[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_s%C3%B3ng%20h%C3%A0i%20b%E1%BA%ADc%20cao{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_sóng hài bậc cao":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":17,"synonyms":10,"definition":18,"discipline":19,"references":20,"faqs":38,"createUser":48,"publishUser":10,"keywords":52,"keywordCount":10,"enrichTopicLink":53,"status":54,"createTime":55,"updateTime":56,"publishTime":10,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":57,"relateTopics":58},"sóng hài bậc cao","Sóng hài bậc cao là gì? Các công bố khoa học về Sóng hài bậc cao","Sóng hài bậc cao là một khái niệm trong lĩnh vực vật lý, chỉ đồng thời một loạt các sóng tần cao và phức tạp. Điều này có nghĩa là sóng hài bậc cao bao gồm các ...","\u003Cp>Sóng hài bậc cao (high harmonic generation, HHG) là hiện tượng quang học phi tuyến cực độ trong đó môi trường nguyên tử hoặc phân tử khi tương tác với trường laser cường độ mạnh phát ra bức xạ kết hợp có tần số bằng các bội số nguyên lẻ của tần số laser tới, mở rộng từ miền tử ngoại chân không (VUV) đến miền tia X mềm.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Cơ chế ba bước bán cổ điển\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Hiện tượng phát xạ sóng hài bậc cao được giải thích một cách trực quan và chính xác thông qua mô hình ba bước bán cổ điển (three-step model):\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Ion hóa đường hầm (Tunnel Ionization):\u003C\u002Fstrong> Dưới tác dụng của điện trường laser siêu mạnh, hàng rào thế Coulomb của nguyên tử bị biến dạng sâu sắc, tạo điều kiện cho electron hóa trị xuyên hầm ra vùng liên tục.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Gia tốc trong trường laser (Propagation and Acceleration):\u003C\u002Fstrong> Sau khi thoát ra, electron tự do chuyển động dao động và thu nhận động năng cực lớn từ điện trường xoay chiều của chùm laser.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tái kết hợp bức xạ (Recombination):\u003C\u002Fstrong> Khi điện trường đổi chiều, electron bị kéo ngược trở lại hạt nhân mẹ và tái kết hợp với trạng thái cơ bản, giải phóng toàn bộ năng lượng tích lũy dưới dạng một photon có năng lượng cao.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Giới hạn năng lượng cắt cực đại của phổ sóng hài được xác định bởi định luật giới hạn tần số cắt:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">E_{\\mathrm{cutoff}} = I_p + 3.17\\,U_p\u003C\u002Fscript>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong đó \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">I_p\u003C\u002Fscript> là thế ion hóa của nguyên tử bia khí và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">U_p\u003C\u002Fscript> là thế năng ponderomotive của electron trong trường bức xạ laser.\u003C\u002Fp>\n\u003Cfigure class=\"table\">\u003Ctable>\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Bước vật lý\u003C\u002Fth>\u003Cth>Cơ chế tương tác\u003C\u002Fth>\u003Cth>Hiện tượng quan sát\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\u003Ctbody>\u003Ctr>\u003Ctd>Bước một\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Ion hóa đường hầm xuyên rào thế\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Giải phóng electron tự do\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Bước hai\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Gia tốc trong điện trường laser\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Tích lũy động năng cực lớn\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003Ctr>\u003Ctd>Bước ba\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Tái kết hợp với ion hạt nhân\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>Phát photon năng lượng cao\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Ftbody>\u003C\u002Ftable>\u003C\u002Ffigure>\n\u003Ch2>Cân bằng pha và tối ưu hóa hiệu suất phát xạ\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Để đạt được chùm bức xạ sóng hài có cường độ vĩ mô đủ lớn, các sóng điều hòa phát ra từ hàng triệu nguyên tử trong môi trường khí cần giao thoa tăng cường với nhau, đòi hỏi điều kiện phối hợp pha (phase matching) nghiêm ngặt. Việc điều khiển áp suất khí trong ống mao dẫn, vị trí hội tụ chùm tia và hình dạng xung laser cho phép bù trừ độ tán sắc của môi trường và plasma.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Ứng dụng trong khoa học atto-giây và chụp ảnh cấu trúc\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Sóng hài bậc cao là nguồn bức xạ nền tảng duy nhất hiện nay để tạo ra các xung ánh sáng atto-giây (xung ngắn hơn một phần triệu tỷ giây). Công nghệ này mở ra kỷ nguyên vật lý atto-giây, cho phép các nhà khoa học lần đầu tiên theo dõi trực tiếp chuyển động của electron trong nguyên tử, phân tử và các phản ứng quang hóa theo thang thời gian thực.\u003C\u002Fp>","high harmonic generation","Sóng hài bậc cao (high harmonic generation, HHG) là hiện tượng quang học phi tuyến cực độ trong đó môi trường nguyên tử hoặc phân tử khi tương tác với trường laser cường độ mạnh phát ra bức xạ kết hợp có tần số bằng các bội số nguyên lẻ của tần số laser tới, mở rộng từ miền tử ngoại chân không (VUV) đến miền tia X mềm.","NATURAL_SCIENCES",[21,27,32],{"citationText":22,"title":23,"authors":24,"source":10,"year":25,"doi":26,"url":10},"Mathias (2013). Ultrafast Material Science Probed Using Coherent X-ray Pulses from High-Harmonic Generation. Ultrafast Nonlinear Optics.","Ultrafast Material Science Probed Using Coherent X-ray Pulses from High-Harmonic Generation","Mathias, Kapteyn, Murnane",2013,"10.1007\u002F978-3-319-00017-6_7",{"citationText":28,"title":29,"authors":30,"source":10,"year":25,"doi":31,"url":10},"Marangos (2013). Attosecond Generation and High Field Physics. Ultrafast Nonlinear Optics.","Attosecond Generation and High Field Physics","Marangos, Oppermann","10.1007\u002F978-3-319-00017-6_3",{"citationText":33,"title":34,"authors":35,"source":10,"year":36,"doi":37,"url":10},"Midorikawa (2017). High Power Ultrafast Laser Technology for Next Generation High-Order Harmonic Sources. Laser Congress 2017 (ASSL, LAC).","High Power Ultrafast Laser Technology for Next Generation High-Order Harmonic Sources","Midorikawa",2017,"10.1364\u002Fassl.2017.ath5a.1",[39,42,45],{"question":40,"answer":41},"Sóng hài bậc cao (HHG) là gì và phát sinh như thế nào?","Sóng hài bậc cao là quá trình phi tuyến trong đó ánh sáng laser cường độ cực mạnh tương tác với chất khí, làm bứt electron ra khỏi nguyên tử và gia tốc electron trước khi tái kết hợp để phát ra các photon năng lượng cao có tần số bằng bội số lẻ tần số laser.",{"question":43,"answer":44},"Giới hạn năng lượng cắt trong sóng hài bậc cao là gì?","Giới hạn năng lượng cắt là mức năng lượng photon cực đại mà quá trình HHG có thể đạt được, được tính theo hệ thức bán cổ điển bằng thế ion hóa nguyên tử cộng với 3.17 lần thế ponderomotive của electron.",{"question":46,"answer":47},"Ứng dụng quan trọng nhất của sóng hài bậc cao là gì?","Ứng dụng mang tính cách mạng của HHG là tạo ra các xung ánh sáng siêu ngắn ở thang thời gian atto-giây, cho phép chụp ảnh và khảo sát chuyển động của electron trong thời gian thực.",{"id":49,"researcherId":10,"name":50,"imageUrl":51},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",[13],false,"PUBLISHED","2023-08-15T12:59:14.168+00:00","2026-08-30T06:26:17.991+00:00",324,[59,69,78,84,88,93,98,103,108,113],{"id":60,"title":61,"term":60,"englishTitle":62,"definition":63,"discipline":64,"disciplineCode":65,"disciplineLabel":66,"disciplineColor":67,"disciplineIcon":68},"laser xung cực ngắn","Laser xung cực ngắn: Nguyên lý, công nghệ CPA và ứng dụng","Ultrashort Pulse Laser","Laser xung cực ngắn là hệ thống phát bức xạ laser có độ rộng xung quang học nằm trong khoảng từ femto-giây (10^-15 s) đến pico-giây (10^-12 s), tạo ra công suất đỉnh cực lớn với vùng ảnh hưởng nhiệt tối thiểu.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":70,"title":71,"term":70,"englishTitle":72,"definition":73,"discipline":19,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"xác suất ion hóa","Xác suất ion hóa là gì? Khái niệm, cơ chế và ứng dụng","Ionization probability","Xác suất ion hóa (ionization probability) là thước đo xác suất một nguyên tử hoặc phân tử bị ion hóa khi tương tác với trường điện từ mạnh, bức xạ photon hoặc các hạt mang điện năng lượng cao.","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":79,"title":80,"term":81,"englishTitle":82,"definition":83,"discipline":64,"disciplineCode":65,"disciplineLabel":66,"disciplineColor":67,"disciplineIcon":68},"máng sóng","Máng sóng là gì? Các công bố khoa học về Máng sóng","Máng sóng","Wave flume","Máng sóng là thiết bị kênh dẫn nước thực nghiệm chuyên dụng được trang bị máy tạo sóng cơ học ở một đầu, phục vụ việc nghiên cứu động lực học sóng biển, tương tác sóng - công trình và cơ chế xói lở bờ.",{"id":85,"title":86,"term":85,"englishTitle":85,"definition":87,"discipline":19,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"proton","Proton là gì? Cấu trúc và ứng dụng của Proton","Proton là một hạt hạ nguyên tử bền vững thuộc nhóm baryon cấu tạo từ hai quark lên và một quark xuống, mang điện tích nguyên tố dương và có khối lượng nghỉ xấp xỉ 1.6726 x 10^-27 kg nằm trong hạt nhân nguyên tử.",{"id":89,"title":90,"term":89,"englishTitle":91,"definition":92,"discipline":19,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"nhiệt độ nóng chảy","Nhiệt độ nóng chảy là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","nhiet do nong chay","khái niệm và đối tượng nghiên cứu cơ bản trong khoa học tự nhiên, phản ánh các đặc trưng bản chất, cơ chế vận hành và các quy luật tương tác hệ thống trong thực tiễn.",{"id":94,"title":95,"term":94,"englishTitle":96,"definition":97,"discipline":19,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"hằng số tốc độ","Hằng số tốc độ là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","rate constant","Hằng số tốc độ (Reaction Rate Constant, ký hiệu k) là một hệ số tỷ lệ đặc trưng trong phương trình động học biểu thị tốc độ của phản ứng hóa học khi nồng độ của tất cả các chất phản ứng bằng đơn vị.",{"id":99,"title":100,"term":99,"englishTitle":101,"definition":102,"discipline":19,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"động vật linh trưởng","Động vật linh trưởng là gì? Tiến hóa Perelman, giải phẫu Fleagle và Estrada","primates","Động vật linh trưởng là một bộ thú có vú bậc cao đặc trưng bởi bàn tay ngón cái đối diện, thị giác lập thể 3D và vỏ não phát triển, tiến hóa qua các nhánh Mũi ướt và Mũi khô theo nghiên cứu Perelman-Fleagle.",{"id":104,"title":105,"term":104,"englishTitle":106,"definition":107,"discipline":19,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"đồng vị","Đồng vị là gì? Phân loại và ứng dụng trong khoa học hiện đại","isotope","Đồng vị là các biến thể của cùng một nguyên tố hóa học có cùng số proton trong hạt nhân nhưng khác nhau về số neutron, dẫn đến khối lượng nguyên tử khác nhau.",{"id":109,"title":110,"term":109,"englishTitle":111,"definition":112,"discipline":19,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"chu trình sinh địa hóa","Chu trình sinh địa hóa: Khái niệm, nguyên lý và ứng dụng","Biogeochemical cycle","Chu trình sinh địa hóa là một thuật ngữ và phạm trù học thuật then chốt trong lĩnh vực natural sciences, phản ánh các nguyên lý, cơ chế và phương pháp luận chuyên sâu đã được chuẩn hóa trong nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.",{"id":114,"title":115,"term":114,"englishTitle":116,"definition":117,"discipline":19,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"ethylene","Ethylene là gì? Cấu trúc hóa học, vai trò sinh học và ứng dụng","Ethylene","Ethylene (ethene, công thức hóa học C2H4) là một hydrocarbon không no thuộc nhóm anken đơn giản nhất, tồn tại ở thể khí không màu, đồng thời là một phytohormone dạng khí điều hòa sự chín và rụng ở thực vật."]