[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_n%C4%83ng%20l%C6%B0%E1%BB%A3ng%20s%E1%BA%A1ch{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_n%C4%83ng%20l%C6%B0%E1%BB%A3ng%20s%E1%BA%A1ch":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":17,"englishTitle":18,"synonyms":19,"definition":21,"discipline":22,"references":23,"faqs":45,"createUser":55,"publishUser":59,"keywords":63,"keywordCount":10,"enrichTopicLink":64,"status":65,"createTime":66,"updateTime":67,"publishTime":68,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":69,"wikidataId":10,"relateTopics":70},"năng lượng sạch","Năng lượng sạch là gì? Phân loại, công nghệ và ứng dụng","Năng lượng sạch bao gồm năng lượng tái tạo, hạt nhân và công nghệ thu giữ carbon nhằm giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.","\u003Ch2>Định nghĩa năng lượng sạch\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Năng lượng sạch là năng lượng được tạo ra từ các nguồn có phát thải thấp hoặc không phát thải khí nhà kính và chất ô nhiễm trong suốt chu trình sản xuất và sử dụng. Đặc trưng của năng lượng sạch là khả năng tái tạo hoặc sử dụng công nghệ tiên tiến để thu giữ, lưu trữ và hạn chế tác động môi trường, góp phần giảm thiểu biến đổi khí hậu và ô nhiễm không khí.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong bối cảnh toàn cầu hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net‐Zero) vào giữa thế kỷ, năng lượng sạch được coi là xương sống trong chiến lược phát triển bền vững. Khái niệm này không chỉ bao gồm các nguồn tái tạo thuần túy mà còn cả các công nghệ đốt nhiên liệu hóa thạch kết hợp thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) hoặc năng lượng hạt nhân thế hệ mới.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tiêu chí đánh giá năng lượng sạch thường dựa trên các chỉ số như lượng CO₂ tương đương phát thải trên mỗi kWh, lượng chất ô nhiễm khác như SO₂, NOₓ, và khả năng tái tạo của nguồn. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năng lượng sạch cần có chỉ số phát thải CO₂ dưới 50 gCO₂\u002FkWh để được coi là “sạch” trên quy mô công nghiệp.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Phân loại nguồn năng lượng sạch\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Năng lượng sạch có thể chia thành hai nhóm chính dựa trên bản chất nguồn và công nghệ xử lý:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Năng lượng tái tạo:\u003C\u002Fstrong> bao gồm điện gió (onshore, offshore), năng lượng mặt trời (quang điện PV, nhiệt tập trung CSP), thủy điện (lớn, nhỏ), địa nhiệt và sinh khối (biomass, biogas).\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Công nghệ phát thải thấp:\u003C\u002Fstrong> bao gồm điện hạt nhân thế hệ III+ và IV, khí tự nhiên kết hợp thu giữ và lưu trữ carbon (Natural Gas + CCS) và một số mô hình nhiên liệu tổng hợp xanh (e‐fuels).\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Trong đó, năng lượng tái tạo chiếm phần lớn công suất lắp đặt mới hàng năm, đạt trên 90% công suất mới được bổ sung toàn cầu năm 2024. Công nghệ phát thải thấp tuy phát triển chậm hơn do chi phí đầu tư cao và yêu cầu hạ tầng phức tạp, nhưng giữ vai trò ổn định công suất cơ bản (baseload) cho hệ thống điện.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Việc kết hợp linh hoạt giữa hai nhóm nguồn này, cùng với hệ thống lưu trữ và lưới điện thông minh (smart grid), là chìa khóa để đảm bảo an ninh năng lượng, củng cố tính ổn định và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn tài nguyên hạn chế.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Các công nghệ chính\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Điện gió:\u003C\u002Fstrong> Tua-bin gió trên bờ (onshore) và ngoài khơi (offshore) chuyển động quay cánh quạt thành điện năng qua máy phát đồng bộ. Công suất tuabin hiện đại dao động từ 3 đến 15 MW mỗi tổ máy; hiệu suất chuyển đổi năng lượng thường đạt 35–50% (\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.iea.org\u002Freports\u002Fwind\">IEA – Wind Power\u003C\u002Fa>).\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Năng lượng mặt trời:\u003C\u002Fstrong>  \n  \u003C\u002Fp>\u003Col>\n    \u003Cli>\u003Cstrong>Điện quang (PV):\u003C\u002Fstrong> Tấm pin silicon hoặc màng mỏng chuyển trực tiếp quang năng thành điện năng; hiệu suất thương mại từ 15–22%, có module đạt tới 25% trong phòng thí nghiệm.\u003C\u002Fli>\n    \u003Cli>\u003Cstrong>Điện mặt trời tập trung (CSP):\u003C\u002Fstrong> Gương phản xạ tập trung nhiệt lên bộ thu, sinh hơi nước và dẫn động tua-bin; hiệu suất nhiệt điện khoảng 20–25% và có thể tích trữ nhiệt để phát điện sau khi mặt trời lặn.\u003C\u002Fli>\n  \u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Thủy điện:\u003C\u002Fstrong> Sử dụng chênh lệch mực nước để quay tua-bin, có thể là dự án lớn trên sông hoặc thủy điện tích năng (pumped-storage) dùng để lưu trữ năng lượng thừa hệ thống.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Lợi ích môi trường\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>So với điện than và dầu diesel (0.8–1.0 kg CO₂\u002FkWh), điện gió và mặt trời gần như không phát thải CO₂ trong quá trình vận hành, chỉ còn lại lượng rất nhỏ từ khâu sản xuất, vận chuyển và lắp đặt (5–50 gCO₂\u002FkWh). Điều này giúp giảm tổng phát thải khí nhà kính, đóng góp mạnh mẽ cho mục tiêu hạn chế tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu dưới 1.5 °C.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Việc giảm phát thải không khí cũng làm hạ nồng độ bụi mịn PM2.5, SO₂ và NOₓ trong khu vực đô thị, cải thiện chất lượng không khí và giảm gánh nặng bệnh tật liên quan đến đường hô hấp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cải thiện 10 µg\u002Fm³ PM2.5 có thể giảm 6% nguy cơ tử vong sớm do bệnh tim mạch.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\u003Cth>Nguồn năng lượng\u003C\u002Fth>\u003Cth>Phát thải CO₂ (g\u002FkWh)\u003C\u002Fth>\u003Cth>Phát thải NOₓ (mg\u002FkWh)\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\u003Ctd>Than đá\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>820\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>3.5\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\u003Ctd>Khí tự nhiên\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>490\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>1.2\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\u003Ctd>Điện gió\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>20\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>0.2\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\u003Ctd>Điện mặt trời PV\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>45\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>0.1\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Áp dụng năng lượng sạch còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái, giảm xói mòn đất, ô nhiễm nguồn nước và duy trì đa dạng sinh học, khi so sánh với tác động lâu dài của khai thác nhiên liệu hóa thạch.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Thách thức kỹ thuật\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Biến động mạnh nguồn cung từ điện mặt trời và gió dẫn đến khó khăn trong điều hòa công suất, yêu cầu hệ thống điện phải linh hoạt để đáp ứng nhanh thay đổi. Đặc biệt, tần suất và cường độ gió hoặc ánh sáng mặt trời không đồng đều theo ngày đêm, mùa vụ và vị trí địa lý.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Việc truyền tải điện năng từ các vùng nhiều tài nguyên (như bờ biển gió mạnh, sa mạc nhiều nắng) đến trung tâm tiêu thụ đòi hỏi mạng lưới đường dây truyền tải cao áp quy mô lớn, gây áp lực lên hạ tầng và chi phí đầu tư.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Quản lý dao động tần số và điện áp khi công suất biến động.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Cân bằng phụ tải tức thời để tránh mất cân đối cung – cầu.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Yêu cầu nâng cấp đường dây truyền tải và trạm biến áp.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Lưu trữ năng lượng\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Lưu trữ năng lượng là giải pháp quan trọng để bù trừ độ biến động của nguồn tái tạo. Các công nghệ chính bao gồm pin lithium-ion, thủy điện tích năng (pumped-storage), lưu trữ nhiệt (thermal storage) và ắc-quy dòng chảy (flow battery) (\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.iea.org\u002Freports\u002Fenergy-storage\">IEA – Energy Storage\u003C\u002Fa>).\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Một số chỉ số đánh giá hiệu quả lưu trữ:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\text{Round‐Trip Efficiency} = \\frac{E_{\\mathrm{out}}}{E_{\\mathrm{in}}} \\times 100\\% \u003C\u002Fscript>\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\u003Cth>Công nghệ\u003C\u002Fth>\u003Cth>Hiệu suất (%)\u003C\u002Fth>\u003Cth>Thời gian xả (h)\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\u003Ctd>Pin lithium-ion\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>85–95\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>1–4\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\u003Ctd>Thủy điện tích năng\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>70–85\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>4–12\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\u003Ctd>Ắc-quy dòng chảy\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>65–80\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>4–10\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Chi phí và tuổi thọ là yếu tố quyết định lựa chọn công nghệ, trong đó pin lithium-ion phổ biến nhờ mật độ năng lượng cao nhưng cần cải thiện chi phí và tái chế.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tích hợp vào lưới điện\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Smart grid kết hợp công nghệ thông tin và truyền thông giúp tự động giám sát, điều khiển và tối ưu hóa luồng năng lượng giữa sản xuất, lưu trữ và tiêu thụ (\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.iea.org\u002Freports\u002Fsmart-grids\">IEA – Smart Grids\u003C\u002Fa>).\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Hệ thống quản lý năng lượng (EMS) dự báo phụ tải và nguồn tái tạo để lập lịch vận hành.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Điều phối các trạm sạc xe điện và thiết bị tiêu dùng linh hoạt để hỗ trợ cân bằng lưới.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Sử dụng công nghệ blockchain và IoT để minh bạch hoá giao dịch năng lượng phân tán.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Việc tích hợp nhiều nguồn phân tán đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật cao và quy định rõ ràng về kết nối, bảo mật và tương tác đa hướng giữa các cấp điện áp.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Chính sách và khuyến khích\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Các cơ chế hỗ trợ phát triển năng lượng sạch phổ biến gồm cơ chế giá cố định (Feed-in Tariff), đấu thầu cạnh tranh (auction), chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC) và tín chỉ carbon (\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.iea.org\u002Fpolicies\">IEA – Energy Policies\u003C\u002Fa>).\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Chính phủ nhiều quốc gia áp dụng ưu đãi thuế đầu tư, miễn giảm phí lưới và trợ giá điện để thu hút vốn tư nhân. Lộ trình loại bỏ dần than đá, dầu mỏ kết hợp quy định phát thải nghiêm ngặt thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu năng lượng.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>Thuế carbon và hệ thống cap-and-trade.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Trợ giá sản xuất điện tái tạo cho các dự án quy mô nhỏ và vừa.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Hỗ trợ nghiên cứu và phát triển công nghệ lưu trữ và lưới thông minh.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Tác động kinh tế\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Đầu tư vào năng lượng sạch tạo ra ngành công nghiệp xanh, mở rộng chuỗi cung ứng và hàng triệu việc làm trong sản xuất tua-bin, pin mặt trời, thiết bị lưu trữ và xây dựng (\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.irena.org\u002Fjobs\">IRENA – Renewable Energy and Jobs\u003C\u002Fa>).\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Chi phí vận hành thấp do không tốn nhiên liệu, giúp ổn định giá điện dài hạn. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu cao và yêu cầu vốn lớn có thể là rào cản đối với các nền kinh tế đang phát triển.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Chỉ số LCOE (Levelized Cost of Energy) đánh giá chi phí toàn vòng đời:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\mathrm{LCOE} = \\frac{\\sum_{t=1}^N \\frac{I_t + O_t + F_t}{(1+r)^t}}{\\sum_{t=1}^N \\frac{E_t}{(1+r)^t}}\u003C\u002Fscript>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Triển vọng tương lai\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Phát triển công nghệ pin thế hệ mới (solid-state), hydrogen xanh (green hydrogen) và mạng lưới siêu kết nối (supergrid) liên khu vực hứa hẹn nâng cao khả năng linh hoạt và ổn định hệ thống (\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ipcc.ch\u002Freport\u002Fsr15\u002F\">IPCC – SR15\u003C\u002Fa>).\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mục tiêu đạt Net-Zero vào giữa thế kỷ, dự kiến năng lượng tái tạo chiếm >80% công suất phát điện toàn cầu vào năm 2050, giảm đáng kể phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch (\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Funfccc.int\">UNFCCC – Climate Action Reports\u003C\u002Fa>).\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) giúp tối ưu hóa dự báo nguồn, điều phối lưới và quản lý tòa nhà thông minh, đóng góp cho hệ sinh thái năng lượng số hóa.\u003C\u002Fp>","Năng lượng sạch","Clean energy",[20,18],"Năng lượng không phát thải","Năng lượng sạch là năng lượng thu được từ các nguồn phát thải rất ít hoặc không phát thải khí nhà kính và chất ô nhiễm không khí trong suốt chu trình tạo ra và tiêu thụ năng lượng.","ENGINEERING_TECHNOLOGY",[24,31,38],{"citationText":25,"title":26,"authors":27,"source":28,"year":29,"doi":30,"url":10},"Nahid, Ongsakul, Madhu M. et al. (2021). Hybrid Neural Networks for Renewable Energy Forecasting. Research Anthology on Clean Energy Management and Solutions.","Hybrid Neural Networks for Renewable Energy Forecasting","Nahid, Ongsakul, Madhu M. et al.","Research Anthology on Clean Energy Management and Solutions",2021,"10.4018\u002F978-1-7998-9152-9.ch033",{"citationText":32,"title":33,"authors":34,"source":35,"year":36,"doi":37,"url":10},"Bashir, Wang, Tahir et al. (2025). Wind and solar power forecasting based on hybrid CNN-ABiLSTM, CNN-transformer-MLP models. Renewable Energy.","Wind and solar power forecasting based on hybrid CNN-ABiLSTM, CNN-transformer-MLP models","Bashir, Wang, Tahir et al.","Renewable Energy",2025,"10.1016\u002Fj.renene.2024.122055",{"citationText":39,"title":40,"authors":41,"source":42,"year":43,"doi":44,"url":10},"Ren, Suganthan, Srikanth (2015). Ensemble methods for wind and solar power forecasting—A state-of-the-art review. Renewable and Sustainable Energy Reviews.","Ensemble methods for wind and solar power forecasting—A state-of-the-art review","Ren, Suganthan, Srikanth","Renewable and Sustainable Energy Reviews",2015,"10.1016\u002Fj.rser.2015.04.081",[46,49,52],{"question":47,"answer":48},"Năng lượng sạch khác năng lượng tái tạo như thế nào?","Năng lượng tái tạo là năng lượng từ nguồn tự nhiên tự bổ sung liên tục (mặt trời, gió, nước); trong khi năng lượng sạch bao gồm cả năng lượng tái tạo lẫn các nguồn phát thải bằng không khác như điện hạt nhân và nhiệt điện có thu giữ carbon (CCS).",{"question":50,"answer":51},"Các nguồn năng lượng sạch chủ yếu hiện nay là gì?","Các nguồn chính bao gồm năng lượng mặt trời, năng lượng gió, thủy điện, năng lượng hạt nhân, năng lượng địa nhiệt, năng lượng sóng biển và hydro xanh.",{"question":53,"answer":54},"Năng lượng sạch đóng vai trò gì trong ứng phó biến đổi khí hậu?","Năng lượng sạch giúp loại bỏ phát thải khí nhà kính từ nhiên liệu hóa thạch, là giải pháp nền tảng để đạt mục tiêu trung hòa carbon và hạn chế sự nóng lên toàn cầu.",{"id":56,"researcherId":10,"name":57,"imageUrl":58},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",{"id":60,"researcherId":10,"name":61,"imageUrl":62},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",[13],false,"PUBLISHED","2025-05-10T02:34:05.418+00:00","2026-09-01T03:09:15.102+00:00","2025-08-07T09:34:29.401+00:00",354,[71,81,91,97,102,107,112,117,122,127],{"id":72,"title":73,"term":72,"englishTitle":74,"definition":75,"discipline":76,"disciplineCode":77,"disciplineLabel":78,"disciplineColor":79,"disciplineIcon":80},"va chạm","Va chạm là gì? Định nghĩa, Cấu trúc & Cơ chế chi tiết","Collision","Va chạm là biến cố động lực học diễn ra trong khoảng thời gian rất ngắn khi hai hoặc nhiều vật thể tương tác tương hỗ với lực rất lớn, làm thay đổi xung lượng và phân bố động năng của các vật tham gia va chạm.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":82,"title":83,"term":84,"englishTitle":85,"definition":86,"discipline":22,"disciplineCode":87,"disciplineLabel":88,"disciplineColor":89,"disciplineIcon":90},"pin năng lượng mặt trời","Pin năng lượng mặt trời là gì? Các bài nghiên cứu khoa học","Pin năng lượng mặt trời","Solar cell","Pin năng lượng mặt trời là linh kiện bán dẫn có khả năng chuyển đổi trực tiếp quang năng của ánh sáng mặt trời thành điện năng dựa trên hiệu ứng quang điện trong.","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":92,"title":93,"term":94,"englishTitle":95,"definition":96,"discipline":22,"disciplineCode":87,"disciplineLabel":88,"disciplineColor":89,"disciplineIcon":90},"thuật toán heuristic","Thuật toán heuristic là gì? Phân loại, nguyên lý và ứng dụng","Thuật toán heuristic","heuristic algorithm","Thuật toán heuristic (heuristic algorithm, hay phương pháp phỏng đoán) là kỹ thuật giải quyết bài toán được thiết kế nhằm tìm kiếm lời giải đủ tốt và chấp nhận được trong khoảng thời gian tính toán thực tế cho các bài toán tối ưu hóa phức tạp, đánh đổi tính tối ưu tuyệt đối để lấy tốc độ thực thi.",{"id":98,"title":99,"term":98,"englishTitle":100,"definition":101,"discipline":22,"disciplineCode":87,"disciplineLabel":88,"disciplineColor":89,"disciplineIcon":90},"hỏa hoạn","Hỏa hoạn là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học liên quan","fire","Hỏa hoạn là sự cố cháy lớn ngoài tầm kiểm soát do phản ứng hóa học tỏa nhiệt nhanh giữa chất cháy và chất oxy hóa (thường là oxy trong không khí), gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và môi trường.",{"id":103,"title":104,"term":103,"englishTitle":105,"definition":106,"discipline":22,"disciplineCode":87,"disciplineLabel":88,"disciplineColor":89,"disciplineIcon":90},"hệ thống hỗ trợ quyết định","Hệ thống hỗ trợ quyết định là gì? Các nghiên cứu khoa học","decision support system","Hệ thống hỗ trợ quyết định (Decision Support System - DSS) là hệ thống thông tin tích hợp dữ liệu, mô hình phân tích và giao diện tương tác nhằm hỗ trợ con người giải quyết các bài toán ra quyết định phức tạp và bán cấu trúc.",{"id":108,"title":109,"term":108,"englishTitle":110,"definition":111,"discipline":22,"disciplineCode":87,"disciplineLabel":88,"disciplineColor":89,"disciplineIcon":90},"tổn thất công suất","Tổn thất công suất là gì? Nguyên nhân, công thức và giải pháp","power loss","Tổn thất công suất là hiện tượng tiêu hao năng lượng điện dưới dạng nhiệt hoặc từ trường trong các phần tử của hệ thống điện như dây dẫn, máy biến áp và thiết bị truyền tải trong quá trình vận hành.",{"id":113,"title":114,"term":113,"englishTitle":115,"definition":116,"discipline":22,"disciplineCode":87,"disciplineLabel":88,"disciplineColor":89,"disciplineIcon":90},"khí động học","Khí động học: Khái niệm, nguyên lý và ứng dụng","Aerodynamics","Khí động học là một thuật ngữ và phạm trù học thuật then chốt trong lĩnh vực engineering technology, phản ánh các nguyên lý, cơ chế và phương pháp luận chuyên sâu đã được chuẩn hóa trong nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.",{"id":118,"title":119,"term":118,"englishTitle":120,"definition":121,"discipline":22,"disciplineCode":87,"disciplineLabel":88,"disciplineColor":89,"disciplineIcon":90},"ứng suất nhiệt","Ứng suất nhiệt là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan","ung suat nhiet","khái niệm và đối tượng nghiên cứu cơ bản trong khoa học kỹ thuật và công nghệ, phản ánh các đặc trưng bản chất, cơ chế vận hành và các quy luật tương tác hệ thống trong thực tiễn.",{"id":123,"title":124,"term":123,"englishTitle":125,"definition":126,"discipline":22,"disciplineCode":87,"disciplineLabel":88,"disciplineColor":89,"disciplineIcon":90},"lực kéo","Lực kéo là gì? Bản chất cơ học, công thức và ứng xử vật liệu","tensile force","Lực kéo (tensile force) là lực tác dụng có xu hướng làm giãn dài hoặc kéo dãn một vật thể dọc theo trục tác dụng, gây ra trạng thái ứng suất kéo và biến dạng kéo trong vật liệu.",{"id":128,"title":129,"term":128,"englishTitle":130,"definition":131,"discipline":22,"disciplineCode":87,"disciplineLabel":88,"disciplineColor":89,"disciplineIcon":90},"np khó","NP-khó là gì? Độ phức tạp, định lý Cook và giải pháp","NP-hard","NP-khó là lớp các bài toán tính toán mà mọi bài toán trong lớp NP đều có thể quy dẫn thời gian đa thức về chúng, bao gồm cả các bài toán tối ưu hóa."]