,"englishTitle":113,"definition":114,"discipline":37,"disciplineCode":38,"disciplineLabel":39,"disciplineColor":40,"disciplineIcon":41},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":116,"title":117,"term":118,"englishTitle":119,"definition":120,"discipline":70,"disciplineCode":71,"disciplineLabel":72,"disciplineColor":73,"disciplineIcon":74},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]