[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_ho%E1%BA%A1t%20%C4%91%E1%BB%99ng%20th%E1%BB%83%20ch%E1%BA%A5t{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_hoạt động thể chất":39},{"code":4,"data":5,"meta":17},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":37,"vietnamLatest":38},[],[8,23],{"publicationId":9,"title":10,"originalTitle":11,"authorNames":12,"authorCount":16,"journalName":17,"vietnamJournal":18,"publishDate":17,"publishYear":17,"totalCitation":19,"url":20,"doi":21,"summary":22},"53883def-de8e-4e49-bbe6-c5e7496f2603","Phân tích tiến cứu về hoạt động thể chất và sức khỏe tâm thần ở trẻ em: đoàn hệ GECKO Drenthe","A prospective analysis of physical activity and mental health in children: the GECKO Drenthe cohort",[13,14,15],"Yang Lu","Eva Corpeleijn","Esther Hartman",3,null,false,1,"https:\u002F\u002Fijbnpa.biomedcentral.com\u002Farticles\u002F10.1186\u002Fs12966-023-01506-1","10.1186\u002Fs12966-023-01506-1","\u003Cp>\u003Cb>Nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu\u003C\u002Fb> \u003Ci>GECKO Drenthe\u003C\u002Fi> trên 850 trẻ em theo dõi tác động của \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">hoạt động thể chất\u003C\u002Fb> lúc 5–6 tuổi đến sức khỏe tâm thần lúc 10–11 tuổi. Đo lường bằng gia tốc kế \u003Ci>ActiGraph GT3X\u003C\u002Fi> kết hợp thang đo \u003Ci>SDQ\u003C\u002Fi> chỉ ra vận động từ trung bình đến mạnh \u003Cb>liên hệ rõ rệt với giảm rắc rối quan hệ bạn bè\u003C\u002Fb> ở cả hai giới, trong khi thời gian tĩnh tại kéo dài làm tăng các trở ngại này.\u003C\u002Fp>",{"publicationId":24,"title":25,"originalTitle":26,"authorNames":27,"authorCount":31,"journalName":32,"vietnamJournal":18,"publishDate":17,"publishYear":17,"totalCitation":33,"url":34,"doi":35,"summary":36},"3142beea-3dc1-481f-8725-423d689047f9","Hoạt động thể chất trong thai kỳ và nguy cơ đái tháo đường thai kỳ: tổng quan hệ thống và phân tích gộp liều–đáp ứng","Physical activity during pregnancy and the risk of gestational diabetes mellitus: a systematic review and dose–response meta-analysis",[28,29,30],"Wanting Xie","Liuwei Zhang","Jia-Hui Cheng",6,"BMC Public Health",0,"https:\u002F\u002Fbmcpublichealth.biomedcentral.com\u002Farticles\u002F10.1186\u002Fs12889-024-18131-7","10.1186\u002Fs12889-024-18131-7","\u003Cp>\u003Cb>Tổng quan hệ thống và phân tích gộp\u003C\u002Fb> từ 6 cơ sở dữ liệu quốc tế đánh giá mối liên hệ giữa \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">hoạt động thể chất\u003C\u002Fb> và đái tháo đường thai kỳ (\u003Ci>gestational diabetes mellitus\u003C\u002Fi>). Duy trì mức vận động cao nhất \u003Cb>giúp hạ 36% nguy cơ mắc bệnh (RR = 0,64)\u003C\u002Fb> so với nhóm ít vận động. Mức tối thiểu 10 MET-giờ\u002Ftuần ở tam cá nguyệt đầu (\u003Ci>trimester\u003C\u002Fi>) giảm 13% nguy cơ, khuyến khích can thiệp \u003Cb class=\"publication-topic-keywords\">hoạt động thể chất\u003C\u002Fb> sớm cho thai phụ.\u003C\u002Fp>",[],[],{"code":4,"data":40,"meta":17},{"id":41,"title":42,"description":43,"content":44,"term":45,"englishTitle":46,"synonyms":47,"definition":52,"discipline":53,"references":54,"faqs":76,"createUser":86,"publishUser":17,"keywords":89,"keywordCount":31,"enrichTopicLink":18,"status":96,"createTime":97,"updateTime":98,"publishTime":17,"linkEnrichedTime":99,"publicationScanTime":100,"contentErrorMessage":17,"viewCount":101,"relateTopics":102},"hoạt động thể chất","Hoạt động thể chất là gì? Ý nghĩa và ứng dụng chuyên sâu","Tìm hiểu Hoạt động thể chất (physical activity): định nghĩa khoa học chuẩn mực, cơ chế vận hành, các thông số thực nghiệm và ứng dụng chuyên sâu.","\u003Cp>\u003Cstrong>Hoạt động thể chất\u003C\u002Fstrong> (\u003Cem>physical activity\u003C\u002Fem>) là bất kỳ chuyển động cơ thể nào được tạo ra bởi sự co cơ vân dẫn đến mức tiêu hao năng lượng cao hơn mức chuyển hóa cơ bản lúc nghỉ ngơi, đóng vai trò nền tảng quyết định sức khỏe tim mạch, chuyển hóa và cơ xương khớp.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Đo lường cường độ hoạt động theo chỉ số MET\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Cường độ của hoạt động thể chất được chuẩn hóa quốc tế thông qua chỉ số Tương đương Trao đổi chất (Metabolic Equivalent of Task - MET). Một MET ($1\text{ MET}$) được định nghĩa là mức {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ti%C3%AAu%20hao%20n%C4%83ng%20l%C6%B0%E1%BB%A3ng%22%7D}} của một {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ng%C6%B0%E1%BB%9Di%20tr%C6%B0%E1%BB%9Fng%20th%C3%A0nh%22%7D}} ngồi yên tĩnh lúc nghỉ ngơi, tương đương với mức hấp thụ oxy $3.5\text{ mL } O_2\u002F\text{kg\u002Fphút}$ (xấp xỉ $1\text{ kcal\u002Fkg\u002Fgiờ}$):\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hành vi tĩnh tại (Sedentary behavior, < 1.5 METs):\u003C\u002Fstrong> Các hoạt động ở tư thế ngồi hoặc nằm không ngủ trong trạng thái thức (xem truyền hình, làm việc máy tính, lái xe). Lối sống tĩnh tại kéo dài là yếu tố nguy cơ độc lập gây tử vong tim mạch.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hoạt động thể lực nhẹ (Light intensity, 1.5 - 2.9 METs):\u003C\u002Fstrong> Đi dạo chậm dưới 3 km\u002Fh, làm việc nhà nhẹ nhàng, đứng nấu ăn.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hoạt động thể lực trung bình (Moderate intensity, 3.0 - 5.9 METs):\u003C\u002Fstrong> Đi bộ nhanh (4.5 - 6 km\u002Fh), đạp xe thong thả trên đường bằng, bơi lội nhẹ, làm vườn. Người tập có thể vừa vận động vừa trò chuyện bình thường nhưng không thể hát.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hoạt động thể lực mạnh (Vigorous intensity, ≥ 6.0 METs):\u003C\u002Fstrong> Chạy bộ tốc độ nhanh, leo núi dốc, chơi bóng đá, tập bơi cường độ cao, thể dục nhịp điệu. Nhịp tim và nhịp thở tăng rất cao, người tập khó nói trọn câu liên tục.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\n\u003Ctr>\n\u003Cth>Phân loại cường độ\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Chỉ số METs\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Nhịp tim mục tiêu (% HRmax)\u003C\u002Fth>\n\u003Cth>Ví dụ hoạt động điển hình\u003C\u002Fth>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Tĩnh tại\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>1.0 - 1.4\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>< 50%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Ngồi làm việc văn phòng, xem tivi, đọc sách\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Nhẹ\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>1.5 - 2.9\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>50% - 63%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Đi bộ chậm tản bộ, làm việc bếp, giặt đồ\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Trung bình\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>3.0 - 5.9\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>64% - 76%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Đi bộ nhanh (5 km\u002Fh), đạp xe thư giãn, khiêu vũ\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\n\u003Ctd>\u003Cstrong>Mạnh\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>≥ 6.0\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>77% - 93%\u003C\u002Ftd>\n\u003Ctd>Chạy cự ly (>8 km\u002Fh), bóng rổ, bơi sải nhanh\u003C\u002Ftd>\n\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Cơ chế sinh lý học và chuyển hóa có lợi\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Luyện tập thể chất thường xuyên kích hoạt hàng loạt đáp ứng thích nghi sinh học tích cực ở cấp độ phân tử và tế bào:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Chuyển hóa Glucose và độ nhạy Insulin:\u003C\u002Fstrong> Co cơ vân kích hoạt enzyme AMPK (AMP-activated protein kinase), thúc đẩy các túi chứa kênh vận chuyển GLUT-4 dịch chuyển hòa màng tế bào cơ, cho phép cơ bắp tiêu thụ glucose từ máu độc lập hoàn toàn với insulin. Hiện tượng này kéo dài đến 48 giờ sau buổi tập, giúp {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ki%E1%BB%83m%20so%C3%A1t%20%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng%20huy%E1%BA%BFt%22%7D}} tối ưu ở bệnh nhân {{topic|%7B%22topic%22%3A%22%C4%91%C3%A1i%20th%C3%A1o%20%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng%20type%202%22%7D}}.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Sinh học ty thể và cân bằng Lipid:\u003C\u002Fstrong> Hoạt động thể lực kích hoạt chất đồng hoạt hóa phiên mã PGC-1α, kích thích quá trình nhân đôi và gia tăng số lượng ty thể trong tế bào cơ, tăng cường oxy hóa acid béo tự do, giảm nồng độ triglyceride và tăng nồng độ cholesterol HDL bảo vệ tim mạch.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Hệ cơ vân tiết Myokine và bảo vệ thần kinh:\u003C\u002Fstrong> Cơ vân khi vận động đóng vai trò như một cơ quan nội tiết, bài tiết các myokine kháng viêm (như IL-6 do cơ tiết, irisin). Thể thao kích thích biểu hiện yếu tố dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não (BDNF) tại hồi hải mã, cải thiện trí nhớ và giảm lo âu trầm cảm.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\n\u003Ch2>Nguyên tắc thiết kế đơn thuốc tập luyện (FITT-VP)\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong y học thể thao và {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ph%E1%BB%A5c%20h%E1%BB%93i%20ch%E1%BB%A9c%20n%C4%83ng%20tim%20m%E1%BA%A1ch%22%7D}}, chương trình luyện tập được kê đơn khoa học theo nguyên tắc FITT-VP:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Frequency (Tần suất):\u003C\u002Fstrong> Số buổi tập mỗi tuần (ví dụ: 3 - 5 buổi hoạt động aerobic và 2 - 3 buổi kháng lực).\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Intensity (Cường độ):\u003C\u002Fstrong> Mức độ gắng sức xác định theo thang điểm RPE Borg (6 - 20) hoặc tỷ lệ phần trăm nhịp tim tối đa dự đoán theo tuổi ($HR_{\\max} = 220 - \text{tuổi}$).\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Time (Thời lượng):\u003C\u002Fstrong> Thời gian thực hiện mỗi buổi tập (tối thiểu 30 - 60 phút mỗi ngày).\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Type (Loại hình):\u003C\u002Fstrong> Các bài tập tăng sức bền hiếu khí (đi bộ, bơi lội), bài tập kháng lực (tập tạ, dây kháng lực) hoặc bài tập thăng bằng dẻo dai (yoga, dưỡng sinh).\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Volume & Progression (Tổng khối lượng & Tiến trình tăng dần):\u003C\u002Fstrong> Tổng lượng vận động tích lũy trong tuần và lộ trình tăng dần thời gian, cường độ sau mỗi 2 đến 4 tuần thích nghi.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\n\u003Ch2>Khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 2020)\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Theo hướng dẫn toàn cầu về {{topic|%7B%22topic%22%3A%22ho%E1%BA%A1t%20%C4%91%E1%BB%99ng%20th%E1%BB%83%20l%E1%BB%B1c%22%7D}} của WHO:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Người trưởng thành (từ 18 đến 64 tuổi) cần duy trì tối thiểu \u003Cstrong>150 đến 300 phút\u003C\u002Fstrong> hoạt động thể chất cường độ trung bình mỗi tuần, hoặc tối thiểu \u003Cstrong>75 đến 150 phút\u003C\u002Fstrong> hoạt động thể chất cường độ mạnh, hoặc kết hợp tương đương giữa hai mức cường độ. Bên cạnh đó, nên bổ sung các bài tập tăng cường sức mạnh khối cơ (kháng lực) tác động lên các nhóm cơ chính từ \u003Cstrong>2 ngày trở lên\u003C\u002Fstrong> mỗi tuần để duy trì mật độ khoáng của xương và phòng ngừa hội chứng suy giảm cơ (sarcopenia).\u003C\u002Fp>","Hoạt động thể chất","physical activity",[48,49,50,51],"vận động thể lực","physical exercise","rèn luyện thân thể","luyện tập thể thao","Hoạt động thể chất là bất kỳ chuyển động cơ thể nào được tạo ra bởi sự co cơ vân dẫn đến mức tiêu hao năng lượng cao hơn mức chuyển hóa cơ bản lúc nghỉ ngơi, đóng vai trò nền tảng quyết định sức khỏe tim mạch, chuyển hóa và cơ xương khớp.","MEDICAL_HEALTH_SCIENCES",[55,62,69],{"citationText":56,"title":57,"authors":58,"source":59,"year":60,"doi":61,"url":17},"Habibzadeh (2015). Hypertension, metabolic equivalent task and Post – exercise hypotension. Physical Activity Review.","Hypertension, metabolic equivalent task and Post – exercise hypotension","Habibzadeh","Physical Activity Review",2015,"10.16926\u002Fpar.2015.01.06",{"citationText":63,"title":64,"authors":65,"source":66,"year":67,"doi":68,"url":17},"Howley (2012). Metabolic, Cardiovascular, and Respiratory Responses to Physical Activity. Physical Activity and Health.","Metabolic, Cardiovascular, and Respiratory Responses to Physical Activity","Howley","Physical Activity and Health",2012,"10.5040\u002F9781492595717.ch-005",{"citationText":70,"title":71,"authors":72,"source":73,"year":74,"doi":75,"url":17},"Franks (2008). Gene–physical activity interactions and their role in determining cardiovascular and metabolic health. Paediatric Exercise Science and Medicine.","Gene–physical activity interactions and their role in determining cardiovascular and metabolic health","Franks, Looker","Paediatric Exercise Science and Medicine",2008,"10.1093\u002Fmed\u002F9780199232482.003.0026",[77,80,83],{"question":78,"answer":79},"Chỉ số MET trong đo lường hoạt động thể lực có ý nghĩa gì?","Một MET tương đương mức tiêu hao năng lượng lúc ngồi nghỉ ngơi yên tĩnh (3.5 mL O2\u002Fkg\u002Fphút); hoạt động 3-6 METs là mức trung bình và trên 6 METs là mức cường độ mạnh.",{"question":81,"answer":82},"Hoạt động thể chất cải thiện đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường qua cơ chế nào?","Co cơ kích hoạt enzyme AMPK, thúc đẩy huy động trực tiếp kênh vận chuyển glucose GLUT-4 lên màng tế bào cơ bắp tiêu thụ đường mà không phụ thuộc vào hormone insulin.",{"question":84,"answer":85},"Khuyến nghị thời lượng hoạt động thể lực của WHO đối với người trưởng thành là bao nhiêu?","Tối thiểu 150 đến 300 phút tập luyện cường độ trung bình hoặc 75 đến 150 phút cường độ mạnh mỗi tuần, kèm tối thiểu 2 buổi tập tăng cường cơ bắp kháng lực.",{"id":19,"researcherId":17,"name":87,"imageUrl":88},"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",[90,91,92,93,94,95],"tiêu hao năng lượng","người trưởng thành","kiểm soát đường huyết","đái tháo đường type 2","phục hồi chức năng tim mạch","hoạt động thể lực","PUBLISHED","2024-03-20T02:14:24.856+00:00","2026-09-11T07:11:04.521+00:00","2026-09-11T07:11:04.257+00:00","2026-09-05T12:19:03.861+00:00",391,[103,106,109,112,115,118,121,131,134,143],{"id":104,"title":105,"term":104,"englishTitle":17,"definition":17,"discipline":17,"disciplineCode":17,"disciplineLabel":17,"disciplineColor":17,"disciplineIcon":17},"điều khiển trượt","Điều khiển trượt là gì? Các nghiên cứu khoa học về Điều khiển trượt",{"id":107,"title":108,"term":107,"englishTitle":17,"definition":17,"discipline":17,"disciplineCode":17,"disciplineLabel":17,"disciplineColor":17,"disciplineIcon":17},"giao thông xanh","Giao thông xanh là gì? Các nghiên cứu về Giao thông xanh",{"id":110,"title":111,"term":110,"englishTitle":17,"definition":17,"discipline":17,"disciplineCode":17,"disciplineLabel":17,"disciplineColor":17,"disciplineIcon":17},"naringin","Naringin là gì? Các bài báo nghiên cứu khoa học về Naringin",{"id":113,"title":114,"term":113,"englishTitle":17,"definition":17,"discipline":17,"disciplineCode":17,"disciplineLabel":17,"disciplineColor":17,"disciplineIcon":17},"hibiscus sabdariffa","Hibiscus sabdariffa là gì? Các nghiên cứu về Hibiscus sabdariffa",{"id":116,"title":117,"term":116,"englishTitle":17,"definition":17,"discipline":17,"disciplineCode":17,"disciplineLabel":17,"disciplineColor":17,"disciplineIcon":17},"quy trình cmos","Quy trình cmos là gì? Các bài nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":119,"title":120,"term":119,"englishTitle":17,"definition":17,"discipline":17,"disciplineCode":17,"disciplineLabel":17,"disciplineColor":17,"disciplineIcon":17},"carbohydrate","Carbohydrate là gì? Các nghiên cứu khoa học về Carbohydrate",{"id":122,"title":123,"term":122,"englishTitle":124,"definition":125,"discipline":126,"disciplineCode":127,"disciplineLabel":128,"disciplineColor":129,"disciplineIcon":130},"axit oleic","Axit oleic là gì? Các nghiên cứu khoa học về Axit oleic","oleic acid","Axit oleic (oleic acid) là một axit béo không bão hòa đơn (MUFA) thuộc nhóm omega-9 với công thức phân tử C18H34O2 (18:1 cis-9), hiện diện phong phú trong dầu ô liu và mỡ động vật.","NATURAL_SCIENCES","natural-sciences","Khoa học tự nhiên","#0E9F9C","atom",{"id":132,"title":133,"term":132,"englishTitle":17,"definition":17,"discipline":17,"disciplineCode":17,"disciplineLabel":17,"disciplineColor":17,"disciplineIcon":17},"tuân thủ điều trị","Tuân thủ điều trị là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan",{"id":135,"title":136,"term":135,"englishTitle":135,"definition":137,"discipline":138,"disciplineCode":139,"disciplineLabel":140,"disciplineColor":141,"disciplineIcon":142},"quadrotor","Quadrotor là gì? Nguyên lý bay bốn cánh quạt, mô hình động lực học, mạch điều khiển và bầy đàn UAV","Quadrotor là máy bay không người lái cánh quạt quay sử dụng bốn động cơ bố trí đối xứng để tạo lực nâng và điều khiển toàn bộ chuyển động không gian.","ENGINEERING_TECHNOLOGY","engineering-technology","Kỹ thuật và công nghệ","#5B62F4","cpu",{"id":144,"title":145,"term":144,"englishTitle":146,"definition":147,"discipline":138,"disciplineCode":139,"disciplineLabel":140,"disciplineColor":141,"disciplineIcon":142},"chiết xuất ethanol","Chiết xuất ethanol là gì? Nguyên lý, quy trình và ứng dụng công nghiệp","ethanol extraction","Chiết xuất ethanol là phương pháp tách chiết các hợp chất hoạt tính sinh học từ nguyên liệu tự nhiên bằng cách sử dụng ethanol hoặc dung dịch ethanol-nước làm dung môi hòa tan có chọn lọc."]