[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_t%E1%BB%B1%20k%C3%ADch%20th%C3%ADch{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_t%E1%BB%B1%20k%C3%ADch%20th%C3%ADch":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":17,"synonyms":18,"definition":22,"discipline":23,"references":24,"faqs":57,"createUser":67,"publishUser":71,"keywords":75,"keywordCount":86,"enrichTopicLink":87,"status":88,"createTime":89,"updateTime":90,"publishTime":91,"linkEnrichedTime":92,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":93,"wikidataId":10,"relateTopics":94},"tự kích thích","Tự kích thích là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","Tự kích thích là hành vi cá nhân tự tạo khoái cảm hoặc giảm căng thẳng bằng cách tác động lên cơ thể hay cảm giác mà không cần yếu tố bên ngoài. Đây là hiện tượng phổ biến liên quan đến hệ thần kinh khen thưởng, có thể xuất hiện dưới nhiều dạng như vận động lặp lại, tưởng tượng hoặc kích thích tình dục. ","\u003Ch2>Giới thiệu về tự kích thích\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTự kích thích (tiếng Anh: \u003Cstrong>self-stimulation\u003C\u002Fstrong>) là hành vi mà một cá nhân tự thực hiện nhằm tạo ra khoái cảm hoặc kích thích cảm xúc tích cực mà không cần yếu tố từ môi trường bên ngoài. Hành vi này có thể xuất hiện một cách vô thức hoặc chủ ý, tùy thuộc vào hoàn cảnh sinh lý và tâm lý của cá nhân.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nKhác với phản xạ, tự kích thích là hành vi mang tính chủ động, được kiểm soát bởi hệ thống thần kinh trung ương, đặc biệt là các vùng liên quan đến khen thưởng và động lực trong não bộ. Việc cá nhân tự kích hoạt những vùng này có thể xảy ra thông qua các hành vi thể chất đơn giản, hoạt động trí tuệ, thậm chí thông qua suy nghĩ hay tưởng tượng.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTự kích thích không nên được hiểu một chiều là hành vi tiêu cực hoặc bất thường. Trên thực tế, đây là một phần tự nhiên trong hành vi thích nghi và điều chỉnh của con người, được ghi nhận trong nhiều nghiên cứu thần kinh học và tâm lý học hiện đại.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Phân loại tự kích thích\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTự kích thích có thể được phân loại theo hình thức biểu hiện và mục đích chức năng. Mỗi loại có đặc điểm sinh lý và tâm lý riêng, thường liên quan đến nhu cầu tự điều chỉnh của cá nhân hoặc phản ứng với môi trường.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tự kích thích thể chất:\u003C\u002Fstrong> Bao gồm các hành vi như gãi, rung chân, cắn móng tay, cử động nhịp nhàng lặp đi lặp lại. Đây là những hành vi phổ biến giúp giảm lo âu hoặc điều tiết sự chú ý.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tự kích thích giác quan:\u003C\u002Fstrong> Như nghe nhạc to, nhìn vào vật thể quay tròn, chạm vào các chất liệu có cảm giác dễ chịu.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tự kích thích tình dục:\u003C\u002Fstrong> Gắn liền với hoạt động thủ dâm, là hình thức tạo khoái cảm thông qua kích thích các cơ quan sinh dục.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tự kích thích thần kinh học (neural self-stimulation):\u003C\u002Fstrong> Thường được ghi nhận trong các nghiên cứu khoa học trên động vật, sử dụng điện cực kích thích các vùng khen thưởng trong não.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\nBảng sau tóm tắt các dạng tự kích thích chính:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n  \u003Ctbody>\u003Ctr>\n    \u003Cth>Loại tự kích thích\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Ví dụ\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Mục đích\u003C\u002Fth>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Thể chất\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Rung chân, gãi đầu\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Giảm lo âu, tập trung\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Giác quan\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Nghe nhạc, ngửi mùi yêu thích\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Kích thích cảm giác dễ chịu\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Tình dục\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Thủ dâm\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Giải phóng căng thẳng sinh lý\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Thần kinh học\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Kích thích điện vùng não\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Khám phá cơ chế khen thưởng\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Cơ sở thần kinh học của tự kích thích\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nCác nghiên cứu từ giữa thế kỷ 20 đã xác định rằng hệ thống khen thưởng dopaminergic trong não là nền tảng cho hành vi tự kích thích. Thí nghiệm kinh điển của Olds và Milner (1954) với chuột cho thấy động vật có thể học cách tự kích thích bằng cách nhấn đòn bẩy để nhận xung điện kích thích vào vùng não giữa như \u003Cem>nucleus accumbens\u003C\u002Fem>.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nVùng \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ncbi.nlm.nih.gov\u002Fpmc\u002Farticles\u002FPMC2586769\u002F\" target=\"_blank\">mesolimbic pathway\u003C\u002Fa> được coi là trung tâm của hệ thống phần thưởng, nơi {{topic|%7B%22topic%22%3A%22dopamine%22%7D}} đóng vai trò chất {{topic|%7B%22topic%22%3A%22d%E1%BA%ABn%20truy%E1%BB%81n%20th%E1%BA%A7n%20kinh%22%7D}} chính. Khi tự kích thích xảy ra, dopamine được giải phóng, tạo cảm giác hài lòng và củng cố hành vi.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMối liên hệ giữa mức độ dopamine và hành vi tự kích thích có thể mô hình hóa như sau:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\nF_{ss} \\propto D_{release}\n\u003C\u002Fscript>\n\u003Cp>\nTrong đó, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">F_{ss}\u003C\u002Fscript> là tần suất của hành vi tự kích thích và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">D_{release}\u003C\u002Fscript> là lượng dopamine được giải phóng trong quá trình đó. Sự gia tăng dopamine không chỉ tạo ra cảm giác khoái lạc mà còn góp phần hình thành thói quen.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác vùng não liên quan bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Vùng dưới đồi (hypothalamus)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Vỏ não trán trước (prefrontal cortex)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Hệ thống limbic: {{topic|%7B%22topic%22%3A%22amygdala%22%7D}} và {{topic|%7B%22topic%22%3A%22h%E1%BB%93i%20h%E1%BA%A3i%20m%C3%A3%22%2C%22text%22%3A%22hippocampus%22%7D}}\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Vùng trung não (ventral tegmental area - VTA)\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Tự kích thích trong bối cảnh tâm lý học\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTự kích thích có vai trò như một cơ chế đối phó tâm lý (psychological coping mechanism), đặc biệt trong các tình huống gây căng thẳng, lo âu hoặc nhàm chán. Trong nhiều trường hợp, đây là cách cá nhân tự điều chỉnh trạng thái cảm xúc mà không cần can thiệp từ người khác.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nỞ trẻ em và người lớn mắc {{topic|%7B%22topic%22%3A%22r%E1%BB%91i%20lo%E1%BA%A1n%20ph%E1%BB%95%20t%E1%BB%B1%20k%E1%BB%B7%22%7D}} (ASD), hành vi tự kích thích thường xuất hiện dưới dạng \u003Cem>stimming\u003C\u002Fem> – ví dụ như vẫy tay, quay tròn, tạo tiếng động lặp lại. Những hành vi này giúp cá nhân duy trì sự ổn định cảm xúc hoặc kiểm soát mức kích thích từ môi trường.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Giảm cảm giác quá tải giác quan (sensory overload)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tăng khả năng tập trung vào một nhiệm vụ cụ thể\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tạo cảm giác an toàn, quen thuộc\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\nCác nhà tâm lý học nhận định rằng tự kích thích, nếu không gây hại cho cá nhân hay người khác, không nên bị cấm đoán. Thay vào đó, cần hiểu nó như một phần của quá trình tự điều chỉnh hành vi và cảm xúc, từ đó hướng dẫn cách biểu hiện phù hợp hơn trong bối cảnh xã hội.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Tự kích thích tình dục và sức khỏe\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTự kích thích tình dục, hay còn gọi là thủ dâm, là hành vi tự bản thân tạo khoái cảm tình dục mà không cần đối tác. Theo khảo sát của \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ncbi.nlm.nih.gov\u002Fpmc\u002Farticles\u002FPMC6522410\u002F\" target=\"_blank\">National Institutes of Health\u003C\u002Fa>, hơn 80% nam giới và 60% nữ giới từng trải qua hành vi này ít nhất một lần trong đời. Đây là hành vi phổ biến trong cả thanh thiếu niên lẫn người trưởng thành, được xem là một phần bình thường của sự phát triển giới tính.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTự kích thích tình dục có thể mang lại một số lợi ích cho sức khỏe:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng nhờ giải phóng endorphin\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giúp ngủ ngon hơn nhờ hoạt động thần kinh thư giãn\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giảm nguy cơ rối loạn tuyến tiền liệt ở nam giới khi thực hiện điều độ\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Cải thiện hiểu biết về cơ thể và phản ứng tình dục của bản thân\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\nTuy nhiên, nếu thực hiện quá mức hoặc trở thành hành vi cưỡng bức, tự kích thích tình dục có thể gây ảnh hưởng tiêu cực tới sinh hoạt, mối quan hệ và sức khỏe tâm lý. Một số người có thể cảm thấy tội lỗi hoặc lo lắng quá mức về hành vi này do ảnh hưởng từ văn hóa, tôn giáo hoặc quan niệm sai lệch.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tác động sinh hóa và thần kinh\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nKhi tự kích thích diễn ra, các chất dẫn truyền thần kinh quan trọng trong não bộ được giải phóng, đặc biệt là dopamine, {{topic|%7B%22topic%22%3A%22oxytocin%22%7D}} và endorphin. Những chất này liên quan đến cảm giác khoái cảm, thư giãn, và hạnh phúc, góp phần củng cố hành vi tự kích thích lặp lại.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nBiểu đồ dưới đây tóm tắt vai trò của các chất hóa học trong quá trình này:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n  \u003Ctbody>\u003Ctr>\n    \u003Cth>Chất dẫn truyền thần kinh\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Chức năng chính\u003C\u002Fth>\n    \u003Cth>Tác động khi tự kích thích\u003C\u002Fth>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Dopamine\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Phần thưởng, động lực\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Tăng hưng phấn và cảm giác phần thưởng\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Oxytocin\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Gắn kết, tin tưởng\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Cảm giác an toàn, thư giãn\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n  \u003Ctr>\n    \u003Ctd>Endorphin\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Giảm đau, hưng phấn\u003C\u002Ftd>\n    \u003Ctd>Khoái cảm và giảm căng thẳng\u003C\u002Ftd>\n  \u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\nNgoài ra, vùng não như \u003Cem>prefrontal cortex\u003C\u002Fem> (vỏ não trán trước), \u003Cem>anterior cingulate cortex\u003C\u002Fem> và \u003Cem>insula\u003C\u002Fem> được kích hoạt mạnh mẽ trong lúc tự kích thích, cho thấy vai trò điều phối giữa cảm xúc, khoái cảm và hành vi có ý thức. Hoạt động này phản ánh mối quan hệ giữa tự kích thích và các chức năng điều tiết cảm xúc nội tại.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Vai trò trong nghiên cứu thần kinh học\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTự kích thích đóng vai trò quan trọng trong các nghiên cứu thần kinh học thực nghiệm, đặc biệt trong việc phân tích cơ chế khen thưởng, học tập và nghiện. Một mô hình tiêu chuẩn trong lĩnh vực này là mô hình tự điều khiển kích thích (self-administration paradigm), trong đó động vật được đào tạo để thực hiện hành vi nhằm nhận phần thưởng là sự kích thích điện vào vùng não cụ thể.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nNghiên cứu từ \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.sciencedirect.com\u002Fscience\u002Farticle\u002Fabs\u002Fpii\u002FS016643281931004X\" target=\"_blank\">Neuroscience & Biobehavioral Reviews\u003C\u002Fa> cho thấy chuột và khỉ có thể học cách tự kích thích vào vùng \u003Cem>medial forebrain bundle\u003C\u002Fem> và \u003Cem>ventral tegmental area\u003C\u002Fem> (VTA), qua đó giúp xác định vai trò của dopamine trong hình thành động lực.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMô hình toán học đơn giản cho hành vi này là:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\nR = \\int_{t=0}^{T} P(t) \\cdot D(t) \\, dt\n\u003C\u002Fscript>\n\u003Cp>\nTrong đó, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">R\u003C\u002Fscript> là mức độ củng cố hành vi, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">P(t)\u003C\u002Fscript> là tần suất hành vi tại thời điểm \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">t\u003C\u002Fscript>, và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">D(t)\u003C\u002Fscript> là nồng độ dopamine tại thời điểm đó.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Hệ quả tiêu cực và nghiện hành vi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nKhi hành vi tự kích thích trở nên cưỡng bức hoặc mất kiểm soát, cá nhân có thể rơi vào tình trạng nghiện hành vi (behavioral addiction). Tình trạng này tương tự như nghiện cờ bạc, nghiện trò chơi điện tử hoặc nghiện mạng xã hội, với sự tham gia quá mức của hệ thống dopamine.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột số dấu hiệu của nghiện tự kích thích bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n  \u003Cli>Không thể dừng hành vi dù nhận thức được hậu quả tiêu cực\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Dành nhiều thời gian cho hành vi và né tránh trách nhiệm\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giảm sút {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ch%E1%BA%A5t%20l%C6%B0%E1%BB%A3ng%20cu%E1%BB%99c%20s%E1%BB%91ng%22%7D}}, công việc và các mối quan hệ\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Xuất hiện cảm giác lo lắng, tội lỗi sau khi thực hiện\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\nTrên lâm sàng, nghiện hành vi được xem là một dạng rối loạn kiểm soát xung động. Các nghiên cứu thần kinh học hiện đại đã ghi nhận thay đổi cấu trúc ở vùng \u003Cem>prefrontal cortex\u003C\u002Fem> và \u003Cem>anterior cingulate gyrus\u003C\u002Fem> ở người có hành vi nghiện tự kích thích kéo dài.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ứng dụng trong trị liệu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTrong {{topic|%7B%22topic%22%3A%22t%C3%A2m%20l%C3%BD%20tr%E1%BB%8B%20li%E1%BB%87u%22%7D}}, đặc biệt với trẻ em mắc {{topic|%7B%22topic%22%3A%22r%E1%BB%91i%20lo%E1%BA%A1n%20ph%C3%A1t%20tri%E1%BB%83n%22%7D}} hoặc rối loạn phổ tự kỷ, việc can thiệp vào hành vi tự kích thích là một phần quan trọng trong chương trình hỗ trợ hành vi. Phương pháp phổ biến nhất hiện nay là \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.apa.org\u002Fpubs\u002Fjournals\u002Faba\" target=\"_blank\">Phân tích hành vi ứng dụng (Applied Behavior Analysis – ABA)\u003C\u002Fa>.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nABA sử dụng các nguyên tắc tăng cường tích cực (positive reinforcement) để hướng hành vi tự kích thích thành hành vi mang tính thích nghi xã hội cao hơn. Mục tiêu không phải là loại bỏ hoàn toàn hành vi, mà là giúp cá nhân hiểu, điều chỉnh và thay thế bằng lựa chọn phù hợp hơn.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nNgoài ra, các biện pháp bổ trợ khác bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>{{topic|%7B%22topic%22%3A%22li%E1%BB%87u%20ph%C3%A1p%20h%C3%A0nh%20vi%20nh%E1%BA%ADn%20th%E1%BB%A9c%22%2C%22text%22%3A%22Li%E1%BB%87u%20ph%C3%A1p%20h%C3%A0nh%20vi%20nh%E1%BA%ADn%20th%E1%BB%A9c%22%7D}} (CBT)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Kỹ thuật thư giãn như thiền chánh niệm (mindfulness)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giáo dục cảm xúc và giao tiếp phi ngôn ngữ\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Kết luận\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTự kích thích là một hành vi phức tạp, đa chiều và tồn tại trong nhiều bối cảnh khác nhau – từ sinh học, tâm lý đến thần kinh học. Hiểu rõ cơ chế hoạt động, lợi ích và rủi ro tiềm ẩn của hành vi này không chỉ giúp cá nhân tự điều chỉnh tốt hơn mà còn hỗ trợ việc xây dựng các phương pháp can thiệp hiệu quả trong y học, tâm lý học và giáo dục đặc biệt.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nViệc tiếp cận tự kích thích từ góc nhìn khoa học và không định kiến là điều cần thiết để thúc đẩy sức khỏe tinh thần, sự phát triển cá nhân và nâng cao hiểu biết xã hội về hành vi con người.\n\u003C\u002Fp>\n","self-stimulation",[19,20,21],"kích thích bản thân","hành vi tự kích thích","stimming","Tự kích thích (self-stimulation) là hành vi lặp lại có chủ đích của một cá nhân nhằm kích hoạt các cảm giác thể chất, giác quan hoặc thần kinh bên trong để đạt được sự thỏa mãn, hưng phấn khoái cảm hoặc xoa dịu căng thẳng, đóng vai trò quan trọng trong cơ chế củng cố hành vi và điều hòa hệ thần kinh khen thưởng.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES",[25,33,41,49],{"citationText":26,"title":27,"authors":28,"source":29,"year":30,"doi":31,"url":32},"Olds, J., & Milner, P. (1954). Positive reinforcement produced by electrical stimulation of septal area and other regions of rat brain. Journal of Comparative and Physiological Psychology, 47(6), 419-427. doi:10.1037\u002Fh0058775","Positive reinforcement produced by electrical stimulation of septal area and other regions of rat brain.","Olds, Milner","Journal of Comparative and Physiological Psychology",1954,"10.1037\u002Fh0058775","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1037\u002Fh0058775",{"citationText":34,"title":35,"authors":36,"source":37,"year":38,"doi":39,"url":40},"Berridge, K. C., & Kringelbach, M. L. (2015). Pleasure systems in the brain. Neuron, 86(3), 646-664. doi:10.1016\u002Fj.neuron.2015.02.018","Pleasure Systems in the Brain","Berridge, Kringelbach","Neuron",2015,"10.1016\u002Fj.neuron.2015.02.018","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1016\u002Fj.neuron.2015.02.018",{"citationText":42,"title":43,"authors":44,"source":45,"year":46,"doi":47,"url":48},"Wise, R. A. (2004). Dopamine, learning and motivation. Nature Reviews Neuroscience, 5(6), 483-494. doi:10.1038\u002Fnrn1406","Dopamine, learning and motivation","Wise","Nature Reviews Neuroscience",2004,"10.1038\u002Fnrn1406","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1038\u002Fnrn1406",{"citationText":50,"title":51,"authors":52,"source":53,"year":54,"doi":55,"url":56},"Herbenick, D., Reece, M., Schick, V., Sanders, S. A., Dodge, B., & Fortenberry, J. D. (2010). Sexual Behavior in the United States: Results from a National Probability Sample of Men and Women Ages 14-94. The Journal of Sexual Medicine, 7(Suppl 5), 255-265. doi:10.1111\u002Fj.1743-6109.2010.02012.x","Sexual Behavior in the United States: Results from a National Probability Sample of Men and Women Ages 14–94","Herbenick, Reece, Schick, Sanders, Dodge, Fortenberry","The Journal of Sexual Medicine",2010,"10.1111\u002Fj.1743-6109.2010.02012.x","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1111\u002Fj.1743-6109.2010.02012.x",[58,61,64],{"question":59,"answer":60},"Thí nghiệm tự kích thích não bộ kinh điển của Olds và Milner đã khám phá ra điều gì?","Năm 1954, Olds và Milner phát hiện chuột cấy điện cực vào vùng vách ngăn có thể nhấn cần hàng nghìn lần mỗi giờ để kích thích điện vào não bỏ qua cả thức ăn, từ đó xác lập sự tồn tại của hệ thống khen thưởng thần kinh nội tại.",{"question":62,"answer":63},"Dopamine có vai trò gì trong hành vi tự kích thích?","Theo các mô hình khoa học thần kinh của Wise và Berridge, dopamine không đơn thuần tạo ra khoái cảm mà chủ yếu thúc đẩy động lực thèm muốn và phát tín hiệu sai số dự báo phần thưởng, thôi thúc cá nhân lặp lại hành động tìm kiếm kích thích.",{"question":65,"answer":66},"Hành vi tự kích thích ở người rối loạn phổ tự kỷ (stimming) có mục đích gì?","Ở người tự kỷ, các hành vi tự kích thích giác quan lặp đi lặp lại (như đung đưa người, vẫy tay) là cơ chế tự điều hòa hữu ích giúp họ đối phó với tình trạng quá tải cảm giác từ môi trường hoặc làm dịu cơn lo âu căng thẳng nội tâm.",{"id":68,"researcherId":10,"name":69,"imageUrl":70},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",{"id":72,"researcherId":10,"name":73,"imageUrl":74},2889,"Lê Xuân Niên","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLuyWIkhyP2W5E59cKwN7ciI2nbjMGUpXO9rVQquC826ujzkqhU=s96-c",[76,77,78,79,80,81,82,83,84,85],"dopamine","dẫn truyền thần kinh","amygdala","hồi hải mã","rối loạn phổ tự kỷ","oxytocin","chất lượng cuộc sống","tâm lý trị liệu","rối loạn phát triển","liệu pháp hành vi nhận thức",10,true,"PUBLISHED","2025-09-30T02:28:48.588+00:00","2026-09-18T03:09:55.804+00:00","2025-10-22T14:01:51.351+00:00","2026-09-18T03:09:47.166+00:00",154,[95,98,101,104,107,110,113,116,119,122],{"id":96,"title":97,"term":96,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"đánh giá kinh tế y tế","Đánh giá kinh tế y tế là gì? Nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":99,"title":100,"term":99,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"bất bình đẳng xã hội","Bất bình đẳng xã hội là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học",{"id":102,"title":103,"term":102,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"đặc điểm tâm lý","Đặc điểm tâm lý là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":79,"title":105,"term":79,"englishTitle":106,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"Hồi hải mã là gì? Các nghiên cứu khoa học về Hồi hải mã","Hippocampus",{"id":108,"title":109,"term":108,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"methamphetamine","Methamphetamine là gì? Các nghiên cứu về Methamphetamine",{"id":111,"title":112,"term":111,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"vỏ não trước trán","Vỏ não trước trán là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":114,"title":115,"term":114,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"điểm sofa","Điểm SOFA là gì? Các công bố khoa học về Điểm SOFA",{"id":117,"title":118,"term":117,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"màng tế bào","Màng tế bào là gì? Các nghiên cứu khoa học về Màng tế bào",{"id":120,"title":121,"term":120,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"morphin","Morphin là gì? Các nghiên cứu khoa học về Morphin",{"id":123,"title":124,"term":123,"englishTitle":125,"definition":126,"discipline":23,"disciplineCode":127,"disciplineLabel":128,"disciplineColor":129,"disciplineIcon":130},"tình trạng sức khỏe","Tình trạng sức khỏe là gì? Định nghĩa WHO, thang đo SF-36 và các chỉ số","Health Status","Tình trạng sức khỏe là trạng thái toàn diện về thể chất, tâm thần và xã hội của một cá nhân hay quần thể theo định nghĩa WHO, được đo lường qua các thang đo chức năng như SF-36 và các chỉ số dịch tễ học.","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope"]