[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_m%C3%B4%20h%C3%ACnh%20maxwell{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_m%C3%B4%20h%C3%ACnh%20maxwell":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":25,"keywordCount":26,"enrichTopicLink":27,"status":28,"createTime":29,"updateTime":30,"publishTime":31,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":32,"wikidataId":10,"relateTopics":33},"mô hình maxwell","Mô hình maxwell là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","Mô hình Maxwell là mô hình cơ học mô tả vật liệu vừa đàn hồi vừa nhớt bằng cách kết hợp lò xo và phần tử nhớt mắc nối tiếp trong hệ thống đơn giản. Mô hình này giải thích các hiện tượng như biến dạng chảy và thư giãn ứng suất, là cơ sở cho nhiều ứng dụng kỹ thuật và mô phỏng vật liệu viscoelastic. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Khái niệm mô hình Maxwell\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mô hình Maxwell là một mô hình vật lý cơ bản mô tả hành vi của vật liệu có tính chất nhớt – đàn hồi (viscoelastic). Nó được phát triển bởi James Clerk Maxwell vào thế kỷ 19 nhằm mô phỏng đặc tính của các chất có thể vừa đàn hồi như chất rắn, vừa chảy như chất lỏng theo thời gian. Đây là mô hình đầu tiên kết hợp yếu tố nhớt và đàn hồi thành một hệ thống cơ học thống nhất.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mô hình này gồm hai phần tử lý tưởng: một lò xo (đại diện cho đàn hồi Hooke) và một ống nhớt (đại diện cho chất lỏng Newton), được mắc nối tiếp. Khi tác dụng một lực, cả hai phần tử đều chịu biến dạng: lò xo phản ứng ngay lập tức, còn ống nhớt phản ứng theo thời gian. Sự kết hợp này cho phép mô hình Maxwell tái hiện các hiện tượng như chảy dẻo, thư giãn ứng suất và biến dạng lâu dài – những đặc trưng quan trọng trong vật liệu polymer, nhựa đường, mô sinh học hoặc địa tầng.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Đặc điểm nổi bật của mô hình Maxwell là khả năng phản ánh quá trình biến đổi hình dạng của vật liệu theo thời gian khi chịu lực không đổi, đồng thời dự đoán hiện tượng giảm dần ứng suất khi giữ biến dạng không đổi. Đây là tiền đề cho việc phát triển các mô hình nâng cao hơn trong cơ học vật liệu và kỹ thuật mô phỏng.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Cấu trúc toán học của mô hình Maxwell\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong mô hình Maxwell, mối quan hệ giữa ứng suất \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\sigma\u003C\u002Fscript> và biến dạng \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\varepsilon\u003C\u002Fscript> được mô tả bằng phương trình vi phân tuyến tính bậc nhất, dựa trên giả định cả hai phần tử chịu cùng một ứng suất và tổng biến dạng bằng tổng biến dạng của từng phần tử. Phương trình cơ bản của mô hình được biểu diễn như sau:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\frac{d\\varepsilon}{dt} = \\frac{1}{E} \\frac{d\\sigma}{dt} + \\frac{\\sigma}{\\eta}\u003C\u002Fscript>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong đó:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\varepsilon\u003C\u002Fscript> là biến dạng toàn phần của hệ\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\sigma\u003C\u002Fscript> là ứng suất tác dụng\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">E\u003C\u002Fscript> là mô đun đàn hồi (modulus of elasticity) của phần tử lò xo\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\eta\u003C\u002Fscript> là hệ số nhớt của phần tử chất lỏng\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Phương trình này cho thấy ứng suất thay đổi sẽ gây ra biến dạng tức thì (thông qua lò xo) và biến dạng tăng dần (do ống nhớt). Khi ứng suất giữ không đổi, đạo hàm của \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\sigma\u003C\u002Fscript> theo thời gian bằng 0, nên biến dạng tăng tuyến tính theo thời gian với tốc độ \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\sigma \u002F \\eta\u003C\u002Fscript>. Điều này giải thích hiện tượng vật liệu chảy kéo dài dù không tăng lực tác dụng.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Ứng xử vật liệu theo mô hình Maxwell\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Đối với bài toán “chảy dẻo” (creep) – khi một ứng suất không đổi \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\sigma_0\u003C\u002Fscript> được áp dụng tại \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">t = 0\u003C\u002Fscript> – mô hình Maxwell dự đoán rằng vật liệu sẽ có biến dạng gồm hai phần: một phần biến dạng tức thời do đàn hồi, và một phần tuyến tính theo thời gian do nhớt. Phương trình biến dạng theo thời gian là:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\varepsilon(t) = \\frac{\\sigma_0}{E} + \\frac{\\sigma_0}{\\eta} t\u003C\u002Fscript>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Hiện tượng này cho thấy rằng vật liệu sẽ tiếp tục biến dạng mãi mãi dưới tải trọng không đổi, phản ánh giới hạn của mô hình trong các trường hợp yêu cầu hồi phục hoàn toàn. Điều này xảy ra phổ biến trong vật liệu nhựa đường, keo dán nhiệt dẻo, cao su tự nhiên dưới tải dài hạn.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong bài toán “thư giãn ứng suất” (stress relaxation) – khi một biến dạng không đổi \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\varepsilon_0\u003C\u002Fscript> được duy trì – ứng suất sẽ giảm dần theo thời gian theo hàm mũ. Biểu thức được rút ra từ phương trình vi phân như sau:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\sigma(t) = \\sigma_0 \\, e^{-\\frac{E}{\\eta} t}\u003C\u002Fscript>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Biểu thức này cho thấy ứng suất sẽ tiến về 0 khi \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">t \\to \\infty\u003C\u002Fscript>, nghĩa là hệ không giữ được tải lâu dài. Thời gian đặc trưng cho sự thư giãn là hằng số \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\tau = \\eta \u002F E\u003C\u002Fscript>, được gọi là thời gian Maxwell (Maxwell relaxation time). Đây là thông số quan trọng để đánh giá tốc độ phân tán năng lượng của vật liệu.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>So sánh với các mô hình nhớt – đàn hồi khác\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mô hình Maxwell tuy đơn giản nhưng không thể mô phỏng đầy đủ mọi hành vi thực tế của vật liệu viscoelastic. Một số hiện tượng như hồi phục đàn hồi sau khi dỡ tải hoặc biến dạng tức thời khi ứng suất tăng nhanh không được mô tả chính xác. Vì vậy, nhiều mô hình khác đã được phát triển với cấu trúc phần tử phức tạp hơn.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Bảng dưới đây so sánh các mô hình cơ bản:\n\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Mô hình\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Cấu trúc phần tử\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Mô phỏng hiện tượng\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Giới hạn\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Maxwell\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Lò xo nối tiếp với phần tử nhớt\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Thư giãn ứng suất\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Không mô tả phục hồi đàn hồi hoàn toàn\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Kelvin–Voigt\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Lò xo và phần tử nhớt mắc song song\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chảy dẻo có giới hạn\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Không mô tả thư giãn ứng suất\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Standard Linear Solid\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Kết hợp cả nối tiếp và song song\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Thư giãn &amp; chảy dẻo giới hạn\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Phức tạp về toán học\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Việc chọn mô hình phụ thuộc vào tính chất vật liệu, tần suất tải trọng và yêu cầu chính xác của mô phỏng. Trong các ứng dụng yêu cầu tính đơn giản, tốc độ tính toán nhanh và mô tả cơ bản – mô hình Maxwell vẫn là lựa chọn phù hợp.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Ứng dụng của mô hình Maxwell trong kỹ thuật\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mô hình Maxwell có vai trò quan trọng trong kỹ thuật và nghiên cứu khi cần mô phỏng vật liệu viscoelastic trong các điều kiện tải trọng thời gian dài hoặc biến dạng chậm. Trong ngành vật liệu polymer, mô hình này giúp xác định thời gian thư giãn, độ chảy dẻo và khả năng tiêu tán năng lượng của các vật liệu như nhựa dẻo, cao su, polyurethane hoặc các hợp chất composite.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong địa chất và khoa học trái đất, mô hình Maxwell được dùng để mô phỏng sự dịch chuyển chậm của lớp vỏ trái đất, biến dạng đá dưới áp suất cao trong thời gian dài, hay chuyển động mảng kiến tạo. Các mô hình này hỗ trợ phân tích sự hình thành nếp gấp, đứt gãy và ảnh hưởng của tải trọng kiến tạo trong hàng triệu năm.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Một số ứng dụng tiêu biểu:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Cơ học kết cấu:\u003C\u002Fstrong> Dự báo độ võng và lún lâu dài trong dầm, sàn làm bằng vật liệu polymer hoặc composite\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Kỹ thuật sinh học:\u003C\u002Fstrong> Mô phỏng hành vi đàn hồi nhớt của mô mềm, mạch máu, sụn khớp\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Thiết kế đệm hấp thụ va chạm:\u003C\u002Fstrong> Tính toán khả năng giảm chấn trong thiết bị hàng không, ô tô, đồ bảo hộ\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Thủy lực – địa kỹ thuật:\u003C\u002Fstrong> Phân tích sự chảy chậm của đất, sét hoặc băng vĩnh cửu\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong các phần mềm mô phỏng phần tử hữu hạn (FEM) như \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ansys.com\u002F\" target=\"_blank\">ANSYS\u003C\u002Fa>, \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.comsol.com\u002F\" target=\"_blank\">COMSOL\u003C\u002Fa> hoặc Abaqus, mô hình Maxwell được tích hợp sẵn như một dạng vật liệu tiêu chuẩn cho phân tích viscoelastic, thường kết hợp với các định luật nhiệt – cơ để mô phỏng điều kiện thực tế.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Hạn chế và điều kiện áp dụng\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mặc dù mô hình Maxwell đơn giản và hiệu quả trong nhiều trường hợp, nó có một số hạn chế đáng kể. Quan trọng nhất là việc không mô tả được hiện tượng hồi phục đàn hồi sau khi dỡ tải. Khi tải trọng được loại bỏ, phần biến dạng do nhớt vẫn còn lại – điều này dẫn đến sai số khi áp dụng vào vật liệu có khả năng đàn hồi hoàn toàn sau biến dạng.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Thứ hai, mô hình Maxwell không thích hợp cho các bài toán dao động nhanh hoặc tải trọng ngắn hạn, vì nó không phản ánh đầy đủ độ cứng động hoặc đáp ứng tần số. Các vật liệu có biểu hiện đàn hồi nhanh như hợp kim siêu đàn hồi, mô sinh học co giãn hoặc vật liệu memory foam sẽ cần những mô hình phức tạp hơn.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Điều kiện áp dụng phù hợp cho mô hình Maxwell:\n\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"6\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Tiêu chí\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Phù hợp\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Không phù hợp\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tải trọng\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Không đổi, kéo dài theo thời gian\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Dao động nhanh, tải ngắn hạn\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Ứng xử vật liệu\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chảy dẻo, thư giãn ứng suất\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Phục hồi hoàn toàn sau dỡ tải\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Độ chính xác mô phỏng\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Cơ bản, khái quát\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Yêu cầu cao về độ chính xác động lực học\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Khái quát về mô hình Maxwell tổng quát\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Mô hình Maxwell tổng quát (Generalized Maxwell Model) được phát triển để khắc phục hạn chế của mô hình đơn giản bằng cách kết hợp nhiều phần tử Maxwell mắc song song. Mỗi phần tử trong mô hình tổng quát có thông số \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">E_i\u003C\u002Fscript> và \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\eta_i\u003C\u002Fscript> riêng biệt, cho phép mô phỏng đáp ứng đa tần số và phi tuyến tính của vật liệu thực tế.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ứng suất tổng trong vật liệu là tổng ứng suất từ tất cả các phần tử:\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\sigma(t) = \\sum_{i=1}^{n} \\sigma_i(t)\u003C\u002Fscript>\nvới mỗi \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\sigma_i(t)\u003C\u002Fscript> tuân theo phương trình Maxwell cơ bản. Hàm thư giãn ứng suất tổng được biểu diễn bằng tổ hợp nhiều hàm mũ:\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">G(t) = \\sum_{i=1}^{n} G_i \\, e^{-t\u002F\\tau_i}\u003C\u002Fscript>\ntrong đó \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\tau_i = \\eta_i \u002F E_i\u003C\u002Fscript> là thời gian thư giãn đặc trưng của từng phần tử.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Mô hình Maxwell tổng quát có thể tái hiện cả biến dạng tức thời, thư giãn nhanh và chậm, cùng hành vi biến đổi theo thời gian dài. Điều này khiến nó trở thành lựa chọn tiêu chuẩn trong phân tích viscoelastic hiện đại.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Vai trò của mô hình Maxwell trong vật lý lý thuyết\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Bên cạnh ứng dụng kỹ thuật, mô hình Maxwell còn mang ý nghĩa lý thuyết sâu sắc trong vật lý. Nó là một biểu diễn đơn giản của hệ thống truyền tải năng lượng có tổn hao – nền tảng cho việc mô hình hóa vật liệu mềm, chất lỏng phức hợp và các hệ phi tuyến. Trong vật lý chất ngưng tụ, nó được dùng để mô phỏng đáp ứng tần số của vật liệu dưới kích thích dao động nhỏ.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trong cơ học thống kê, mô hình Maxwell cung cấp cầu nối giữa thuyết đàn hồi cổ điển và thuyết chất lỏng Newton, thông qua biến thiên liên tục giữa lưu trữ năng lượng (đàn hồi) và phân tán năng lượng (nhớt). Nó được áp dụng để giải thích phổ biến dạng dao động trong các hệ sinh học, hệ nano, cũng như hiện tượng lan truyền sóng cơ trong vật liệu phức tạp.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Khái niệm liên quan và mở rộng\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Một số mô hình và khái niệm liên quan trực tiếp đến mô hình Maxwell:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Biến dạng phi tuyến:\u003C\u002Fstrong> Sử dụng mô hình Maxwell tổng quát kết hợp hàm viscoplastic để mô tả ứng xử vật liệu vượt quá giới hạn đàn hồi.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Ảnh hưởng nhiệt độ:\u003C\u002Fstrong> Nhiều vật liệu viscoelastic có thông số \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\eta\u003C\u002Fscript> phụ thuộc nhiệt độ theo quy luật Arrhenius:\n  \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\eta(T) = \\eta_0 \\exp{\\left(\\frac{Q}{RT}\\right)}\u003C\u002Fscript>\n  \u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Quy tắc Williams–Landel–Ferry (WLF):\u003C\u002Fstrong> Dùng để quy đổi dữ liệu đo lường ở các nhiệt độ khác nhau sang một trục thời gian chung:\n  \u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\\log a_T = \\frac{-C_1(T - T_r)}{C_2 + (T - T_r)}\u003C\u002Fscript>\n  \u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Các quy tắc này là công cụ mở rộng quan trọng giúp áp dụng mô hình Maxwell trong các môi trường thay đổi nhiệt, phổ biến trong công nghiệp polymer và hàng không.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n  \u003Cli>Ferry, J. D. (1980). Viscoelastic Properties of Polymers. Wiley.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Christensen, R. M. (1982). Theory of Viscoelasticity. Academic Press.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Findley, W. N., Lai, J. S., &amp; Onaran, K. (1976). Creep and Relaxation of Nonlinear Viscoelastic Materials. Dover Publications.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>ANSYS Theory Reference. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.ansys.com\u002F\" target=\"_blank\">https:\u002F\u002Fwww.ansys.com\u002F\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>COMSOL Multiphysics: Viscoelastic Modeling. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.comsol.com\u002F\" target=\"_blank\">https:\u002F\u002Fwww.comsol.com\u002F\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>MIT OpenCourseWare – Mechanical Behavior of Materials. \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Focw.mit.edu\u002F\" target=\"_blank\">https:\u002F\u002Focw.mit.edu\u002F\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Williams, M. L., Landel, R. F., &amp; Ferry, J. D. (1955). The temperature dependence of relaxation mechanisms in amorphous polymers. Journal of the American Chemical Society.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2681,"Cuong Ta","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocKFuWh0ZD601Hp0_V_2xAK3kIOs20Kyv3V5ZLBo6fwfjyymJYzE=s96-c",{"id":22,"researcherId":10,"name":23,"imageUrl":24},2889,"Lê Xuân Niên","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLuyWIkhyP2W5E59cKwN7ciI2nbjMGUpXO9rVQquC826ujzkqhU=s96-c",[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-13T06:49:07.931+00:00","2025-11-13T17:29:16.141+00:00","2025-11-13T17:29:16.137+00:00",289,[34,45,56,67,78,84,95,106,112,118],{"id":35,"title":36,"term":37,"englishTitle":38,"definition":39,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":46,"title":47,"term":48,"englishTitle":49,"definition":50,"discipline":51,"disciplineCode":52,"disciplineLabel":53,"disciplineColor":54,"disciplineIcon":55},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":57,"title":58,"term":59,"englishTitle":60,"definition":61,"discipline":62,"disciplineCode":63,"disciplineLabel":64,"disciplineColor":65,"disciplineIcon":66},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":68,"title":69,"term":70,"englishTitle":71,"definition":72,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":79,"title":80,"term":81,"englishTitle":82,"definition":83,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":85,"title":86,"term":87,"englishTitle":88,"definition":89,"discipline":90,"disciplineCode":91,"disciplineLabel":92,"disciplineColor":93,"disciplineIcon":94},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":96,"title":97,"term":98,"englishTitle":99,"definition":100,"discipline":101,"disciplineCode":102,"disciplineLabel":103,"disciplineColor":104,"disciplineIcon":105},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":107,"title":108,"term":109,"englishTitle":110,"definition":111,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":113,"title":114,"term":115,"englishTitle":116,"definition":117,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":119,"title":120,"term":121,"englishTitle":122,"definition":123,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]