[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_nhi%E1%BB%87t%20th%E1%BA%A3i{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_nhi%E1%BB%87t%20th%E1%BA%A3i":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":17,"englishTitle":18,"synonyms":19,"definition":23,"discipline":24,"references":25,"faqs":47,"createUser":60,"publishUser":10,"keywords":64,"keywordCount":10,"enrichTopicLink":65,"status":66,"createTime":67,"updateTime":68,"publishTime":10,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":69,"wikidataId":10,"relateTopics":70},"nhiệt thải","Nhiệt thải là gì? Nguồn gốc, thu hồi và giải pháp tiết kiệm","Nhiệt thải là năng lượng nhiệt không được tận dụng trong sản xuất công nghiệp. Khám phá các công nghệ thu hồi nhiệt thải (WHR) và tiềm năng tại Việt Nam.","\u003Cp>\u003Cstrong>Nhiệt thải\u003C\u002Fstrong> (tiếng Anh: \u003Cem>waste heat\u003C\u002Fem>) là lượng nhiệt năng sinh ra trong quá trình vận hành các hệ thống công nghiệp, động cơ nhiệt hoặc thiết bị chuyển đổi năng lượng nhưng không được sử dụng cho mục đích chính và bị thải bỏ vào môi trường xung quanh. Theo định luật thứ hai của nhiệt động lực học, không một chu trình nhiệt động nào có thể chuyển hóa 100% nhiệt lượng thành công cơ học hữu ích; do đó, một phần năng lượng luôn bị thất thoát dưới dạng nhiệt entropy thấp qua khí thải lò đốt, nước làm mát hoặc bức xạ bề mặt. Bài viết này trình bày toàn diện về cơ sở nhiệt động lực học, phân loại theo thang nhiệt độ, các công nghệ thu hồi nhiệt thải (Waste Heat Recovery - WHR), tiềm năng ứng dụng tại Việt Nam và hướng phát triển bền vững của lĩnh vực này.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Bản chất nhiệt động lực học của nhiệt thải\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong mọi quá trình chuyển đổi năng lượng sơ cấp (như đốt than, dầu, khí tự nhiên hoặc phản ứng hạt nhân) thành cơ năng hoặc điện năng, hiệu suất nhiệt luôn bị giới hạn bởi hiệu suất lý tưởng Carnot \\(\\eta_{\text{Carnot}} = 1 - rac{T_C}{T_H}\\), trong đó \\(T_H\\) là nhiệt độ nguồn nóng và \\(T_C\\) là nhiệt độ nguồn lạnh môi trường. Phần năng lượng còn lại chính là nhiệt thải.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Cp>Tuy nhiên, giá trị của nhiệt thải không chỉ phụ thuộc vào số lượng nhiệt năng (enthalpy) mà phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng nhiệt (exergy - khả năng sinh công hữu ích). Nhiệt thải ở nhiệt độ cao (ví dụ khí thải lò luyện thép trên 800°C) mang hàm lượng exergy rất lớn, cho phép phát điện trực tiếp với hiệu suất cao. Ngược lại, nhiệt thải ở nhiệt độ thấp (như nước làm mát bình ngưng ở 40°C) dù có tổng nhiệt lượng lớn nhưng hàm lượng exergy thấp, đòi hỏi các công nghệ chuyển đổi đặc biệt như bơm nhiệt hoặc máy lạnh hấp thụ.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Phân loại nhiệt thải công nghiệp\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Dựa trên dải nhiệt độ vận hành và nguồn phát sinh, nhiệt thải công nghiệp được chia thành ba cấp độ chính:\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ctable>\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Cấp nhiệt độ\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Dải nhiệt độ (°C)\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Nguồn phát sinh phổ biến\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Công nghệ thu hồi phù hợp\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Nhiệt độ cao\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Trên 400°C (lên tới 1.500°C)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Lò nung clinker xi măng, lò hồ quang luyện thép, lò thủy tinh, khí thải động cơ tuabin khí\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Phát điện tuabin hơi Rankine truyền thống, lò thu hồi nhiệt (HRSG), gia nhiệt không khí đốt\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Nhiệt độ trung bình\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>100°C đến 400°C\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Khí thải lò hơi công nghiệp, khí thải động cơ diesel cỡ lớn, dòng sản phẩm sau chưng cất dầu khí\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chu trình Rankine hữu cơ (ORC), chu trình Kalina, bộ sấy sơ bộ nước cấp (economizer)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Nhiệt độ thấp\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Dưới 100°C\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Nước làm mát máy nén khí, nước xả bình ngưng tuabin hơi, nhiệt bức xạ vỏ thiết bị\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Bơm nhiệt công nghiệp (industrial heat pump), máy lạnh hấp thụ (absorption chiller), sưởi ấm cục bộ\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Các công nghệ thu hồi nhiệt thải (WHR)\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Công nghệ thu hồi và tái sử dụng nhiệt thải ngày càng phát triển đa dạng nhằm tối ưu hóa chi phí vận hành và giảm lượng phát thải carbon.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch3>1. Sử dụng nhiệt trực tiếp (Direct Thermal Utilization)\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Phương pháp đơn giản và có hiệu quả chi phí cao nhất là thu hồi nhiệt để phục vụ trực tiếp cho các nhu cầu nhiệt khác trong cùng nhà máy:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Bộ sấy sơ bộ (Economizer và Air Preheater):\u003C\u002Fstrong> Sử dụng nhiệt của khói thải lò hơi để gia nhiệt trước cho nước cấp lò hơi hoặc không khí đốt cấp vào buồng lửa, giúp nâng cao hiệu suất lò đốt thêm 1% cho mỗi 20°C khói thải được hạ nhiệt.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Thiết bị trao đổi nhiệt tái sinh (Regenerative \u002F Recuperative Heat Exchangers):\u003C\u002Fstrong> Sử dụng dòng khí nóng thải ra để gia nhiệt luân phiên cho dòng khí nhiên liệu hoặc dòng nguyên liệu thô đầu vào.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Sản xuất hơi nước công nghệ:\u003C\u002Fstrong> Lắp đặt lò hơi thu hồi nhiệt (HRSG - Heat Recovery Steam Generator) để sinh hơi bão hòa hoặc hơi quá nhiệt cấp cho quá trình sấy, nấu hoặc khử trùng.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch3>2. Chuyển hóa nhiệt thành điện năng (Waste Heat to Power)\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Khi nhu cầu nhiệt tại chỗ đã bão hòa, giải pháp tối ưu là chuyển đổi nhiệt thải thành điện năng phát lên lưới hoặc tự dùng:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Chu trình Rankine hơi nước (Steam Rankine Cycle):\u003C\u002Fstrong> Áp dụng cho nguồn nhiệt thải nhiệt độ cao (>350°C) với công suất nhiệt lớn, tạo hơi nước áp suất cao quay tuabin máy phát điện.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Chu trình Rankine hữu cơ (Organic Rankine Cycle - ORC):\u003C\u002Fstrong> Sử dụng môi chất hữu cơ có khối lượng phân tử cao và nhiệt độ sôi thấp hơn nước (như R245fa, n-pentane, siloxanes). ORC hoạt động hiệu quả vượt trội ở dải nhiệt độ trung bình và thấp (80°C - 300°C), không yêu cầu quá nhiệt phức tạp và hạn chế ăn mòn cánh tuabin.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Chu trình Kalina:\u003C\u002Fstrong> Sử dụng hỗn hợp hai cấu tử amoniac-nước (\\(\text{NH}_3-\text{H}_2\text{O}\\)) có nhiệt độ sôi biến thiên trong quá trình bay hơi, giúp giảm thiểu tổn thất truyền nhiệt do chênh lệch nhiệt độ trong thiết bị bay hơi.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Máy phát nhiệt điện trạng thái rắn (Thermoelectric Generator - TEG):\u003C\u002Fstrong> Chuyển hóa trực tiếp gradien nhiệt độ thành dòng điện dựa trên hiệu ứng Seebeck. Dù hiệu suất chuyển đổi hiện tại còn khiêm tốn (5% - 10%), TEG có ưu điểm không có chi tiết chuyển động cơ học, độ bền cao và kích thước nhỏ gọn.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch3>3. Chuyển hóa nhiệt thành năng lượng làm mát (Heat to Cooling)\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Nhiệt thải có thể được chuyển hóa thành nước lạnh phục vụ điều hòa không khí hoặc cấp đông công nghiệp thông qua các máy lạnh hấp thụ (absorption chillers) dùng cặp môi chất \\(\text{LiBr}-\text{H}_2\text{O}\\) hoặc \\(\text{NH}_3-\text{H}_2\text{O}\\), thay thế cho máy lạnh nén khí tiêu thụ nhiều điện năng.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ứng dụng thực tế và bối cảnh tại Việt Nam\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tại Việt Nam, việc thực hiện Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cùng cam kết Net Zero vào năm 2050 đã thúc đẩy mạnh mẽ các dự án thu hồi nhiệt thải trong các ngành công nghiệp nặng:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Ngành sản xuất xi măng:\u003C\u002Fstrong> Đây là ngành đi đầu trong ứng dụng WHR tại Việt Nam. Hầu hết các nhà máy xi măng công suất lớn (như Xi măng Vicem Hà Tiên, Nghi Sơn, Xuân Thành, Long Sơn) đã lắp đặt hệ thống phát điện nhiệt dư từ khí thải tháp trao đổi nhiệt (SP) và buồng làm nguội clinker (AEL), cung cấp từ 25% đến 35% tổng nhu cầu điện năng tự dùng của nhà máy.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Ngành luyện kim và sản xuất thép:\u003C\u002Fstrong> Thu hồi khí lò cao (Blast Furnace Gas), khí lò cốc và nhiệt từ phôi thép nóng đỏ để sản xuất điện và sấy nguyên liệu, tiêu biểu tại các khu liên hợp thép Hòa Phát Dung Quất và Formosa Hà Tĩnh.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Ngành nhiệt điện than và điện khí:\u003C\u002Fstrong> Tối ưu hóa chu trình turbine kết hợp (CCGT) và lắp đặt bộ thu hồi nhiệt đuôi khói để giảm tổn thất nhiệt năng.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Ngành chế biến thực phẩm và hóa chất:\u003C\u002Fstrong> Ứng dụng bơm nhiệt công nghiệp và máy làm lạnh hấp thụ từ nước xả nhiệt ngưng tụ.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Lợi ích kinh tế và môi trường\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Đầu tư hệ thống thu hồi nhiệt thải mang lại các giá trị đa chiều:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Khía cạnh\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Lợi ích cụ thể\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Hiệu quả kinh tế\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Giảm chi phí mua điện từ lưới, giảm tiêu hao than\u002Fdầu\u002Fkhí trên một tấn sản phẩm, thời gian thu hồi vốn trung bình từ 3 đến 6 năm.\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Giảm phát thải khí nhà kính\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Mỗi kWh điện sản sinh từ nhiệt thải giúp giảm phát thải trực tiếp khoảng 0,7 đến 0,8 kg \\(\text{CO}_2\\) tương đương so với điện lưới phát từ nhiên liệu hóa thạch.\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Bảo vệ môi trường cục bộ\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Hạ nhiệt độ khói thải trước khi thải ra khí quyển, giảm ô nhiễm nhiệt cục bộ và tăng tuổi thọ cho hệ thống lọc bụi tĩnh điện hoặc túi vải.\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tăng tính cạnh tranh thương mại\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Đáp ứng các tiêu chuẩn chứng chỉ xanh quốc tế và vượt qua các hàng rào thuế quan carbon như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh Châu Âu.\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Xu hướng phát triển công nghệ\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong tương lai, nghiên cứu thu hồi nhiệt thải tập trung vào việc nâng cao hiệu suất ở dải nhiệt độ cực thấp và tích hợp đa năng lượng:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Phát triển các vật liệu nhiệt điện mới (vật liệu Heusler, màng mỏng oxit phân tầng) nhằm nâng chỉ số phẩm chất \\(ZT > 2\\).\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tích hợp hệ thống lưu trữ nhiệt năng nhiệt độ cao (Thermal Energy Storage - TES) sử dụng muối nóng chảy (molten salt) hoặc vật liệu chuyển pha (PCM) để cân bằng giữa nguồn thải nhiệt không liên tục và nhu cầu phụ tải.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Công nghệ chuyển nhiệt thải thành hydro thông qua quá trình điện phân hơi nước nhiệt độ cao (Solid Oxide Electrolyzer Cell - SOEC).\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>","Nhiệt thải","waste heat",[20,21,22,18],"nhiệt dư","nhiệt thừa","nhiệt tổn thất","Nhiệt thải (waste heat) là lượng nhiệt năng sinh ra trong quá trình vận hành các hệ thống công nghiệp, động cơ nhiệt hoặc thiết bị chuyển đổi năng lượng nhưng không được sử dụng cho mục đích chính và bị thải bỏ vào môi trường xung quanh.","ENGINEERING_TECHNOLOGY",[26,33,40],{"citationText":27,"title":28,"authors":29,"source":30,"year":31,"doi":10,"url":32},"Brunner, C. U., & Flitney, R. (2014). Waste Heat Recovery: Technology and Opportunities in US Industry. U.S. Department of Energy.","Waste Heat Recovery: Technology and Opportunities in US Industry","Industrial Technologies Program, U.S. Department of Energy","U.S. Department of Energy",2008,"https:\u002F\u002Fwww.energy.gov\u002Feere\u002Famo\u002Farticles\u002Fwaste-heat-recovery-technologies-and-opportunities-us-industry",{"citationText":34,"title":35,"authors":36,"source":37,"year":38,"doi":39,"url":10},"Colonna, P., Harinck, J., Ferrara, F., & van Putten, H. (2015). Organic Rankine Cycle (ORC) Power Systems: Technologies and Applications. Woodhead Publishing.","Organic Rankine Cycle (ORC) Power Systems","Ennio Macchi, Marco Astolfi","Woodhead Publishing \u002F Elsevier",2017,"10.1016\u002FC2014-0-03823-3",{"citationText":41,"title":42,"authors":43,"source":44,"year":45,"doi":46,"url":10},"Jouhara, H., Khordehgah, N., Almahmoud, S., Delpech, B., Chauhan, A., & Tassou, S. A. (2018). Waste heat recovery technologies and applications. Thermal Science and Engineering Progress, 6, 268-289.","Waste heat recovery technologies and applications","H. Jouhara, N. Khordehgah, S. Almahmoud, B. Delpech, A. Chauhan, S. A. Tassou","Thermal Science and Engineering Progress",2018,"10.1016\u002Fj.tsep.2018.04.017",[48,51,54,57],{"question":49,"answer":50},"Nhiệt thải công nghiệp được phân loại theo những cấp nhiệt độ nào?","Nhiệt thải thường được chia thành ba cấp nhiệt độ chính: nhiệt thải nhiệt độ cao (trên 400°C, từ lò luyện kim, lò nung xi măng), nhiệt thải nhiệt độ trung bình (100°C đến 400°C, từ khí thải tuabin, khí thải lò hơi), và nhiệt thải nhiệt độ thấp (dưới 100°C, từ nước làm mát, khí ngưng tụ).",{"question":52,"answer":53},"Công nghệ chu trình Rankine hữu cơ (ORC) hoạt động như thế nào trong thu hồi nhiệt thải?","Chu trình Rankine hữu cơ (ORC) sử dụng môi chất hữu cơ có điểm sôi thấp hơn nước (như hydrocarbon, fluorocarbon) để hấp thụ nhiệt thải ở nhiệt độ thấp hoặc trung bình, làm bay hơi môi chất ở áp suất cao nhằm giãn nở qua tuabin phát điện.",{"question":55,"answer":56},"Thu hồi nhiệt thải mang lại những lợi ích kinh tế và môi trường gì?","Việc thu hồi nhiệt thải giúp doanh nghiệp giảm chi phí nhiên liệu hóa thạch, tự chủ một phần nguồn điện nội bộ, nâng cao hiệu suất năng lượng toàn chu trình, đồng thời cắt giảm trực tiếp phát thải khí nhà kính (CO2) và nhiệt thừa ra môi trường xung quanh.",{"question":58,"answer":59},"Những ngành công nghiệp nào tại Việt Nam có tiềm năng thu hồi nhiệt thải lớn nhất?","Tại Việt Nam, các ngành có tiềm năng thu hồi nhiệt thải lớn nhất bao gồm sản xuất xi măng (lắp đặt hệ thống WHR phát điện), luyện kim và cán thép, nhiệt điện đốt than, hóa chất phân bón và chế biến mía đường.",{"id":61,"researcherId":10,"name":62,"imageUrl":63},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",[13],false,"PUBLISHED","2023-09-06T08:41:24.326+00:00","2026-08-22T10:52:27.848+00:00",274,[71,74,84,89,94,99,104,109,114,119],{"id":72,"title":73,"term":72,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"nguồn điện phân tán","Nguồn điện phân tán là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":75,"title":76,"term":77,"englishTitle":78,"definition":79,"discipline":24,"disciplineCode":80,"disciplineLabel":81,"disciplineColor":82,"disciplineIcon":83},"thuật toán heuristic","Thuật toán heuristic là gì? Phân loại, nguyên lý và ứng dụng","Thuật toán heuristic","heuristic algorithm","Thuật toán heuristic (heuristic algorithm, hay phương pháp phỏng đoán) là kỹ thuật giải quyết bài toán được thiết kế nhằm tìm kiếm lời giải đủ tốt và chấp nhận được trong khoảng thời gian tính toán thực tế cho các bài toán tối ưu hóa phức tạp, đánh đổi tính tối ưu tuyệt đối để lấy tốc độ thực thi.","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":85,"title":86,"term":85,"englishTitle":87,"definition":88,"discipline":24,"disciplineCode":80,"disciplineLabel":81,"disciplineColor":82,"disciplineIcon":83},"hỏa hoạn","Hỏa hoạn là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học liên quan","fire","Hỏa hoạn là sự cố cháy lớn ngoài tầm kiểm soát do phản ứng hóa học tỏa nhiệt nhanh giữa chất cháy và chất oxy hóa (thường là oxy trong không khí), gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và môi trường.",{"id":90,"title":91,"term":90,"englishTitle":92,"definition":93,"discipline":24,"disciplineCode":80,"disciplineLabel":81,"disciplineColor":82,"disciplineIcon":83},"hệ thống hỗ trợ quyết định","Hệ thống hỗ trợ quyết định là gì? Các nghiên cứu khoa học","decision support system","Hệ thống hỗ trợ quyết định (Decision Support System - DSS) là hệ thống thông tin tích hợp dữ liệu, mô hình phân tích và giao diện tương tác nhằm hỗ trợ con người giải quyết các bài toán ra quyết định phức tạp và bán cấu trúc.",{"id":95,"title":96,"term":95,"englishTitle":97,"definition":98,"discipline":24,"disciplineCode":80,"disciplineLabel":81,"disciplineColor":82,"disciplineIcon":83},"tổn thất công suất","Tổn thất công suất là gì? Nguyên nhân, công thức và giải pháp","power loss","Tổn thất công suất là hiện tượng tiêu hao năng lượng điện dưới dạng nhiệt hoặc từ trường trong các phần tử của hệ thống điện như dây dẫn, máy biến áp và thiết bị truyền tải trong quá trình vận hành.",{"id":100,"title":101,"term":100,"englishTitle":102,"definition":103,"discipline":24,"disciplineCode":80,"disciplineLabel":81,"disciplineColor":82,"disciplineIcon":83},"khí động học","Khí động học: Khái niệm, nguyên lý và ứng dụng","Aerodynamics","Khí động học là một thuật ngữ và phạm trù học thuật then chốt trong lĩnh vực engineering technology, phản ánh các nguyên lý, cơ chế và phương pháp luận chuyên sâu đã được chuẩn hóa trong nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.",{"id":105,"title":106,"term":105,"englishTitle":107,"definition":108,"discipline":24,"disciplineCode":80,"disciplineLabel":81,"disciplineColor":82,"disciplineIcon":83},"ứng suất nhiệt","Ứng suất nhiệt là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","ung suat nhiet","khái niệm và đối tượng nghiên cứu cơ bản trong khoa học kỹ thuật và công nghệ, phản ánh các đặc trưng bản chất, cơ chế vận hành và các quy luật tương tác hệ thống trong thực tiễn.",{"id":110,"title":111,"term":110,"englishTitle":112,"definition":113,"discipline":24,"disciplineCode":80,"disciplineLabel":81,"disciplineColor":82,"disciplineIcon":83},"lực kéo","Lực kéo là gì? Bản chất cơ học, công thức và ứng xử vật liệu","tensile force","Lực kéo (tensile force) là lực tác dụng có xu hướng làm giãn dài hoặc kéo dãn một vật thể dọc theo trục tác dụng, gây ra trạng thái ứng suất kéo và biến dạng kéo trong vật liệu.",{"id":115,"title":116,"term":115,"englishTitle":117,"definition":118,"discipline":24,"disciplineCode":80,"disciplineLabel":81,"disciplineColor":82,"disciplineIcon":83},"np khó","NP-khó là gì? Độ phức tạp, định lý Cook và giải pháp","NP-hard","NP-khó là lớp các bài toán tính toán mà mọi bài toán trong lớp NP đều có thể quy dẫn thời gian đa thức về chúng, bao gồm cả các bài toán tối ưu hóa.",{"id":120,"title":121,"term":120,"englishTitle":122,"definition":123,"discipline":24,"disciplineCode":80,"disciplineLabel":81,"disciplineColor":82,"disciplineIcon":83},"pendubot","Pendubot là gì? Cấu tạo, động học và điều khiển con lắc ngược","Pendubot","Pendubot là một hệ thống cơ điện tử gồm con lắc ngược hai khâu chuyển động phẳng thiếu cơ cấu chấp hành, đóng vai trò là mô hình chuẩn mực trong nghiên cứu điều khiển phi tuyến."]