[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_nh%C3%A2n%20quy%E1%BB%81n{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_nhân quyền":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":22,"keywordCount":23,"enrichTopicLink":24,"status":25,"createTime":26,"updateTime":27,"publishTime":28,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":29,"relateTopics":30},"nhân quyền","Nhân quyền là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học liên quan","Nhân quyền là các quyền cơ bản, không thể chuyển nhượng, thuộc về mọi con người từ khi sinh ra, được pháp luật quốc tế công nhận và bảo vệ toàn cầu. Chúng bao gồm quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa, phản ánh giá trị phổ quát, bình đẳng và phẩm giá của con người trong mọi xã hội. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Khái niệm nhân quyền\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nhân quyền (Human Rights) là các quyền cơ bản và phổ quát mà mọi con người đều có, bất kể quốc tịch, dân tộc, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo, nguồn gốc xã hội hay bất kỳ đặc điểm nào khác. Các quyền này không do bất kỳ chính phủ hay cá nhân nào ban phát mà vốn có từ khi sinh ra và không thể bị tước đoạt tùy tiện.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Theo định nghĩa của Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc (OHCHR), nhân quyền bao gồm các quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa mà tất cả mọi người đều có quyền được thụ hưởng đầy đủ và bình đẳng. Những quyền này được thể hiện rõ trong \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ohchr.org\u002Fen\u002Funiversal-declaration-of-human-rights\" target=\"_blank\">Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948\u003C\u002Fa>, văn kiện nền tảng của luật nhân quyền quốc tế.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Đặc điểm của nhân quyền gồm:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Tính phổ quát (áp dụng cho mọi người)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tính không thể chuyển nhượng\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tính liên kết và phụ thuộc lẫn nhau\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tính bình đẳng và không phân biệt đối xử\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Phân loại nhân quyền\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nhân quyền được phân chia thành nhiều nhóm dựa theo nội dung và phạm vi thực thi. Cách phân loại phổ biến nhất chia nhân quyền thành hai nhóm chính:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Quyền dân sự và chính trị\u003C\u002Fstrong> (Civil and Political Rights): gồm quyền sống, quyền không bị tra tấn, quyền tự do ngôn luận, quyền lập hội, quyền tự do tín ngưỡng, quyền tham gia bầu cử và được xét xử công bằng.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Quyền kinh tế, xã hội và văn hóa\u003C\u002Fstrong> (Economic, Social and Cultural Rights): bao gồm quyền được giáo dục, quyền lao động, quyền được chăm sóc sức khỏe, quyền được hưởng mức sống đầy đủ và tham gia đời sống văn hóa.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Bên cạnh đó, các nhà nghiên cứu và tổ chức quốc tế còn đề xuất các nhóm quyền bổ sung như:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Quyền phát triển\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Quyền về môi trường lành mạnh\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Quyền về hòa bình\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Bảng phân nhóm dưới đây minh họa rõ sự khác biệt giữa các loại quyền:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Nhóm quyền\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Ví dụ cụ thể\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Cơ sở pháp lý\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Dân sự - Chính trị\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Quyền tự do báo chí, quyền biểu tình\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>ICCPR (1966)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Kinh tế - Xã hội - Văn hóa\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Quyền được giáo dục, chăm sóc y tế\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>ICESCR (1966)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Quyền thế hệ mới\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Quyền môi trường, quyền thông tin số\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>SDGs, các công ước chuyên đề\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Nguồn gốc và sự phát triển lịch sử\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Tư tưởng nhân quyền bắt nguồn từ các triết thuyết đạo đức và chính trị phương Tây cổ đại, đặc biệt là từ thời Hy Lạp – La Mã cổ đại với khái niệm “luật tự nhiên”. Tuy nhiên, phải đến thời kỳ Khai sáng (thế kỷ XVII – XVIII), các quyền con người mới được hệ thống hóa trong các văn bản pháp lý như:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cem>Magna Carta\u003C\u002Fem> (Anh, 1215)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cem>Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ\u003C\u002Fem> (1776)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cem>Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền\u003C\u002Fem> (Pháp, 1789)\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, thế giới chứng kiến sự tàn bạo của chủ nghĩa phát xít, diệt chủng và đàn áp có hệ thống. Điều này thúc đẩy cộng đồng quốc tế thành lập Liên Hợp Quốc và ban hành Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948 – văn kiện đánh dấu sự ra đời chính thức của hệ thống nhân quyền quốc tế hiện đại.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Từ đó đến nay, khái niệm nhân quyền tiếp tục được mở rộng, bao gồm các quyền tập thể (quyền dân tộc tự quyết), quyền thế hệ mới (quyền môi trường), và quyền thích ứng với công nghệ số.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Các văn kiện pháp lý quốc tế về nhân quyền\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Hệ thống luật quốc tế về nhân quyền bao gồm một loạt các văn kiện có giá trị pháp lý và chính trị, trong đó nổi bật là “Bộ luật quốc tế về nhân quyền” bao gồm ba văn kiện chính:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ohchr.org\u002Fen\u002Funiversal-declaration-of-human-rights\" target=\"_blank\">Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (UDHR, 1948)\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR, 1966)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa (ICESCR, 1966)\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Ngoài ra còn có các công ước đặc thù nhằm bảo vệ các nhóm dễ tổn thương:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Công ước về quyền trẻ em (CRC, 1989)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Công ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW, 1979)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Công ước về quyền của người khuyết tật (CRPD, 2006)\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Tính ràng buộc pháp lý của các công ước nhân quyền quốc tế phụ thuộc vào việc các quốc gia ký kết và phê chuẩn. Tuy nhiên, UDHR được xem là chuẩn mực phổ quát, có giá trị đạo lý và pháp lý cao trong thực tiễn quốc tế.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Cơ chế bảo vệ nhân quyền toàn cầu và khu vực\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Hệ thống bảo vệ nhân quyền quốc tế được xây dựng thông qua các cơ chế toàn cầu và khu vực, với sự tham gia của các cơ quan chuyên trách, các tổ chức phi chính phủ và các cơ chế giám sát độc lập.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ở cấp độ toàn cầu, Liên Hợp Quốc là trung tâm điều phối hoạt động bảo vệ nhân quyền. Hai cơ chế nổi bật là:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc (UNHRC):\u003C\u002Fstrong> cơ quan liên chính phủ trực thuộc Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, có chức năng giám sát, đưa ra khuyến nghị và phản ứng nhanh đối với các vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc (OHCHR):\u003C\u002Fstrong> cơ quan chuyên môn kỹ thuật, phụ trách hỗ trợ các quốc gia thực hiện nghĩa vụ về nhân quyền, thúc đẩy giáo dục và báo cáo định kỳ.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Cơ chế Rà soát Định kỳ Phổ quát (UPR)\u003C\u002Fstrong> là quá trình đánh giá tình hình nhân quyền của từng quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc, theo chu kỳ 4-5 năm. Cơ chế này mang tính hợp tác và phi đối đầu, khuyến khích các quốc gia tự đánh giá và cải thiện chính sách nhân quyền.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ở cấp khu vực, tồn tại nhiều thiết chế mạnh mẽ như:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Tòa án Nhân quyền Châu Âu (ECtHR)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Ủy ban Nhân quyền Châu Phi\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Tòa án Nhân quyền Liên Mỹ\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Bảng sau minh họa một số cơ quan chủ chốt:\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Tên tổ chức\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Phạm vi\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Vai trò chính\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>UNHRC\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Toàn cầu\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Giám sát vi phạm, đưa ra khuyến nghị\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>OHCHR\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Toàn cầu\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Hỗ trợ kỹ thuật, báo cáo, giáo dục nhân quyền\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>ECtHR\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Châu Âu\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Xét xử khiếu nại nhân quyền\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Thực thi nhân quyền trong hệ thống pháp luật quốc gia\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Để các quyền quốc tế trở thành hiện thực tại mỗi quốc gia, cần có sự nội luật hóa – tức đưa các quy định quốc tế vào hệ thống pháp luật quốc gia. Việc này được thể hiện qua hiến pháp, luật chuyên ngành và cơ chế hành pháp, tư pháp.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tại Việt Nam, Hiến pháp 2013 lần đầu tiên ghi nhận \"Quyền con người, quyền công dân\" là một chương độc lập (Chương II), trong đó khẳng định mọi người đều bình đẳng trước pháp luật và có quyền không bị phân biệt đối xử.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Các đạo luật như Bộ luật Hình sự, Bộ luật Dân sự, Luật Bình đẳng giới, Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật... là các công cụ nội luật hóa cụ thể hóa nghĩa vụ của nhà nước trong việc bảo vệ quyền công dân.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Một số quốc gia áp dụng nguyên tắc \"tự động áp dụng\" điều ước quốc tế nếu có hiệu lực, trong khi nhiều quốc gia yêu cầu thông qua Quốc hội hoặc thể chế hóa bằng văn bản pháp luật nội địa.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Thách thức toàn cầu trong bảo vệ nhân quyền\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Dù có nền tảng pháp lý mạnh mẽ, tình trạng vi phạm nhân quyền vẫn diễn ra phổ biến, đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp, xung đột, khủng hoảng kinh tế hoặc khi chính quyền lạm dụng quyền lực.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Các thách thức nổi bật hiện nay bao gồm:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Đàn áp tự do báo chí và ngôn luận\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Bạo lực giới và phân biệt đối xử\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Thiếu công lý cho nạn nhân vi phạm nhân quyền\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Biến đổi khí hậu và di cư cưỡng bức\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giám sát kỹ thuật số vượt mức cần thiết\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Giải pháp đòi hỏi sự phối hợp giữa chính phủ, xã hội dân sự, truyền thông độc lập và cộng đồng quốc tế. Các công cụ như báo cáo nhân quyền, vận động chính sách, kiện ra tòa án khu vực và thúc đẩy minh bạch thông tin đang ngày càng được áp dụng rộng rãi.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Nhân quyền trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Chuyển đổi số và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra các vấn đề nhân quyền mới, đặc biệt là quyền riêng tư, quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân và quyền được giám sát công bằng.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Với các thuật toán học máy, nguy cơ thiên lệch, phân biệt đối xử trong quá trình ra quyết định tự động đã được ghi nhận trong nhiều lĩnh vực như tài chính, y tế, tuyển dụng và tư pháp. Bên cạnh đó, công nghệ nhận diện khuôn mặt và giám sát dữ liệu lớn tiềm ẩn rủi ro xâm phạm quyền riêng tư và tự do cá nhân.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Các khuyến nghị từ \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.unesco.org\u002Fen\u002Fartificial-intelligence\u002Frecommendation-ethics\" target=\"_blank\">UNESCO về đạo đức trong AI\u003C\u002Fa> và \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ohchr.org\u002Fen\u002Fartificial-intelligence\" target=\"_blank\">OHCHR về nhân quyền và AI\u003C\u002Fa> nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thiết kế các hệ thống số lấy con người làm trung tâm.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Triển vọng và định hướng phát triển nhân quyền bền vững\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nhân quyền và phát triển bền vững có mối liên hệ mật thiết, đặc biệt trong việc thực hiện \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fsdgs.un.org\u002Fgoals\" target=\"_blank\">17 Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs)\u003C\u002Fa> của Liên Hợp Quốc. Các quyền như quyền học tập, quyền tiếp cận y tế, việc làm bền vững, quyền bình đẳng giới và quyền môi trường đều là trụ cột trong chiến lược phát triển toàn cầu.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Định hướng phát triển nhân quyền hiện đại bao gồm:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Thúc đẩy tiếp cận công lý phổ quát\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Bảo vệ người yếu thế và các nhóm dễ bị tổn thương\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Gắn kết quyền cá nhân với quyền tập thể (quyền phát triển)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Thực hiện quyền môi trường như một quyền con người cơ bản\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Nhân quyền không chỉ là giá trị đạo đức, mà còn là nền tảng để xây dựng xã hội ổn định, công bằng và bền vững.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ohchr.org\u002Fen\u002Funiversal-declaration-of-human-rights\" target=\"_blank\">Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền – OHCHR\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.un.org\u002Fen\u002Fglobal-issues\u002Fhuman-rights\" target=\"_blank\">UN – Human Rights Overview\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fvn.undp.org\u002Fcontent\u002Fvietnam\u002Fvi\u002Fhome\u002Fprojects\u002Fhuman-rights.html\" target=\"_blank\">UNDP Việt Nam – Dự án thúc đẩy quyền con người\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.amnesty.org\u002Fen\u002Fwhat-we-do\u002Fhuman-rights-education\u002F\" target=\"_blank\">Amnesty International – Human Rights Education\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.hrw.org\u002Ftopic\u002Fhuman-rights\" target=\"_blank\">Human Rights Watch – Chủ đề nhân quyền\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.unesco.org\u002Fen\u002Fartificial-intelligence\u002Frecommendation-ethics\" target=\"_blank\">UNESCO – Ethics of AI\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2681,"Cuong Ta","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocKFuWh0ZD601Hp0_V_2xAK3kIOs20Kyv3V5ZLBo6fwfjyymJYzE=s96-c",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},[13],1,false,"PUBLISHED","2025-09-24T04:15:16.911+00:00","2025-09-24T06:53:41.278+00:00","2025-09-24T06:53:41.242+00:00",217,[31,34,37,48,58,63,74,85,91,102],{"id":32,"title":33,"term":32,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"mỹ latinh","Mỹ latinh là gì? Các nghiên cứu khoa học về Mỹ latinh",{"id":35,"title":36,"term":35,"englishTitle":10,"definition":10,"discipline":10,"disciplineCode":10,"disciplineLabel":10,"disciplineColor":10,"disciplineIcon":10},"cấm vận","Cấm vận là gì? Các bài nghiên cứu khoa học về Cấm vận",{"id":38,"title":39,"term":40,"englishTitle":41,"definition":42,"discipline":43,"disciplineCode":44,"disciplineLabel":45,"disciplineColor":46,"disciplineIcon":47},"thụy điển","Thụy Điển: Lịch sử, mô hình phúc lợi Bắc Âu và kinh tế xã hội","Thụy Điển","Sweden","Thụy Điển là quốc gia Bắc Âu phát triển nổi bật với mô hình nhà nước phúc lợi phổ quát, nền kinh tế tri thức thị trường tự do và nền dân chủ xã hội ổn định.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":49,"title":50,"term":49,"englishTitle":51,"definition":52,"discipline":53,"disciplineCode":54,"disciplineLabel":55,"disciplineColor":56,"disciplineIcon":57},"ho chi minh","Ho chi minh là gì? Các công bố khoa học về Ho chi minh","Ho Chi Minh","Hồ Chí Minh (1890–1969) là lãnh tụ kiệt xuất của phong trào giải phóng dân tộc Việt Nam, người sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, được UNESCO tôn vinh là Anh hùng giải phóng dân tộc và Nhà văn hóa kiệt xuất.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":59,"title":60,"term":59,"englishTitle":61,"definition":62,"discipline":43,"disciplineCode":44,"disciplineLabel":45,"disciplineColor":46,"disciplineIcon":47},"thụy sĩ","Thụy sĩ là gì? Các nghiên cứu khoa học về Thụy sĩ","Switzerland","Thụy Sĩ (tên chính thức: Liên bang Thụy Sĩ, tiếng Latinh: Confœderatio Helvetica) là một quốc gia liên bang cộng hòa nằm ở Tây - Trung Âu, nổi bật trong khoa học chính trị và quan hệ quốc tế với mô hình dân chủ trực tiếp, cơ chế đồng thuận (consociationalism), chính sách trung lập vĩnh viễn và nền kinh tế thị trường tri thức chuyên môn hóa cao.",{"id":64,"title":65,"term":66,"englishTitle":67,"definition":68,"discipline":69,"disciplineCode":70,"disciplineLabel":71,"disciplineColor":72,"disciplineIcon":73},"cơ chế đồng thuận","Cơ chế đồng thuận là gì? Định nghĩa và ứng dụng","Cơ chế đồng thuận","Consensus mechanism","Cơ chế đồng thuận là giao thức thuật toán trong các hệ thống phân tán và mạng lưới blockchain cho phép tất cả các nút mạng độc lập đạt được sự nhất quán tuyệt đối về trạng thái dữ liệu và thứ tự giao dịch mà không cần thông qua cơ quan quản lý trung tâm.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":75,"title":76,"term":77,"englishTitle":78,"definition":79,"discipline":80,"disciplineCode":81,"disciplineLabel":82,"disciplineColor":83,"disciplineIcon":84},"quang phổ ir","Quang phổ IR là gì? Định nghĩa và ứng dụng","Quang phổ IR","Infrared spectroscopy (IR spectroscopy)","Quang phổ hồng ngoại là kỹ thuật phân tích hóa lý dựa trên sự hấp thụ bức xạ hồng ngoại của các phân tử, làm kích thích các dao động kéo giãn và uốn của liên kết hóa học để định tính nhóm chức và cấu trúc phân tử.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":86,"title":87,"term":88,"englishTitle":89,"definition":90,"discipline":80,"disciplineCode":81,"disciplineLabel":82,"disciplineColor":83,"disciplineIcon":84},"hợp chất sinh học","Hợp chất sinh học là gì? Định nghĩa và ứng dụng","Hợp chất sinh học","Bioactive compound","Hợp chất sinh học là các phân tử hóa học thứ cấp hoặc sơ cấp có nguồn gốc tự nhiên từ thực vật, động vật hoặc vi sinh vật, có khả năng tương tác với các thụ thể sinh học và tạo ra các đáp ứng sinh lý hoặc dược lý có lợi.",{"id":92,"title":93,"term":94,"englishTitle":95,"definition":96,"discipline":97,"disciplineCode":98,"disciplineLabel":99,"disciplineColor":100,"disciplineIcon":101},"viêm khớp vảy nến","Viêm khớp vảy nến là gì? Định nghĩa và ứng dụng","Viêm khớp vảy nến","Psoriatic arthritis (PsA)","Viêm khớp vảy nến là một bệnh viêm khớp mạn tính tự miễn liên quan đến bệnh vảy nến, đặc trưng bởi tổn thương viêm tại khớp ngoại vi, cột sống, viêm điểm bám gân (enthesitis) và viêm ngón (dactylitis).","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":103,"title":104,"term":105,"englishTitle":106,"definition":107,"discipline":69,"disciplineCode":70,"disciplineLabel":71,"disciplineColor":72,"disciplineIcon":73},"chưng cất","Chưng cất là gì? Định nghĩa và ứng dụng","Chưng cất","Distillation","Chưng cất là phương pháp phân tách và tinh chế các cấu tử trong hỗn hợp chất lỏng dựa trên sự khác biệt về nhiệt độ sôi và độ bay hơi tương đối của chúng ở áp suất xác định thông qua quá trình bay hơi và ngưng tụ liên tiếp."]