[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_t%C3%ACm%20ki%E1%BA%BFm%20tam%20ph%C3%A2n{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_t%C3%ACm%20ki%E1%BA%BFm%20tam%20ph%C3%A2n":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":25,"keywordCount":26,"enrichTopicLink":27,"status":28,"createTime":29,"updateTime":30,"publishTime":31,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":32,"wikidataId":10,"relateTopics":33},"tìm kiếm tam phân","Tìm kiếm tam phân là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","Tìm kiếm tam phân là thuật toán chia không gian tìm kiếm thành ba phần để xác định giá trị hoặc cực trị trong mảng sắp xếp hoặc hàm unimodal. Thuật toán này giúp tối ưu hóa số bước tìm kiếm, giảm phạm vi kiểm tra và ứng dụng hiệu quả trong tối ưu hóa liên tục và lập trình cạnh tranh. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Định nghĩa tìm kiếm tam phân\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTìm kiếm tam phân (ternary search) là một thuật toán tìm kiếm trong khoa học máy tính được sử dụng để xác định giá trị cụ thể hoặc cực trị trong mảng đã được sắp xếp hoặc trong một hàm unimodal. Khác với tìm kiếm nhị phân, thuật toán này chia không gian tìm kiếm thành ba phần thay vì hai, nhờ đó tối ưu hóa việc loại bỏ các khoảng không cần thiết và giảm số bước tìm kiếm.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong các ứng dụng khoa học dữ liệu và lập trình cạnh tranh, tìm kiếm tam phân giúp tăng hiệu quả khi tìm kiếm cực trị hoặc phần tử trong dữ liệu lớn, đặc biệt khi hàm mục tiêu có tính chất unimodal, tức chỉ tăng sau đó giảm hoặc ngược lại.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nSự khác biệt cơ bản so với tìm kiếm nhị phân là khả năng xử lý các bài toán tối ưu hóa liên tục và bài toán cực trị, khiến tìm kiếm tam phân trở thành một công cụ quan trọng trong toán học tính toán và các thuật toán tối ưu.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Nguyên lý hoạt động\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nNguyên lý của tìm kiếm tam phân dựa trên việc chia khoảng tìm kiếm thành ba phần bằng hai điểm phân tách. Sau đó, thuật toán so sánh giá trị mục tiêu hoặc giá trị hàm tại hai điểm này để quyết định phần nào tiếp tục tìm kiếm, loại bỏ phần không chứa mục tiêu. Mỗi bước thu hẹp không gian tìm kiếm đi 1\u002F3.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong tìm kiếm cực trị của hàm unimodal, nếu giá trị tại điểm m1 nhỏ hơn m2, cực trị nằm trong khoảng [m1, r]; ngược lại, nếu f(m1) &gt; f(m2), cực trị nằm trong khoảng [l, m2]. Quá trình này lặp lại cho đến khi đạt độ chính xác mong muốn.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nĐiều này cho phép thuật toán tìm kiếm tam phân nhanh chóng thu hẹp khoảng tìm kiếm mà không cần kiểm tra toàn bộ mảng hoặc miền giá trị, tối ưu hóa số phép so sánh và thời gian thực thi.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Cách triển khai thuật toán\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nThuật toán tìm kiếm tam phân có thể triển khai theo hai cách: đệ quy hoặc lặp. Trong triển khai đệ quy, hàm tự gọi chính nó trên khoảng con chứa giá trị mục tiêu. Trong phương pháp lặp, một vòng lặp while hoặc for được sử dụng để liên tục thu hẹp khoảng tìm kiếm cho đến khi giá trị được tìm thấy hoặc khoảng đạt độ chính xác mong muốn.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMỗi lần chia tam phân, thuật toán loại bỏ một phần ba không gian tìm kiếm, làm giảm số bước cần thực hiện so với kiểm tra tuần tự hoặc một số phương pháp khác. Đối với mảng sắp xếp hoặc hàm unimodal, phương pháp này mang lại hiệu quả cao về số bước tìm kiếm.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nBảng minh họa sự khác biệt trong việc loại bỏ không gian tìm kiếm giữa nhị phân và tam phân:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Thuật toán\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Không gian loại bỏ mỗi bước\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Số phép so sánh mỗi bước\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tìm kiếm nhị phân\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>1\u002F2\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>1\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tìm kiếm tam phân\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>1\u002F3\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>2\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Ứng dụng trong tìm cực trị hàm unimodal\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTìm kiếm tam phân đặc biệt hữu ích khi tìm cực đại hoặc cực tiểu của hàm unimodal. Thuật toán so sánh giá trị tại hai điểm phân tách và loại bỏ khoảng không chứa cực trị, từ đó nhanh chóng xác định giá trị cực đại hoặc cực tiểu với độ chính xác cao.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCông thức xác định hai điểm phân tách trong khoảng [l, r]:\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">m_1 = l + \\frac{r-l}{3}, \\quad m_2 = r - \\frac{r-l}{3}\u003C\u002Fscript>\nNếu f(m1) &lt; f(m2), cực trị nằm trong [m1, r]; nếu f(m1) &gt; f(m2), cực trị nằm trong [l, m2]. Quá trình này lặp lại cho đến khi khoảng đạt độ chính xác yêu cầu.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nPhương pháp này được áp dụng trong tối ưu hóa liên tục, tìm điểm cực trị trong đồ thị hàm toán học, lập trình cạnh tranh, và các bài toán tối ưu hóa chi phí, năng suất hay lợi nhuận trong kinh tế và kỹ thuật.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Phân tích độ phức tạp\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nĐộ phức tạp thời gian của tìm kiếm tam phân trong mảng sắp xếp hoặc khi tìm cực trị hàm unimodal là \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">O(\\log_3 n)\u003C\u002Fscript> vì mỗi bước loại bỏ 1\u002F3 không gian tìm kiếm. So sánh với tìm kiếm nhị phân \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">O(\\log_2 n)\u003C\u002Fscript>, tam phân có thể thực sự hiệu quả hơn trong một số trường hợp khi tìm cực trị.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTuy nhiên, trong thực tế với mảng sắp xếp thông thường, nhị phân thường nhanh hơn do mỗi bước tìm kiếm chỉ yêu cầu một phép so sánh, trong khi tam phân cần hai phép so sánh để xác định khoảng cần tiếp tục tìm kiếm.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ưu điểm và nhược điểm\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nƯu điểm của tìm kiếm tam phân bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Hiệu quả cao khi tìm cực trị trong hàm unimodal\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Thu hẹp khoảng tìm kiếm nhanh chóng, giảm số bước cần thiết\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Dễ triển khai bằng đệ quy hoặc lặp\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nNhược điểm:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Trong mảng sắp xếp thông thường, cần nhiều phép so sánh hơn tìm kiếm nhị phân\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Chỉ áp dụng hiệu quả cho mảng đã sắp xếp hoặc hàm unimodal\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào kiểu dữ liệu và độ lớn của mảng\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ví dụ minh họa thuật toán\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nGiả sử muốn tìm cực đại của hàm \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">f(x) = -(x-3)^2 + 9\u003C\u002Fscript> trên khoảng [0,6]. Thuật toán tìm kiếm tam phân xác định hai điểm phân tách:\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">m_1 = l + \\frac{r-l}{3}, \\quad m_2 = r - \\frac{r-l}{3}\u003C\u002Fscript>\nso sánh f(m1) và f(m2), sau đó chọn khoảng chứa cực đại và loại bỏ phần còn lại. Quá trình này lặp lại đến khi khoảng đủ nhỏ để xác định giá trị cực đại với độ chính xác mong muốn.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMã giả minh họa:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>l = 0, r = 6\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>while (r-l &gt; epsilon)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>&nbsp;&nbsp;m1 = l + (r-l)\u002F3, m2 = r - (r-l)\u002F3\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>&nbsp;&nbsp;if f(m1) &lt; f(m2) then l = m1 else r = m2\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>So sánh với tìm kiếm nhị phân\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTrong tìm kiếm nhị phân, mỗi bước chia khoảng tìm kiếm thành hai và loại bỏ một nửa không gian, yêu cầu một phép so sánh. Trong khi đó, tìm kiếm tam phân chia thành ba phần, loại bỏ 1\u002F3 không gian nhưng cần hai phép so sánh. Do đó, trong mảng sắp xếp thông thường, nhị phân vẫn phổ biến hơn vì số phép so sánh ít hơn.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTuy nhiên, trong bài toán tối ưu hóa liên tục hoặc tìm cực trị hàm unimodal, tam phân có thể hiệu quả hơn nhị phân vì việc loại bỏ một phần ba giúp nhanh chóng thu hẹp khoảng cực trị, đặc biệt khi hàm lớn hoặc phức tạp.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ứng dụng thực tiễn\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTìm kiếm tam phân được sử dụng rộng rãi trong các bài toán tối ưu hóa, như:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Tìm cực đại lợi nhuận hoặc tối thiểu chi phí trong kinh tế học\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tối ưu hóa tốc độ hoặc lực trong cơ học và robot\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tối ưu hóa tham số trong khoa học dữ liệu hoặc mô hình học máy\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giải quyết các bài toán lập trình cạnh tranh yêu cầu tìm cực trị nhanh chóng\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nNgoài ra, thuật toán cũng áp dụng trong các bài toán liên quan đến tối ưu hóa liên tục, chẳng hạn xác định giá trị x tối ưu để hàm mục tiêu đạt cực đại, hoặc tối thiểu hóa sai số trong mô hình toán học.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n  \u003Cli>Cormen, T. H., Leiserson, C. E., Rivest, R. L., &amp; Stein, C. (2009). \u003Cem>Introduction to Algorithms\u003C\u002Fem>. MIT Press.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Skiena, S. S. (2008). \u003Cem>The Algorithm Design Manual\u003C\u002Fem>. Springer.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>GeeksforGeeks. Ternary Search. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.geeksforgeeks.org\u002Fternary-search\u002F\" target=\"_blank\">https:\u002F\u002Fwww.geeksforgeeks.org\u002Fternary-search\u002F\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Khan Academy. Binary and Ternary Search Algorithms. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.khanacademy.org\u002Fcomputing\u002Fcomputer-science\u002Falgorithms\" target=\"_blank\">https:\u002F\u002Fwww.khanacademy.org\u002Fcomputing\u002Fcomputer-science\u002Falgorithms\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Sharma, P., &amp; Sharma, V. (2017). Analysis of Ternary Search Algorithms. \u003Cem>International Journal of Computer Applications\u003C\u002Fem>, 162(6), 1–6.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",{"id":22,"researcherId":10,"name":23,"imageUrl":24},2889,"Lê Xuân Niên","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLuyWIkhyP2W5E59cKwN7ciI2nbjMGUpXO9rVQquC826ujzkqhU=s96-c",[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-10T03:47:44.626+00:00","2025-11-10T15:42:26.868+00:00","2025-11-10T15:42:26.865+00:00",116,[34,45,56,67,78,84,95,106,112,118],{"id":35,"title":36,"term":37,"englishTitle":38,"definition":39,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":46,"title":47,"term":48,"englishTitle":49,"definition":50,"discipline":51,"disciplineCode":52,"disciplineLabel":53,"disciplineColor":54,"disciplineIcon":55},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":57,"title":58,"term":59,"englishTitle":60,"definition":61,"discipline":62,"disciplineCode":63,"disciplineLabel":64,"disciplineColor":65,"disciplineIcon":66},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":68,"title":69,"term":70,"englishTitle":71,"definition":72,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":79,"title":80,"term":81,"englishTitle":82,"definition":83,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":85,"title":86,"term":87,"englishTitle":88,"definition":89,"discipline":90,"disciplineCode":91,"disciplineLabel":92,"disciplineColor":93,"disciplineIcon":94},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":96,"title":97,"term":98,"englishTitle":99,"definition":100,"discipline":101,"disciplineCode":102,"disciplineLabel":103,"disciplineColor":104,"disciplineIcon":105},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":107,"title":108,"term":109,"englishTitle":110,"definition":111,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":113,"title":114,"term":115,"englishTitle":116,"definition":117,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":119,"title":120,"term":121,"englishTitle":122,"definition":123,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]