[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_t%C3%ADnh%20ch%E1%BA%A5t%20nhi%E1%BB%87t{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_t%C3%ADnh%20ch%E1%BA%A5t%20nhi%E1%BB%87t":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":17,"englishTitle":18,"synonyms":10,"definition":19,"discipline":20,"references":21,"faqs":43,"createUser":53,"publishUser":57,"keywords":61,"keywordCount":10,"enrichTopicLink":62,"status":63,"createTime":64,"updateTime":65,"publishTime":66,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":67,"wikidataId":10,"relateTopics":68},"tính chất nhiệt","Tính chất nhiệt là gì? Ý nghĩa và ứng dụng chuyên sâu","Tìm hiểu Tính chất nhiệt (Thermal properties): định nghĩa khoa học chuẩn mực, cơ chế vận hành, các thông số thực nghiệm và ứng dụng chuyên sâu.","\u003Cp>\u003Cstrong>Tính chất nhiệt\u003C\u002Fstrong> (\u003Cem>Thermal properties\u003C\u002Fem>) là tập hợp các đặc tính vật lý mô tả phản ứng, trạng thái và hành vi trao đổi năng lượng của một vật liệu khi có sự biến thiên về nhiệt độ hoặc khi có thông lượng nhiệt truyền qua, bao gồm độ dẫn nhiệt, nhiệt dung riêng, hệ số giãn nở nhiệt và độ khuếch tán nhiệt.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Định nghĩa tính chất nhiệt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tính chất nhiệt là các đặc trưng vật lý mô tả cách mà một vật liệu phản ứng hoặc chịu ảnh hưởng khi có sự thay đổi nhiệt độ. Đây là các đại lượng đặc trưng cho khả năng hấp thụ, lưu trữ, dẫn truyền hoặc giãn nở nhiệt. Chúng đóng vai trò quan trọng trong thiết kế vật liệu, thiết bị công nghiệp và nghiên cứu khoa học ứng dụng.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Các tính chất nhiệt bao gồm nhưng không giới hạn ở nhiệt dung riêng, độ dẫn nhiệt, độ khuếch tán nhiệt, hệ số giãn nở nhiệt, nhiệt nóng chảy, nhiệt hóa hơi và khả năng chịu sốc nhiệt. Các tính chất này có thể là cường độ (không phụ thuộc khối lượng) hoặc toàn phần (phụ thuộc vào lượng vật chất), và thường được biểu diễn dưới dạng tham số trong phương trình nhiệt động lực học hoặc truyền nhiệt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong thực tế, tính chất nhiệt ảnh hưởng đến khả năng sử dụng vật liệu trong các môi trường nhiệt độ thay đổi, quyết định hiệu suất cách nhiệt, tốc độ gia nhiệt, làm nguội hoặc khả năng chống biến dạng do nhiệt. Ví dụ, vật liệu xây dựng phải có hệ số dẫn nhiệt thấp để tiết kiệm năng lượng điều hòa không khí.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Nhiệt dung riêng và nhiệt dung mol\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nhiệt dung riêng (\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">c\u003C\u002Fscript>) là lượng nhiệt cần để tăng nhiệt độ của một đơn vị khối lượng vật liệu lên 1 kelvin. Đây là đại lượng quan trọng trong mô hình nhiệt động vì nó mô tả khả năng lưu trữ nhiệt của vật liệu. Đơn vị chuẩn trong SI là \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">J\u002F(kg \\cdot K)\u003C\u002Fscript>. Trong khi đó, nhiệt dung mol (\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">C_m\u003C\u002Fscript>) đo theo mol chất, đơn vị là \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">J\u002F(mol \\cdot K)\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Phương trình cơ bản liên quan: \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">q = mc\\Delta T\u003C\u002Fscript> với \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">q\u003C\u002Fscript> là nhiệt lượng hấp thụ, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">m\u003C\u002Fscript> là khối lượng vật liệu, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\Delta T\u003C\u002Fscript> là thay đổi nhiệt độ. Nhiệt dung riêng cao giúp vật liệu hấp thụ nhiều năng lượng mà không tăng nhiệt độ nhanh, phù hợp với các ứng dụng điều hòa hoặc lưu trữ nhiệt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dưới đây là bảng so sánh nhiệt dung riêng của một số vật liệu thường gặp:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Cth>Vật liệu\u003C\u002Fth>\u003Cth>Nhiệt dung riêng (J\u002Fkg·K)\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Nước\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>4186\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Nhôm\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>900\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Đồng\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>385\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Thép\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>470\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Độ dẫn nhiệt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Độ dẫn nhiệt (\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">k\u003C\u002Fscript>) mô tả khả năng vật liệu dẫn truyền năng lượng nhiệt từ vùng nóng sang vùng lạnh. Đây là một tính chất quan trọng trong thiết kế bộ trao đổi nhiệt, hệ thống sưởi, làm mát và vật liệu cách nhiệt. Đơn vị SI của độ dẫn nhiệt là \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">W\u002F(m \\cdot K)\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Phương trình Fourier mô tả truyền dẫn nhiệt trong trạng thái ổn định là: \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">q = -k \\frac{dT}{dx}\u003C\u002Fscript>, trong đó \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">q\u003C\u002Fscript> là mật độ dòng nhiệt, \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">dT\u002Fdx\u003C\u002Fscript> là gradient nhiệt độ theo chiều x. Vật liệu có độ dẫn nhiệt lớn như đồng, bạc, nhôm thường được dùng trong thiết bị tản nhiệt, còn vật liệu có \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">k\u003C\u002Fscript> thấp như bọt thủy tinh, gỗ, xốp được dùng làm cách nhiệt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ví dụ độ dẫn nhiệt ở nhiệt độ phòng:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Đồng: ~400 W\u002F(m·K)\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Nhôm: ~237 W\u002F(m·K)\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Thủy tinh: ~1.05 W\u002F(m·K)\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Không khí: ~0.026 W\u002F(m·K)\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Độ khuếch tán nhiệt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Độ khuếch tán nhiệt (\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\alpha\u003C\u002Fscript>) biểu thị khả năng lan truyền sự thay đổi nhiệt độ trong vật liệu, được tính theo công thức: \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\alpha = \\frac{k}{\\rho c}\u003C\u002Fscript>, trong đó \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\rho\u003C\u002Fscript> là mật độ khối và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">c\u003C\u002Fscript> là nhiệt dung riêng. Đơn vị là \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">m^2\u002Fs\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Thông số này càng lớn thì vật liệu càng nhanh thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ, nghĩa là làm nóng hoặc làm nguội nhanh. Độ khuếch tán nhiệt rất quan trọng trong mô phỏng nhiệt độ thời gian thực, đặc biệt trong phân tích sốc nhiệt, xung laser, và xử lý nhanh bằng nhiệt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dưới đây là bảng minh họa độ khuếch tán nhiệt của một số vật liệu:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Cth>Vật liệu\u003C\u002Fth>\u003Cth>Độ khuếch tán nhiệt (×10⁻⁶ m²\u002Fs)\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Đồng\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>111\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Nhôm\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>97\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Gạch xây\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>0.52\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Nước\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>0.143\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\u003Ch2>Hệ số giãn nở nhiệt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Hầu hết các vật liệu rắn sẽ giãn nở khi được nung nóng và co lại khi bị làm lạnh. Hệ số giãn nở nhiệt tuyến tính (\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\alpha_L\u003C\u002Fscript>) là đại lượng mô tả sự thay đổi chiều dài của vật liệu theo nhiệt độ, đơn vị là \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">1\u002FK\u003C\u002Fscript>. Công thức tính là: \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\Delta L = \\alpha_L L_0 \\Delta T\u003C\u002Fscript>, trong đó \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">L_0\u003C\u002Fscript> là chiều dài ban đầu và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\Delta T\u003C\u002Fscript> là độ tăng nhiệt độ.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Giãn nở không đồng đều giữa các vật liệu có thể gây ra ứng suất nhiệt, nứt vỡ hoặc biến dạng. Vì vậy, việc nắm rõ hệ số giãn nở rất quan trọng khi ghép nối vật liệu khác nhau trong các hệ thống kỹ thuật như vi mạch, vật liệu composite, hoặc kết cấu cơ khí.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ví dụ hệ số giãn nở nhiệt của một số vật liệu:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Cth>Vật liệu\u003C\u002Fth>\u003Cth>Hệ số giãn nở nhiệt (×10⁻⁶ \u002FK)\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Thép\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>12\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Nhôm\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>23\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Silicon\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>2.6\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Gốm alumina\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>8\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Nhiệt nóng chảy và nhiệt hóa hơi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nhiệt nóng chảy (\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\Delta H_f\u003C\u002Fscript>) là lượng nhiệt cần để chuyển 1 mol chất từ pha rắn sang pha lỏng ở nhiệt độ nóng chảy mà không thay đổi nhiệt độ. Tương tự, nhiệt hóa hơi (\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\Delta H_v\u003C\u002Fscript>) là năng lượng cần để chuyển chất từ pha lỏng sang pha khí. Đơn vị của cả hai là \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">kJ\u002Fmol\u003C\u002Fscript>.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Đây là các tính chất đặc trưng riêng biệt cho từng chất, phản ánh năng lượng liên kết phân tử. Chúng đặc biệt quan trọng trong các quy trình trao đổi pha như luyện kim, chưng cất, đông lạnh và thiết kế buồng chân không.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Một số giá trị tham khảo:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Nhiệt nóng chảy của nước: 6.01 kJ\u002Fmol\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Nhiệt hóa hơi của nước: 40.7 kJ\u002Fmol\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Nhiệt nóng chảy của sắt: 13.8 kJ\u002Fmol\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Nhiệt hóa hơi của ethanol: 38.6 kJ\u002Fmol\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Ứng dụng trong công nghiệp và kỹ thuật\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Các tính chất nhiệt là cơ sở để thiết kế, mô phỏng và tối ưu hóa nhiều quy trình công nghiệp. Trong ngành năng lượng, chúng được dùng để tính toán hệ thống thu hồi nhiệt, hiệu suất động cơ nhiệt, pin nhiệt điện và bộ trao đổi nhiệt. Trong ngành vật liệu, tính chất nhiệt giúp chọn vật liệu chống cháy, chịu sốc nhiệt hoặc dẫn nhiệt tốt cho các bo mạch điện tử.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong xây dựng, độ dẫn nhiệt và nhiệt dung của vật liệu giúp tính toán hiệu suất cách nhiệt của tường, mái nhà và sàn, từ đó cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng của công trình. Các vật liệu có hệ số dẫn nhiệt thấp như polyurethane, sợi khoáng, gạch bê tông nhẹ được ứng dụng phổ biến trong công nghệ tiết kiệm năng lượng.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ví dụ ứng dụng:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>Thiết kế vật liệu chịu nhiệt cao cho lò công nghiệp\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Sản xuất composite cách nhiệt cho tàu vũ trụ\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Lập mô hình phân bố nhiệt trong chip bán dẫn\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>Tối ưu hệ thống tản nhiệt trong thiết bị điện tử\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Đo lường và xác định tính chất nhiệt\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Việc đo đạc chính xác các tính chất nhiệt là điều kiện tiên quyết trong nghiên cứu và ứng dụng vật liệu. Các kỹ thuật phổ biến bao gồm:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>DSC (Differential Scanning Calorimetry):\u003C\u002Fstrong> đo nhiệt dung riêng, nhiệt nóng chảy, enthalpy pha.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Laser Flash Method:\u003C\u002Fstrong> đo độ khuếch tán nhiệt và dẫn nhiệt bằng xung nhiệt laser.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>TMA (Thermomechanical Analysis):\u003C\u002Fstrong> xác định hệ số giãn nở tuyến tính.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hot Wire và Hot Disk:\u003C\u002Fstrong> phương pháp đo độ dẫn nhiệt trong mẫu rắn, lỏng hoặc gel.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Ngoài ra, các mô hình mô phỏng số như COMSOL Multiphysics, ANSYS hoặc ThermTest cũng hỗ trợ tính toán và hiệu chuẩn các tính chất nhiệt dựa trên dữ liệu thực nghiệm hoặc lý thuyết.\u003C\u002Fp>","Tính chất nhiệt","Thermal properties","Tính chất nhiệt là tập hợp các đặc tính vật lý mô tả phản ứng, trạng thái và hành vi trao đổi năng lượng của một vật liệu khi có sự biến thiên về nhiệt độ hoặc khi có thông lượng nhiệt truyền qua, bao gồm độ dẫn nhiệt, nhiệt dung riêng, hệ số giãn nở nhiệt và độ khuếch tán nhiệt.","ENGINEERING_TECHNOLOGY",[22,29,36],{"citationText":23,"title":24,"authors":25,"source":26,"year":27,"doi":28,"url":10},"HEDGE, KOSTENKO, LANG (1964). Thermal properties of fifteen refractory materials (Thermal conductivity, specific heat and linear thermal expansion of fifteen refractory materials). 5th Annual Structures and Materials Conference. doi:10.2514\u002F6.1964-1009","Thermal properties of fifteen refractory materials (Thermal conductivity, specific heat and linear thermal expansion of fifteen refractory materials)","HEDGE, KOSTENKO, LANG","5th Annual Structures and Materials Conference",1964,"10.2514\u002F6.1964-1009",{"citationText":30,"title":31,"authors":32,"source":33,"year":34,"doi":35,"url":10},"Tait (1975). Low temperature thermal properties of granular materials. [Specific heat; thermal conductivity]. Office of Scientific and Technical Information (OSTI). doi:10.2172\u002F5131238","Low temperature thermal properties of granular materials. [Specific heat; thermal conductivity]","Tait","Office of Scientific and Technical Information (OSTI)",1975,"10.2172\u002F5131238",{"citationText":37,"title":38,"authors":39,"source":40,"year":41,"doi":42,"url":10},"Aggarwal, Fan (2005). Thermal diffusivity, specific heat, thermal conductivity, coefficient of thermal expansion, and refractive-index change with temperature in AgGaSe_2. Applied Optics. doi:10.1364\u002Fao.44.002673","Thermal diffusivity, specific heat, thermal conductivity, coefficient of thermal expansion, and refractive-index change with temperature in AgGaSe_2","Aggarwal, Fan","Applied Optics",2005,"10.1364\u002Fao.44.002673",[44,47,50],{"question":45,"answer":46},"Độ dẫn nhiệt (thermal conductivity - k) và độ khuếch tán nhiệt (thermal diffusivity - alpha) khác nhau như thế nào?","Độ dẫn nhiệt (k, W\u002Fm.K) là khả năng dẫn truyền nhiệt năng của vật liệu dưới gradient nhiệt độ ở trạng thái ổn định. Độ khuếch tán nhiệt (alpha = k \u002F (rho * Cp), m2\u002Fs) là tốc độ lan truyền biến thiên nhiệt độ xuyên qua vật liệu trong quá trình truyền nhiệt không ổn định, tính đến cả nhiệt dung và mật độ khối lượng.",{"question":48,"answer":49},"Cơ chế vi mô truyền nhiệt trong chất rắn kim loại và phi kim diễn ra như thế nào?","Trong kim loại, nhiệt lượng được truyền dẫn chủ yếu nhờ các electron tự do chuyển động hỗn loạn (mô hình Wiedemann-Franz). Trong chất điện môi phi kim và tinh thể bán dẫn, nhiệt lượng được truyền dẫn chủ yếu qua dao động mạng tinh thể lượng tử hóa gọi là phonon.",{"question":51,"answer":52},"Phương pháp đo độ dẫn nhiệt chớp laser (Laser Flash Analysis - LFA) vận hành ra sao?","Phương pháp LFA chiếu một xung laser ngắn mang năng lượng cao vào mặt trước của mẫu vật liệu mỏng và sử dụng đầu dò hồng ngoại đo tốc độ gia tăng nhiệt độ ở mặt sau theo thời gian thực, từ đó tính toán chính xác độ khuếch tán nhiệt alpha.",{"id":54,"researcherId":10,"name":55,"imageUrl":56},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",{"id":58,"researcherId":10,"name":59,"imageUrl":60},2681,"Cuong Ta","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocKFuWh0ZD601Hp0_V_2xAK3kIOs20Kyv3V5ZLBo6fwfjyymJYzE=s96-c",[13],false,"PUBLISHED","2025-04-26T01:47:50.934+00:00","2026-09-03T04:22:56.160+00:00","2025-08-26T07:49:32.571+00:00",199,[69,78,89,95,100,105,110,115,120,125],{"id":70,"title":71,"term":70,"englishTitle":72,"definition":73,"discipline":20,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"vật liệu hàn","Vật liệu hàn","Welding consumables","Vật liệu hàn là các hợp chất và kim loại phụ trợ (bao gồm que hàn, dây hàn, thuốc hàn, khí bảo vệ) được tiêu hao trong quá trình hàn nhiệt nhằm hình thành liên kết mối hàn đồng nhất, bền chắc giữa các chi tiết kim loại.","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":79,"title":80,"term":81,"englishTitle":82,"definition":83,"discipline":84,"disciplineCode":85,"disciplineLabel":86,"disciplineColor":87,"disciplineIcon":88},"cù lao chàm","Cù Lao Chàm là gì? Khái niệm, cơ chế và ứng dụng","Cù Lao Chàm","Cham Islands \u002F Cu Lao Cham Biosphere Reserve","là cụm đảo gồm 8 hòn đảo thuộc thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam, được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới nhờ tính đa dạng sinh học biển cao và các giá trị văn hóa - lịch sử Champa độc đáo.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":90,"title":91,"term":92,"englishTitle":93,"definition":94,"discipline":20,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"thuật toán heuristic","Thuật toán heuristic là gì? Phân loại, nguyên lý và ứng dụng","Thuật toán heuristic","heuristic algorithm","Thuật toán heuristic (heuristic algorithm, hay phương pháp phỏng đoán) là kỹ thuật giải quyết bài toán được thiết kế nhằm tìm kiếm lời giải đủ tốt và chấp nhận được trong khoảng thời gian tính toán thực tế cho các bài toán tối ưu hóa phức tạp, đánh đổi tính tối ưu tuyệt đối để lấy tốc độ thực thi.",{"id":96,"title":97,"term":96,"englishTitle":98,"definition":99,"discipline":20,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"hỏa hoạn","Hỏa hoạn là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học liên quan","fire","Hỏa hoạn là sự cố cháy lớn ngoài tầm kiểm soát do phản ứng hóa học tỏa nhiệt nhanh giữa chất cháy và chất oxy hóa (thường là oxy trong không khí), gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và môi trường.",{"id":101,"title":102,"term":101,"englishTitle":103,"definition":104,"discipline":20,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"hệ thống hỗ trợ quyết định","Hệ thống hỗ trợ quyết định là gì? Các nghiên cứu khoa học","decision support system","Hệ thống hỗ trợ quyết định (Decision Support System - DSS) là hệ thống thông tin tích hợp dữ liệu, mô hình phân tích và giao diện tương tác nhằm hỗ trợ con người giải quyết các bài toán ra quyết định phức tạp và bán cấu trúc.",{"id":106,"title":107,"term":106,"englishTitle":108,"definition":109,"discipline":20,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"tổn thất công suất","Tổn thất công suất là gì? Nguyên nhân, công thức và giải pháp","power loss","Tổn thất công suất là hiện tượng tiêu hao năng lượng điện dưới dạng nhiệt hoặc từ trường trong các phần tử của hệ thống điện như dây dẫn, máy biến áp và thiết bị truyền tải trong quá trình vận hành.",{"id":111,"title":112,"term":111,"englishTitle":113,"definition":114,"discipline":20,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"khí động học","Khí động học: Khái niệm, nguyên lý và ứng dụng","Aerodynamics","Khí động học là một thuật ngữ và phạm trù học thuật then chốt trong lĩnh vực engineering technology, phản ánh các nguyên lý, cơ chế và phương pháp luận chuyên sâu đã được chuẩn hóa trong nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.",{"id":116,"title":117,"term":116,"englishTitle":118,"definition":119,"discipline":20,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"trao đổi nhiệt","Trao đổi nhiệt là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","heat transfer","Trao đổi nhiệt là quá trình truyền năng lượng nhiệt giữa các vật thể hoặc hệ thống vật lý có sự chênh lệch nhiệt độ qua ba cơ chế dẫn nhiệt, đối lưu và bức xạ cho đến khi đạt trạng thái cân bằng nhiệt.",{"id":121,"title":122,"term":121,"englishTitle":123,"definition":124,"discipline":20,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"ứng suất nhiệt","Ứng suất nhiệt là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","ung suat nhiet","khái niệm và đối tượng nghiên cứu cơ bản trong khoa học kỹ thuật và công nghệ, phản ánh các đặc trưng bản chất, cơ chế vận hành và các quy luật tương tác hệ thống trong thực tiễn.",{"id":126,"title":127,"term":126,"englishTitle":128,"definition":129,"discipline":20,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"lực kéo","Lực kéo là gì? Bản chất cơ học, công thức và ứng xử vật liệu","tensile force","Lực kéo (tensile force) là lực tác dụng có xu hướng làm giãn dài hoặc kéo dãn một vật thể dọc theo trục tác dụng, gây ra trạng thái ứng suất kéo và biến dạng kéo trong vật liệu."]