[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_kh%C3%B4ng%20%E1%BB%95n%20%C4%91%E1%BB%8Bnh%20kelvin%20helmholtz{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_kh%C3%B4ng%20%E1%BB%95n%20%C4%91%E1%BB%8Bnh%20kelvin%20helmholtz":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":13,"englishTitle":10,"synonyms":10,"definition":10,"discipline":10,"references":10,"faqs":10,"createUser":17,"publishUser":21,"keywords":25,"keywordCount":26,"enrichTopicLink":27,"status":28,"createTime":29,"updateTime":30,"publishTime":31,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":32,"wikidataId":10,"relateTopics":33},"không ổn định kelvin helmholtz","Không ổn định kelvin helmholtz là gì? Nghiên cứu liên quan","Không ổn định Kelvin–Helmholtz là hiện tượng vật lý xảy ra khi hai lớp chất lưu chuyển động với vận tốc khác nhau tạo nên các xoáy sóng đặc trưng tại ranh giới. Đây là một dạng mất ổn định do lực cắt, thường gặp trong khí quyển, thiên văn học và vật lý plasma, ảnh hưởng đến quá trình truyền năng lượng và trộn vật chất. ","\u003Cdiv>\u003Ch2>Giới thiệu về hiện tượng không ổn định Kelvin–Helmholtz\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nKhông ổn định Kelvin–Helmholtz (Kelvin–Helmholtz Instability, viết tắt là KHI) là một hiện tượng cơ bản trong cơ học chất lưu và vật lý plasma, xuất hiện khi có sự trượt tương đối giữa hai lớp chất lưu với tốc độ khác nhau. Đây là cơ chế hình thành các xoáy sóng đặc trưng và đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực nghiên cứu hiện đại như khí tượng học, vật lý thiên văn, vật lý không gian và kỹ thuật plasma.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nHiện tượng này được đặt theo tên hai nhà khoa học Lord Kelvin và Hermann von Helmholtz, những người đầu tiên mô tả lý thuyết về sự không ổn định tại ranh giới vận tốc giữa các lớp chất lưu. Những cấu trúc dạng sóng được tạo ra bởi KHI có thể nhìn thấy bằng mắt thường trong những điều kiện khí quyển đặc biệt, chẳng hạn như các đám mây hình răng cưa nổi bật trên bầu trời, hoặc có thể được quan sát qua hình ảnh vệ tinh, thiết bị đo đạc từ xa, và dữ liệu mô phỏng số.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Cơ chế hình thành\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nCơ chế vật lý của KHI bắt nguồn từ sự mất cân bằng lực tại ranh giới giữa hai lớp chất lưu có vận tốc khác nhau. Khi lớp trên và lớp dưới trượt lên nhau với một tốc độ đủ lớn, rối loạn nhỏ ban đầu trên bề mặt phân cách có thể được khuếch đại theo thời gian, dẫn đến sự hình thành các xoáy xoắn phức tạp và sự trộn lẫn mạnh giữa hai lớp.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nĐiều kiện để KHI phát triển được xác định bởi bất đẳng thức sau:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\n\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\">\n\\frac{(\\rho_1 \\rho_2)(v_1 - v_2)^2}{\\rho_1 + \\rho_2} > g(\\rho_2 - \\rho_1)\n\u003C\u002Fscript>\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong đó:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> \\rho_1, \\rho_2 \u003C\u002Fscript>: mật độ của hai lớp chất lưu\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> v_1, v_2 \u003C\u002Fscript>: vận tốc tương ứng của hai lớp\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> g \u003C\u002Fscript>: gia tốc trọng trường\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\nNếu biểu thức bên trái lớn hơn bên phải, thì lực cắt vận tốc lớn hơn lực ổn định do trọng lực và sự không ổn định có thể phát triển.\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nBảng sau tóm tắt một số điều kiện tiêu biểu ảnh hưởng đến sự phát triển của KHI:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"5\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Thông số\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Ảnh hưởng đến KHI\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Chênh lệch vận tốc lớn\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Tăng khả năng hình thành KHI\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Chênh lệch mật độ lớn\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Giảm độ không ổn định (do trọng lực ổn định hóa)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Lực căng bề mặt cao\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Ổn định hệ thống, ức chế KHI\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Rối ban đầu\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Hạt nhân cho sự phát triển sóng\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Ứng dụng trong khí quyển và khí tượng\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTrong khí quyển Trái Đất, KHI là nguyên nhân tạo ra một trong những dạng đám mây hiếm và đặc biệt nhất, được gọi là \u003Cem>Kelvin–Helmholtz clouds\u003C\u002Fem>. Chúng có hình dạng giống như các đợt sóng biển đảo ngược và thường xuất hiện ở tầng trung lưu, nơi có sự khác biệt rõ rệt về vận tốc gió theo độ cao.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nKhông chỉ tạo nên cảnh tượng thị giác độc đáo, KHI còn đóng vai trò quan trọng trong các quá trình trộn khí quy mô nhỏ, ảnh hưởng đến:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Khả năng truyền nhiệt trong khí quyển\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Hiệu quả lan truyền sóng âm\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Độ nhiễu của radar\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Sự hình thành của các lớp nghịch nhiệt\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\nTrong ngành hàng không, KHI có thể dẫn đến nhiễu loạn không khí ở tầng cao, gây nguy hiểm cho máy bay khi bay qua các khu vực có gradient gió mạnh.\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột nguồn thông tin chuyên sâu và đáng tin cậy về hiện tượng này được cung cấp bởi Cục Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA) tại: \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.noaa.gov\u002Feducation\u002Fresource-collections\u002Fweather-atmosphere\u002Fatmospheric-waves\" target=\"_blank\">NOAA – Atmospheric Waves\u003C\u002Fa>.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Không ổn định trong vật lý thiên văn\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nTrong vật lý thiên văn, KHI thường xuất hiện tại các ranh giới vật chất có vận tốc tương đối cao, chẳng hạn như giữa lớp vỏ ngoài của siêu tân tinh và môi trường liên sao, hoặc tại rìa của đĩa bồi tụ quanh sao trẻ hoặc hố đen. Các xoáy do KHI tạo ra có thể làm tăng hiệu quả trộn vật chất và khuếch tán năng lượng, từ đó ảnh hưởng đến tiến trình tiến hóa sao và sự phát tán vật chất trong thiên hà.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột ví dụ tiêu biểu là hiện tượng KHI quan sát được tại Tinh vân Con cua (Crab Nebula), nơi các cấu trúc dạng sóng cho thấy ảnh hưởng của KHI tại vùng ranh giới giữa gió sao và môi trường bao quanh. Dữ liệu từ kính thiên văn tia X Chandra đã cung cấp hình ảnh có độ phân giải cao minh họa rõ sự hiện diện của hiện tượng này. Chi tiết hơn có thể xem tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fchandra.harvard.edu\u002Fphoto\u002F2011\u002Fkhinstab\u002F\" target=\"_blank\">NASA Chandra X-ray Observatory – Kelvin–Helmholtz Instability\u003C\u002Fa>.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong nhiều mô hình thiên văn học hiện đại, việc mô phỏng KHI giúp dự đoán cấu trúc của thiên hà, hình dạng của tia vật chất (jets), và đặc tính của sóng xung kích trong môi trường plasma vũ trụ.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Trong vật lý plasma và không gian\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nKhông ổn định Kelvin–Helmholtz đóng vai trò trung tâm trong vật lý plasma – nơi các hạt mang điện tương tác mạnh mẽ với từ trường và điện trường. Tại ranh giới giữa các lớp plasma có vận tốc tương đối, ví dụ như tại biên giữa gió Mặt Trời và từ quyển Trái Đất, KHI có thể phát triển và tạo ra các dòng xoáy mạnh mẽ, dẫn đến truyền năng lượng vào hệ thống từ trường địa cầu.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nCác sứ mệnh không gian như THEMIS (Time History of Events and Macroscale Interactions during Substorms) và MMS (Magnetospheric Multiscale Mission) của NASA đã quan sát được KHI tại đường ranh giới magnetopause – nơi va chạm giữa gió Mặt Trời và từ quyển Trái Đất. Những xoáy này cho phép plasma từ gió Mặt Trời xâm nhập vào từ quyển, ảnh hưởng đến cực quang và bão từ. Xem chi tiết tại \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.nasa.gov\u002Fmission_pages\u002Fthemis\u002Fscience\u002Fkh-instabilities.html\" target=\"_blank\">NASA THEMIS – KH Instabilities\u003C\u002Fa>.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nTrong điều kiện plasma có từ trường mạnh, không ổn định Kelvin–Helmholtz bị chi phối bởi từ lực và cần được mô hình hóa thông qua phương trình magnetohydrodynamics (MHD). Bảng dưới đây so sánh giữa KHI trong môi trường plasma và chất lưu thông thường:\n\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"5\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Đặc điểm\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Chất lưu thông thường\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Plasma có từ trường\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Lực chi phối\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Áp suất, lực cắt\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Từ lực, điện trường\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Mô hình\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Navier–Stokes\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Magnetohydrodynamics (MHD)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Tác động của KHI\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Trộn chất lưu\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chuyển giao năng lượng liên miền\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Mô phỏng số và phương pháp nghiên cứu\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nKhông ổn định Kelvin–Helmholtz là một hiện tượng phi tuyến tính mạnh, khó giải tích trực tiếp. Vì vậy, các nhà khoa học thường sử dụng các phương pháp mô phỏng số để phân tích sự hình thành, phát triển và chuyển tiếp sang trạng thái hỗn loạn của hiện tượng này. Một số kỹ thuật mô phỏng phổ biến bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Phương pháp phần tử hữu hạn (FEM)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Phương pháp phần tử rời rạc (SPH)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Phương pháp lattice Boltzmann (LBM)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Giải phương trình MHD cho plasma có từ trường\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMột nghiên cứu điển hình ứng dụng LBM để mô phỏng KHI có thể được tham khảo tại: \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1016\u002Fj.jcp.2019.04.032\" target=\"_blank\">Zhang et al., Journal of Computational Physics, 2019\u003C\u002Fa>. Kết quả mô phỏng giúp làm rõ vai trò của độ nhớt, lực căng bề mặt và mật độ trong sự ổn định hay mất ổn định của lớp tiếp xúc.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMô phỏng số cũng cho phép đo lường các đại lượng khó quan sát trong thực nghiệm như:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Hệ số tăng trưởng rối loạn (growth rate)\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Thời gian bão hòa\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Mức năng lượng động học khuếch đại\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\nĐiều này đặc biệt quan trọng trong thiết kế các hệ thống chứa plasma như tokamak trong nghiên cứu nhiệt hạch, nơi KHI có thể làm mất ổn định trường từ.\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Yếu tố ảnh hưởng đến sự ổn định\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nSự phát triển hoặc triệt tiêu của KHI phụ thuộc vào nhiều yếu tố vật lý của hệ thống. Các thông số chính bao gồm:\n\u003C\u002Fp>\u003Col>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tỷ lệ mật độ (\u003Cscript type=\"math\u002Ftex\"> \\rho_1 \u002F \\rho_2 \u003C\u002Fscript>):\u003C\u002Fstrong> Nếu sự chênh lệch mật độ lớn, lớp có mật độ cao hơn sẽ có xu hướng ổn định hóa hệ thống do lực quán tính lớn.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Lực căng bề mặt:\u003C\u002Fstrong> Làm giảm biên độ dao động ban đầu, ngăn rối loạn lan rộng.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Độ nhớt:\u003C\u002Fstrong> Khuếch tán động năng, làm giảm tốc độ phát triển của không ổn định.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Từ trường:\u003C\u002Fstrong> Trong plasma, từ trường có thể làm “khoá” các lớp vật chất lại với nhau, giảm thiểu chênh lệch vận tốc tại ranh giới.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nMỗi yếu tố này có thể được điều chỉnh trong mô phỏng hoặc kiểm nghiệm thực tế để kiểm soát hoặc thúc đẩy sự hình thành của các xoáy KHI – đặc biệt quan trọng trong thiết kế khí động học hoặc điều khiển dòng plasma.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Phân biệt với các dạng không ổn định khác\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nKhông ổn định Kelvin–Helmholtz dễ bị nhầm lẫn với các cơ chế không ổn định khác như Rayleigh–Taylor (RTI) hay Richtmyer–Meshkov (RMI). Việc phân biệt rõ là cần thiết trong nghiên cứu động lực học chất lưu và plasma.\n\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nSo sánh ba hiện tượng:\n\u003C\u002Fp>\u003Ctable border=\"1\" cellpadding=\"5\" cellspacing=\"0\">\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Loại không ổn định\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Cơ chế chính\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Điều kiện khởi phát\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Kelvin–Helmholtz\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chênh lệch vận tốc giữa hai lớp\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Lớp trượt, không đồng vận tốc\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Rayleigh–Taylor\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chênh lệch mật độ dưới trọng lực\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Lớp nhẹ nằm dưới lớp nặng\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Richtmyer–Meshkov\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Sóng xung kích qua lớp chất lưu không đồng đều\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Va chạm xung kích tại ranh giới mật độ\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Quan sát và nhận diện trong thực tế\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nKhông ổn định Kelvin–Helmholtz có thể được quan sát bằng các công cụ hiện đại như:\n\u003C\u002Fp>\u003Cul>\n  \u003Cli>Radar Doppler trong khí tượng học\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Kính thiên văn tia X hoặc radio trong thiên văn học\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Phân tích phổ trong vật lý plasma\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>Hình ảnh vệ tinh hoặc flyby từ tàu không gian\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\nNgoài ra, các nhà nghiên cứu sử dụng phân tích Fourier hoặc biến đổi wavelet để xác định tần số và biên độ của rối loạn trong dữ liệu đo, từ đó suy ra sự tồn tại và quy mô của KHI.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Kết luận\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>\nKhông ổn định Kelvin–Helmholtz là một hiện tượng vật lý phổ quát, có mặt trong cả vũ trụ và các hệ thống công nghệ nhân tạo. Hiểu rõ cơ chế này giúp tăng khả năng kiểm soát quá trình trộn chất, tối ưu hóa thiết bị plasma, và mô hình hóa chính xác hơn các cấu trúc quy mô lớn trong thiên nhiên.\n\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tài liệu tham khảo\u003C\u002Fh2>\n\u003Col>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fdoi.org\u002F10.1016\u002Fj.jcp.2019.04.032\" target=\"_blank\">Zhang, X., et al. (2019). Simulation of Kelvin–Helmholtz instability using lattice Boltzmann method. *Journal of Computational Physics*, 392, 474–492.\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fchandra.harvard.edu\u002Fphoto\u002F2011\u002Fkhinstab\u002F\" target=\"_blank\">NASA Chandra – Kelvin–Helmholtz Instability\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.nasa.gov\u002Fmission_pages\u002Fthemis\u002Fscience\u002Fkh-instabilities.html\" target=\"_blank\">NASA THEMIS – Observations of KH Instabilities\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.annualreviews.org\u002Fdoi\u002F10.1146\u002Fannurev.fluid.34.082301.144012\" target=\"_blank\">Chandrasekhar, S. (1961). *Hydrodynamic and Hydromagnetic Stability*. Oxford University Press.\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.noaa.gov\u002Feducation\u002Fresource-collections\u002Fweather-atmosphere\u002Fatmospheric-waves\" target=\"_blank\">NOAA – Atmospheric Waves and Instabilities\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003C\u002Fdiv>",{"id":18,"researcherId":10,"name":19,"imageUrl":20},2633,"Hoài Đặng","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLVXVafUxrnnC_H60UeQdpLE3UgeKGCSesypz_6Vi59B-n9C41A=s96-c",{"id":22,"researcherId":10,"name":23,"imageUrl":24},2889,"Lê Xuân Niên","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLuyWIkhyP2W5E59cKwN7ciI2nbjMGUpXO9rVQquC826ujzkqhU=s96-c",[13],1,false,"PUBLISHED","2025-11-10T03:47:44.602+00:00","2025-11-11T19:00:03.400+00:00","2025-11-11T19:00:03.396+00:00",122,[34,45,56,67,78,84,95,106,112,118],{"id":35,"title":36,"term":37,"englishTitle":38,"definition":39,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"máy quang phổ echelle","Máy quang phổ echelle (echelle spectrometer) là gì?","Máy quang phổ echelle","echelle spectrometer","Máy quang phổ echelle là loại máy quang phổ nhiễu xạ độ phân giải cao, kết hợp cách tử echelle làm việc ở bậc nhiễu xạ cao với phần tử tán sắc chéo đặt vuông góc để tách các bậc phổ chồng lấp thành ảnh phổ hai chiều trên đầu thu mảng. Kiến trúc này cho phép ghi nhận đồng thời dải bước sóng rộng với năng suất phân giải lớn mà không cần quét cơ học.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":46,"title":47,"term":48,"englishTitle":49,"definition":50,"discipline":51,"disciplineCode":52,"disciplineLabel":53,"disciplineColor":54,"disciplineIcon":55},"hẹp tắc động mạch nội sọ","Hẹp tắc động mạch nội sọ là gì? Cơ chế và điều trị","Hẹp tắc động mạch nội sọ","intracranial arterial stenosis","Hẹp tắc động mạch nội sọ là tình trạng thu hẹp lòng mạch hoặc bít tắc hoàn toàn một hay nhiều động mạch lớn bên trong hộp sọ, làm giảm lưu lượng máu nuôi não và gây nguy cơ cao đột quỵ thiếu máu não, trong đó căn nguyên phổ biến nhất là xơ vữa động mạch.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES","medical-health-sciences","Khoa học y - dược","#D6336C","stethoscope",{"id":57,"title":58,"term":59,"englishTitle":60,"definition":61,"discipline":62,"disciplineCode":63,"disciplineLabel":64,"disciplineColor":65,"disciplineIcon":66},"phép biện chứng","Phép biện chứng (dialectic) là gì?","Phép biện chứng","dialectic","Phép biện chứng là một truyền thống phương pháp luận và lý luận triết học, trong thời cổ đại chỉ nghệ thuật đối thoại hỏi đáp truy tìm chân lý, còn trong triết học cận hiện đại chỉ học thuyết về sự vận động, mối liên hệ và chuyển hóa của khái niệm hoặc hiện thực thông qua mâu thuẫn.","HUMANITIES","humanities","Nhân văn và nghệ thuật","#9333EA","book-open",{"id":68,"title":69,"term":70,"englishTitle":71,"definition":72,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"vật liệu hybrid","Vật liệu hybrid (hybrid material) là gì?","Vật liệu hybrid","hybrid material","Vật liệu hybrid (vật liệu lai) là vật liệu cấu tạo từ hỗn hợp trộn lẫn mật thiết giữa thành phần hữu cơ, vô cơ hoặc cả hai, thường đan xen ở thang kích thước nhỏ hơn 1 µm (IUPAC, 2007) nhằm tạo ra tính chất hiệp đồng vượt trội so với từng thành phần đơn lẻ.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":79,"title":80,"term":81,"englishTitle":82,"definition":83,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"đường cong quantum seiberg witten","Đường cong quantum Seiberg-Witten là gì? Cơ chế và ứng dụng","Đường cong quantum Seiberg-Witten","quantum Seiberg-Witten curve","Đường cong quantum Seiberg-Witten là phiên bản lượng tử hóa của đường cong đại số Seiberg-Witten cổ điển, thu được khi nâng tọa độ trên đường cong lên toán tử không giao hoán để tạo thành phương trình vi phân hoặc sai phân tuyến tính trong giới hạn Nekrasov-Shatashvili của lý thuyết chuẩn siêu đối xứng N = 2.",{"id":85,"title":86,"term":87,"englishTitle":88,"definition":89,"discipline":90,"disciplineCode":91,"disciplineLabel":92,"disciplineColor":93,"disciplineIcon":94},"sản xuất giống","Sản xuất giống (seed production) là gì?","Sản xuất giống","seed production","Sản xuất giống (seed production) là quá trình tổ chức nhân số lượng, kiểm soát chất lượng và cung ứng vật liệu nhân giống từ nguồn giống gốc nhằm duy trì độ thuần di truyền, phẩm chất sinh lý và trạng thái sạch bệnh của giống trong sản xuất nông nghiệp.","AGRICULTURAL_SCIENCES","agricultural-sciences","Khoa học nông nghiệp","#2F9E44","sprout",{"id":96,"title":97,"term":98,"englishTitle":99,"definition":100,"discipline":101,"disciplineCode":102,"disciplineLabel":103,"disciplineColor":104,"disciplineIcon":105},"lý thuyết hình ảnh","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là gì?","Lý thuyết hình ảnh","image theory","Lý thuyết hình ảnh (image theory) là một lý thuyết tâm lý học mô tả quá trình ra quyết định cá nhân và tổ chức do Lee Roy Beach và Terence R. Mitchell đề xuất năm 1987. Thay vì tối đa hóa hữu dụng kỳ vọng, lý thuyết này cho rằng con người sàng lọc phương án dựa trên mức độ tương thích với hệ thống giá trị, mục tiêu và kế hoạch sẵn có.","SOCIAL_SCIENCES","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":107,"title":108,"term":109,"englishTitle":110,"definition":111,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"tổng hợp urê","Tổng hợp urê (urea synthesis) là gì?","Tổng hợp urê","urea synthesis","Tổng hợp urê là quá trình hóa học và công nghệ chuyển hóa amoniac (NH3) và carbon dioxide (CO2) — hoặc các nguồn carbon, nitơ thay thế qua lộ trình điện hóa, quang hóa — thành urê (CO(NH2)2), hợp chất đạm nền tảng của ngành phân bón và hóa chất công nghiệp.",{"id":113,"title":114,"term":115,"englishTitle":116,"definition":117,"discipline":40,"disciplineCode":41,"disciplineLabel":42,"disciplineColor":43,"disciplineIcon":44},"hấp phụ hóa học","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là gì?","Hấp phụ hóa học","chemisorption","Hấp phụ hóa học (chemisorption) là quá trình hấp phụ phát sinh từ sự hình thành liên kết hóa học mạnh giữa chất bị hấp phụ và các tâm hoạt tính trên bề mặt chất hấp phụ, tạo thành một đơn lớp trên bề mặt.",{"id":119,"title":120,"term":121,"englishTitle":122,"definition":123,"discipline":73,"disciplineCode":74,"disciplineLabel":75,"disciplineColor":76,"disciplineIcon":77},"mô đun đàn hồi động","Mô đun đàn hồi động (dynamic elastic modulus) là gì?","Mô đun đàn hồi động","dynamic elastic modulus","Mô đun đàn hồi động là đại lượng cơ học đặc trưng cho độ cứng đàn hồi của vật liệu dưới tải trọng biến thiên theo thời gian, dao động điều hòa hoặc sóng ứng suất biên độ nhỏ. Đại lượng này thường được xác định không phá hủy bằng đo tần số cộng hưởng, vận tốc xung siêu âm hoặc phân tích cơ động học."]