[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_puccinia%20spegazzinii{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_puccinia%20spegazzinii":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":17,"englishTitle":17,"synonyms":18,"definition":21,"discipline":22,"references":23,"faqs":63,"createUser":76,"publishUser":80,"keywords":81,"keywordCount":77,"enrichTopicLink":82,"status":83,"createTime":84,"updateTime":85,"publishTime":86,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":87,"wikidataId":10,"relateTopics":88},"puccinia spegazzinii","Puccinia spegazzinii là gì? Tác nhân kiểm soát sinh học","Puccinia spegazzinii là loài nấm gỉ sắt đơn chủ, được ứng dụng làm tác nhân kiểm soát sinh học đối với cỏ dại xâm hại Mikania micrantha.","\u003Cp>Puccinia spegazzinii là loài nấm gỉ sắt ký sinh chuyên tính thuộc chi \u003Cem>Puccinia\u003C\u002Fem>, họ Pucciniaceae, bộ Pucciniales, được ứng dụng làm tác nhân kiểm soát sinh học cổ điển đối với loài cỏ dại ngoại lai xâm hại \u003Cem>Mikania micrantha\u003C\u002Fem> (thường gọi là cây cúc leo hoặc dây leo Mikania). Loài nấm này có nguồn gốc bản địa từ vùng nhiệt đới châu Mỹ, sở hữu chu trình sống đơn chủ và khả năng gây hại đặc hiệu cao trên các bộ phận sinh dưỡng của cây ký chủ.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Trong nông nghiệp và sinh thái học phục hồi, \u003Cem>Mikania micrantha\u003C\u002Fem> là một trong những loài thực vật xâm hại nguy hiểm nhất tại các vùng nhiệt đới châu Á và Thái Bình Dương, gây suy thoái nghiêm trọng các hệ sinh thái rừng tự nhiên, đồn điền cây công nghiệp và đồng cỏ. Mục từ này phân tích toàn diện vị trí phân loại học, chu trình sống, cơ chế sinh học phân tử trong việc ức chế cỏ dại, tính đặc hiệu ký chủ và lịch sử ứng dụng thực tiễn của nấm \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Vị trí phân loại học và nguồn gốc sinh thái\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Loài nấm này được nhà nấm học De Toni mô tả khoa học và đặt tên theo nhà nghiên cứu Carlos Luigi Spegazzini. Về mặt phân loại học nấm, \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> thuộc ngành nấm Đảm (Basidiomycota), phân ngành Pucciniomycotina, lớp Pucciniomycetes, bộ nấm Gỉ sắt (Pucciniales) và họ Pucciniaceae. Chi \u003Cem>Puccinia\u003C\u002Fem> là chi lớn nhất trong họ, chứa hàng nghìn loài nấm ký sinh bắt buộc trên thực vật bậc cao.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Vùng phân bố nguyên thủy của \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> gắn liền với vùng phân bố tự nhiên của chi \u003Cem>Mikania\u003C\u002Fem> tại khu vực Tân Nhiệt đới (Neotropics), bao gồm các quốc gia Trung và Nam Mỹ như Trinidad và Tobago, Peru, Brazil và Colombia. Tại vùng bản địa, nấm cùng tiến hóa và đóng vai trò như một yếu tố kiểm soát tự nhiên điều hòa mật độ quần thể của cỏ dại trong các quần xã sinh vật bản địa.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Chu trình sống và đặc điểm hình thái học\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Khác với nhiều loài nấm gỉ sắt phức tạp có chu trình sống dị chủ (heteroecious) cần hai loài thực vật ký chủ khác nhau để hoàn thành vòng đời, \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> là loài nấm đơn chủ (autoecious) và có chu trình sống rút ngắn (microcyclic). Toàn bộ chu kỳ phát triển sinh dưỡng và sinh sản của nấm diễn ra trọn vẹn trên một cá thể cây ký chủ duy nhất.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Trong chu trình sống rút ngắn này, nấm hoàn toàn tiêu giảm các pha bào tử xuân (aeciospore) và bào tử hạ (urediniospore). Dạng bào tử sinh sản chủ yếu là bào tử đông (teliospore):\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Bào tử đông (Teliospores):\u003C\u002Fstrong> Là các bào tử hai tế bào, có vách dày, màu nâu vàng đến nâu đậm, hình bầu dục thuôn dài, có cuống gắn dài và bền. Các bào tử đông tập hợp thành các ổ bào tử đông (telia) màu nâu sẫm hoặc đen nổi gồ lên trên bề mặt phiến lá, cuống lá và thân cây non của ký chủ.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Bào tử đảm (Basidiospores):\u003C\u002Fstrong> Khi gặp điều kiện độ ẩm cao và màng nước thích hợp, mỗi tế bào của bào tử đông nảy mầm tạo thành một ống đảm (basidium) phân đốt, từ đó sinh ra các bào tử đảm đơn bội trong suốt. Bào tử đảm phát tán nhờ gió hoặc giọt bắn của nước mưa, tiếp xúc với bề mặt mô cây ký chủ mới và xâm nhiễm trực tiếp qua lớp biểu bì hoặc khí khổng.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Cp>Sau khi xâm nhập thành công, sợi nấm nội sinh phát triển xuyên qua các gian bào và hình thành các giác mút (haustoria) đâm sâu vào tế bào thực vật để hút chất dinh dưỡng. Quá trình xâm nhiễm này tạo ra các vết đốm hoại tử màu vàng cam chuyển dần sang nâu đen, dẫn tới sự hình thành các vết loét cục bộ làm biến dạng thân cây và cuống lá.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Cơ chế sinh lý học phân tử ức chế sinh trưởng cây ký chủ\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Công trình nghiên cứu của Zhang và các cộng sự công bố năm 2023 trên tạp chí \u003Cem>Plant Physiology\u003C\u002Fem> đã làm sáng tỏ cơ chế sinh học phân tử mà qua đó \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> triệt hạ tốc độ sinh trưởng cực nhanh của cây cỏ dại \u003Cem>Mikania micrantha\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Nghiên cứu chỉ ra rằng nấm gỉ sắt chủ động tái lập trình mạng lưới tín hiệu hormone nội sinh của cây chủ. Trong các giai đoạn khởi đầu và phát triển của ổ bào tử đông, hàm lượng hai dạng hormone phòng vệ là axit jasmonic (jasmonic acid, JA) và phức hợp jasmonoyl-isoleucine (JA-Ile) trong mô lá bị nhiễm nấm tăng vọt hơn 6 lần so với mô lá đối chứng khỏe mạnh. Sự tích tụ vượt trội của con đường tín hiệu jasmonate đã gây ức chế đối kháng mạnh mẽ đối với con đường tích lũy axit salicylic (salicylic acid, SA) – vốn là con đường phòng vệ chủ chốt chống lại vi sinh vật ký sinh chuyên tính.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Đồng thời, sự gia tăng bất thường của tín hiệu jasmonate đã can thiệp tiêu cực vào quá trình sinh tổng hợp các hormone kích thích tăng trưởng thực vật, ức chế biểu hiện của hàng loạt gen mã hóa cấu trúc lục lạp và enzym chu trình quang hợp. Hậu quả là mô lá bị suy giảm nghiêm trọng hiệu suất cố định carbon, phá vỡ quá trình chuyển hóa cân bằng giữa carbon và nitơ, khiến ngọn leo của cây cỏ dại bị ngừng vươn dài, thối mục thân cành và cuối cùng làm chết rụi toàn bộ bụi cây.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Khảo nghiệm tính đặc hiệu ký chủ và an toàn sinh học\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trước khi đưa một loài nấm ngoại lai vào phóng thích ngoài tự nhiên, yêu cầu an toàn sinh học tối thượng là chứng minh nấm không có khả năng gây hại cho các loài cây trồng kinh tế, cây lâm nghiệp và thực vật bản địa quý hiếm.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Nghiên cứu kinh điển của Ellison và các cộng sự năm 2008 công bố trên tạp chí \u003Cem>Biological Control\u003C\u002Fem> đã tiến hành khảo nghiệm nghiêm ngặt về sinh học và phổ ký chủ của \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> tại các cơ sở kiểm dịch của tổ chức CABI. Thử nghiệm ban đầu đã đánh giá phản ứng lây nhiễm của nấm trên 60 loài thực vật đại diện cho nhiều họ thực vật khác nhau. Trong số 60 loài thực vật được kiểm tra, có 34 loài thuộc chính họ Cúc (Asteraceae) – họ thực vật chứa chi \u003Cem>Mikania\u003C\u002Fem>.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Kết quả khảo nghiệm của Ellison và cộng sự (2008) xác nhận tính đặc hiệu ký chủ cực kỳ hẹp của \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem>. Nấm hoàn toàn không phát triển hoặc tạo ổ bào tử trên bất kỳ loài cây trồng nông nghiệp hay cây bản địa nào ngoài loài cỏ dại đích \u003Cem>Mikania micrantha\u003C\u002Fem>. Điều này cung cấp bằng chứng khoa học nền tảng cho phép nấm được cấp phép nhập nội và phóng thích tại nhiều quốc gia.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Bên cạnh đó, nghiên cứu của Kumar và các cộng sự năm 2018 trên tạp chí \u003Cem>Egyptian Journal of Biological Pest Control\u003C\u002Fem> đã kiểm tra tính mẫn cảm của các quần thể \u003Cem>Mikania micrantha\u003C\u002Fem> thu thập từ nhiều vùng sinh thái khác nhau tại Ấn Độ đối với chủng nấm \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> có nguồn gốc từ Peru. Khảo nghiệm này tái xác nhận tính đặc hiệu ký chủ tuyệt đối của chủng nấm Peru, đồng thời phát hiện sự khác biệt về mức độ mẫn cảm giữa các dòng cỏ dại, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tương thích di truyền giữa chủng thiên địch và quần thể dịch hại.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ứng dụng thực tiễn trong kiểm soát sinh học cổ điển\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nhờ tính chuyên tính cao và khả năng gây hại mạnh mẽ, \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> đã trở thành một trong những tác nhân nấm kiểm soát cỏ dại được phóng thích rộng rãi nhất trên thế giới.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Tại khu vực châu Đại Dương, Day và các cộng sự (2013) đã công bố đánh giá chi tiết quá trình ứng dụng nấm tại Papua New Guinea trên tạp chí \u003Cem>Biological Control\u003C\u002Fem>. Sau khi được kiểm tra cách ly và phóng thích thực địa, nấm gỉ sắt đã thiết lập thành công các ổ dịch tự nhiên, lây lan trên diện rộng và làm giảm đáng kể sinh khối, mật độ bao phủ cũng như khả năng ra hoa kết hạt của cỏ cúc leo tại các vùng thung lũng và đảo nhiệt đới.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Phân tích tổng quan của Clements và các cộng sự năm 2019 trên tạp chí \u003Cem>Weed Research\u003C\u002Fem> đã nhấn mạnh rằng việc quản lý \u003Cem>Mikania micrantha\u003C\u002Fem> đòi hỏi chiến lược tích hợp đặc thù theo từng địa bàn. Trong đó, việc ứng dụng thiên địch sinh học như \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> là thành phần then chốt giúp kiểm soát bền vững cỏ dại ở quy mô cảnh quan rộng lớn, nơi các biện pháp thủ công hoặc phun thuốc hóa học không khả thi về mặt chi phí và gây hại môi trường.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Dưới đây là bảng đối chiếu các đặc điểm then chốt của nấm \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> trong kiểm soát sinh học:\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ctable>\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Đặc tính sinh học\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Mô tả chi tiết\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Ý nghĩa thực tiễn trong kiểm soát sinh học\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Nguồn nghiên cứu đối chiếu\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Kiểu chu trình sống\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Đơn chủ và rút ngắn (autoecious, microcyclic)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Không cần ký chủ trung gian, chu trình lây nhiễm khép kín trên cỏ dại\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Ellison và cs. (2008)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Khảo nghiệm phổ ký chủ\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Kiểm tra 60 loài (trong đó có 34 loài họ Asteraceae)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chứng minh tính đặc hiệu ký chủ cao, an toàn cho cây trồng\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Ellison và cs. (2008)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tác động hormone nội sinh\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Axit jasmonic và JA-Ile tăng hơn 6 lần\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Ức chế quang hợp và chặn đứng sự vươn dài thân cành của cỏ dại\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Zhang và cs. (2023)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Ứng dụng thực địa đảo\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Thiết lập quần thể nấm tại Papua New Guinea\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Lây lan tự nhiên, làm suy giảm sinh khối và diện tích che phủ cỏ dại\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Day và cs. (2013)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tương thích di truyền\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Đánh giá chủng nấm Peru trên các dòng cỏ dại\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Định hướng chọn lọc pathotype phù hợp với từng vùng sinh thái\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Kumar và cs. (2018)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Hạn chế kỹ thuật và triển vọng nghiên cứu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mặc dù là một tác nhân sinh học đầy hứa hẹn, hiệu quả thực tế của \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> vẫn chịu sự ràng buộc của nhiều yếu tố sinh thái và di truyền:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Sự biến dị di truyền của quần thể cỏ dại:\u003C\u002Fstrong> Loài \u003Cem>Mikania micrantha\u003C\u002Fem> tại các vùng xâm hại có thể hình thành các biotype kháng nấm cục bộ, khiến một chủng nấm đơn lẻ không thể gây bệnh đồng đều trên mọi quần thể, đòi hỏi phải tiếp tục sàng lọc các chủng nấm bổ sung từ vùng Tân Nhiệt đới.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Điều kiện vi khí hậu:\u003C\u002Fstrong> Sự nảy mầm của bào tử đông và quá trình xâm nhiễm của bào tử đảm đòi hỏi độ ẩm không khí bão hòa và lớp màng nước đọng trên bề mặt lá trong nhiều giờ liên tục. Do đó, nấm phát triển mạnh trong mùa mưa ẩm nhưng có thể bị suy giảm hoạt lực trong các mùa khô hạn kéo dài.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Bối cảnh tại Việt Nam:\u003C\u002Fstrong> \u003Cem>Mikania micrantha\u003C\u002Fem> đã được ghi nhận xâm hại tại một số vùng rừng phòng hộ và cảnh quan nông nghiệp tại Việt Nam. Các nghiên cứu quốc tế về \u003Cem>Puccinia spegazzinii\u003C\u002Fem> cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học quý giá để các nhà bảo vệ thực vật trong nước đánh giá rủi ro và xây dựng tiềm năng ứng dụng thiên địch sinh học trong tương lai.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n","Puccinia spegazzinii",[19,20],"nấm gỉ sắt Puccinia spegazzinii","nấm rỉ sắt Mikania","Puccinia spegazzinii là loài nấm gỉ sắt ký sinh chuyên tính thuộc họ Pucciniaceae, được ứng dụng làm tác nhân kiểm soát sinh học cổ điển đối với cỏ dại xâm hại Mikania micrantha.","NATURAL_SCIENCES",[24,32,40,47,55],{"citationText":25,"title":26,"authors":27,"source":28,"year":29,"doi":30,"url":31},"Ellison, C. A., Evans, H. C., Djeddour, D. H., & Thomas, S. E. (2008). Biology and host range of the rust fungus Puccinia spegazzinii: A new classical biological control agent for the invasive, alien weed Mikania micrantha in Asia. Biological Control, 45(1), 133-145.","Biology and host range of the rust fungus Puccinia spegazzinii: A new classical biological control agent for the invasive, alien weed Mikania micrantha in Asia","Ellison, C. A., Evans, H. C., Djeddour, D. H., & Thomas, S. E.","Biological Control",2008,"10.1016\u002Fj.biocontrol.2007.12.001","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1016\u002Fj.biocontrol.2007.12.001",{"citationText":33,"title":34,"authors":35,"source":36,"year":37,"doi":38,"url":39},"Zhang, G., Wang, C., Ren, X., Li, Z., Liu, C., Qiao, X., Shen, S., Zhang, F., Wan, F., Liu, B., & Qian, W. (2023). Inhibition of invasive plant Mikania micrantha rapid growth by host-specific rust (Puccinia spegazzinii). Plant Physiology, 192(2), 1204-1221.","Inhibition of invasive plant Mikania micrantha rapid growth by host-specific rust (Puccinia spegazzinii)","Zhang, G., Wang, C., Ren, X., Li, Z., Liu, C., Qiao, X., Shen, S., Zhang, F., Wan, F., Liu, B., & Qian, W.","Plant Physiology",2023,"10.1093\u002Fplphys\u002Fkiad186","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1093\u002Fplphys\u002Fkiad186",{"citationText":41,"title":42,"authors":43,"source":28,"year":44,"doi":45,"url":46},"Day, M. D., Kawi, A. P., & Ellison, C. A. (2013). Assessing the potential of the rust fungus Puccinia spegazzinii as a classical biological control agent for the invasive weed Mikania micrantha in Papua New Guinea. Biological Control, 67(3), 253-261.","Assessing the potential of the rust fungus Puccinia spegazzinii as a classical biological control agent for the invasive weed Mikania micrantha in Papua New Guinea","Day, M. D., Kawi, A. P., & Ellison, C. A.",2013,"10.1016\u002Fj.biocontrol.2013.08.007","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1016\u002Fj.biocontrol.2013.08.007",{"citationText":48,"title":49,"authors":50,"source":51,"year":52,"doi":53,"url":54},"Clements, D. R., Day, M. D., Oeggerli, V., Shen, S. C., Weston, L. A., Xu, G. F., Zhang, F. D., & Zhu, X. (2019). Site-specific management is crucial to managing Mikania micrantha. Weed Research, 59(3), 155-169.","Site-specific management is crucial to managing Mikania micrantha","Clements, D. R., Day, M. D., Oeggerli, V., Shen, S. C., Weston, L. A., Xu, G. F., Zhang, F. D., & Zhu, X.","Weed Research",2019,"10.1111\u002Fwre.12359","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1111\u002Fwre.12359",{"citationText":56,"title":57,"authors":58,"source":59,"year":60,"doi":61,"url":62},"Kumar, P. S., Dev, U., & Joshi, B. K. (2018). Puccinia spegazzinii (Pucciniales: Pucciniaceae) from Peru for biological control of Mikania micrantha (Asteraceae: Eupatorieae) in India: evaluating susceptibility of host populations and confirming host specificity. Egyptian Journal of Biological Pest Control, 28, 18.","Puccinia spegazzinii (Pucciniales: Pucciniaceae) from Peru for biological control of Mikania micrantha (Asteraceae: Eupatorieae) in India: evaluating susceptibility of host populations and confirming host specificity","Kumar, P. S., Dev, U., & Joshi, B. K.","Egyptian Journal of Biological Pest Control",2018,"10.1186\u002Fs41938-017-0024-x","https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1186\u002Fs41938-017-0024-x",[64,67,70,73],{"question":65,"answer":66},"Puccinia spegazzinii là loài sinh vật gì?","Puccinia spegazzinii là loài nấm gỉ sắt ký sinh chuyên tính thuộc họ Pucciniaceae, bộ Pucciniales, có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ.",{"question":68,"answer":69},"Nấm Puccinia spegazzinii được ứng dụng nhằm mục đích gì?","Nấm được ứng dụng làm tác nhân kiểm soát sinh học cổ điển nhằm kìm hãm sự phát triển và lây lan của loài cỏ dại ngoại lai xâm hại Mikania micrantha (cây cúc leo).",{"question":71,"answer":72},"Chu trình sống của Puccinia spegazzinii có đặc điểm gì nổi bật?","Nấm có chu trình sống đơn chủ và rút ngắn (autoecious, microcyclic), hoàn thành toàn bộ vòng đời trên một cá thể cây ký chủ duy nhất và chỉ sinh ra bào tử đông cùng bào tử đảm.",{"question":74,"answer":75},"Nấm Puccinia spegazzinii có an toàn đối với các cây trồng kinh tế không?","Các khảo nghiệm kiểm dịch của CABI trên 60 loài thực vật (trong đó có 34 loài họ Cúc) xác nhận nấm có tính đặc hiệu ký chủ tuyệt đối, không gây hại cho các loài cây trồng kinh tế hay thực vật bản địa.",{"id":77,"researcherId":10,"name":78,"imageUrl":79},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",{"id":77,"researcherId":10,"name":78,"imageUrl":79},[13],false,"PUBLISHED","2025-12-01T11:21:15.620+00:00","2026-11-10T16:14:40.248+00:00","2026-11-10T15:58:21.883+00:00",0,[89,98,102,107,112,117,122,127,132,137],{"id":90,"title":91,"term":90,"englishTitle":92,"definition":93,"discipline":22,"disciplineCode":94,"disciplineLabel":95,"disciplineColor":96,"disciplineIcon":97},"đồng vị bền","Đồng vị bền: Bản chất hạt nhân, cơ chế phân đoạn và ứng dụng thực tiễn","Stable isotope","Đồng vị bền là các biến thể của một nguyên tố hóa học có cùng số proton nhưng khác số neutron, sở hữu cấu trúc hạt nhân ổn định vĩnh viễn hoặc chu kỳ bán rã vượt xa tuổi vũ trụ, không tự phát phóng xạ.","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":99,"title":100,"term":99,"englishTitle":99,"definition":101,"discipline":22,"disciplineCode":94,"disciplineLabel":95,"disciplineColor":96,"disciplineIcon":97},"proton","Proton là gì? Cấu trúc và ứng dụng của Proton","Proton là một hạt hạ nguyên tử bền vững thuộc nhóm baryon cấu tạo từ hai quark lên và một quark xuống, mang điện tích nguyên tố dương và có khối lượng nghỉ xấp xỉ 1.6726 x 10^-27 kg nằm trong hạt nhân nguyên tử.",{"id":103,"title":104,"term":103,"englishTitle":105,"definition":106,"discipline":22,"disciplineCode":94,"disciplineLabel":95,"disciplineColor":96,"disciplineIcon":97},"nhiệt độ nóng chảy","Nhiệt độ nóng chảy là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","nhiet do nong chay","khái niệm và đối tượng nghiên cứu cơ bản trong khoa học tự nhiên, phản ánh các đặc trưng bản chất, cơ chế vận hành và các quy luật tương tác hệ thống trong thực tiễn.",{"id":108,"title":109,"term":108,"englishTitle":110,"definition":111,"discipline":22,"disciplineCode":94,"disciplineLabel":95,"disciplineColor":96,"disciplineIcon":97},"hằng số tốc độ","Hằng số tốc độ là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","rate constant","Hằng số tốc độ (Reaction Rate Constant, ký hiệu k) là một hệ số tỷ lệ đặc trưng trong phương trình động học biểu thị tốc độ của phản ứng hóa học khi nồng độ của tất cả các chất phản ứng bằng đơn vị.",{"id":113,"title":114,"term":113,"englishTitle":115,"definition":116,"discipline":22,"disciplineCode":94,"disciplineLabel":95,"disciplineColor":96,"disciplineIcon":97},"động vật linh trưởng","Động vật linh trưởng là gì? Tiến hóa Perelman, giải phẫu Fleagle và Estrada","primates","Động vật linh trưởng là một bộ thú có vú bậc cao đặc trưng bởi bàn tay ngón cái đối diện, thị giác lập thể 3D và vỏ não phát triển, tiến hóa qua các nhánh Mũi ướt và Mũi khô theo nghiên cứu Perelman-Fleagle.",{"id":118,"title":119,"term":118,"englishTitle":120,"definition":121,"discipline":22,"disciplineCode":94,"disciplineLabel":95,"disciplineColor":96,"disciplineIcon":97},"đồng vị","Đồng vị là gì? Phân loại và ứng dụng trong khoa học hiện đại","isotope","Đồng vị là các biến thể của cùng một nguyên tố hóa học có cùng số proton trong hạt nhân nhưng khác nhau về số neutron, dẫn đến khối lượng nguyên tử khác nhau.",{"id":123,"title":124,"term":123,"englishTitle":125,"definition":126,"discipline":22,"disciplineCode":94,"disciplineLabel":95,"disciplineColor":96,"disciplineIcon":97},"chu trình sinh địa hóa","Chu trình sinh địa hóa: Khái niệm, nguyên lý và ứng dụng","Biogeochemical cycle","Chu trình sinh địa hóa là một thuật ngữ và phạm trù học thuật then chốt trong lĩnh vực natural sciences, phản ánh các nguyên lý, cơ chế và phương pháp luận chuyên sâu đã được chuẩn hóa trong nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.",{"id":128,"title":129,"term":128,"englishTitle":130,"definition":131,"discipline":22,"disciplineCode":94,"disciplineLabel":95,"disciplineColor":96,"disciplineIcon":97},"ethylene","Ethylene là gì? Cấu trúc hóa học, vai trò sinh học và ứng dụng","Ethylene","Ethylene (ethene, công thức hóa học C2H4) là một hydrocarbon không no thuộc nhóm anken đơn giản nhất, tồn tại ở thể khí không màu, đồng thời là một phytohormone dạng khí điều hòa sự chín và rụng ở thực vật.",{"id":133,"title":134,"term":133,"englishTitle":135,"definition":136,"discipline":22,"disciplineCode":94,"disciplineLabel":95,"disciplineColor":96,"disciplineIcon":97},"không khí ẩm","Không khí ẩm là gì? Các công bố khoa học về Không khí ẩm","moist air","Không khí ẩm là hỗn hợp nhiệt động học giữa không khí khô và hơi nước, có các thông số đặc trưng gồm độ ẩm tương đối, độ ẩm tuyệt đối và nhiệt độ điểm sương.",{"id":138,"title":139,"term":138,"englishTitle":140,"definition":141,"discipline":22,"disciplineCode":94,"disciplineLabel":95,"disciplineColor":96,"disciplineIcon":97},"hệ số phân bố","Hệ số phân bố là gì? Ý nghĩa trong hóa học và dược lý","Partition Coefficient","Hệ số phân bố (partition coefficient, ký hiệu P hoặc log P) là đại lượng nhiệt động học biểu thị tỷ lệ nồng độ cân bằng của một chất tan không phân ly giữa hai dung môi không trộn lẫn (thường là 1-octanol và nước)."]