[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"_public_topic_publications_hi%E1%BA%BFn%20ph%C3%A1p%20n%C4%83m%202013{\"limit\":5}":3,"_public_topic_byId_hi%E1%BA%BFn%20ph%C3%A1p%20n%C4%83m%202013":11},{"code":4,"data":5,"meta":10},"SUCCESS",{"latest":6,"mostCited":7,"vietnamFeatured":8,"vietnamLatest":9},[],[],[],[],null,{"code":4,"data":12,"meta":10},{"id":13,"title":14,"description":15,"content":16,"term":17,"englishTitle":18,"synonyms":19,"definition":22,"discipline":23,"references":24,"faqs":48,"createUser":61,"publishUser":65,"keywords":69,"keywordCount":66,"enrichTopicLink":70,"status":71,"createTime":72,"updateTime":73,"publishTime":74,"linkEnrichedTime":10,"publicationScanTime":10,"contentErrorMessage":10,"viewCount":75,"wikidataId":10,"relateTopics":76},"hiến pháp năm 2013","Hiến pháp năm 2013 là gì? Bản chất và đổi mới","Hiến pháp năm 2013 là đạo luật cơ bản của Việt Nam, quy định toàn diện chế độ chính trị, quyền con người, tổ chức bộ máy nhà nước và kiểm soát quyền lực.","\u003Cp>Hiến pháp năm 2013 là đạo luật cơ bản của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có hiệu lực pháp lý cao nhất trong hệ thống pháp luật quốc gia, do Quốc hội khóa XIII thông qua vào ngày 28 tháng 11 năm 2013 tại kỳ họp thứ 6 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2014. Văn bản quy định toàn diện về chế độ chính trị, quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, chế độ kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường, cũng như cơ cấu tổ chức và nguyên tắc vận hành của bộ máy nhà nước. Bài viết phân tích cơ sở lý luận, bối cảnh lập hiến, cấu trúc tổng thể, những đổi mới cốt lõi và các vấn đề pháp lý đặt ra trong thực tiễn thực thi.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Bản chất pháp lý và vị trí trong hệ thống pháp luật\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong khoa học pháp lý, hiến pháp giữ vị trí đạo luật nền tảng, là văn bản có giá trị hiệu lực pháp lý tối cao mà mọi đạo luật, pháp lệnh, nghị định và văn bản dưới luật khác đều không được trái với tinh thần và câu chữ của văn bản đó. Bản chất pháp lý của Hiến pháp năm 2013 thể hiện chủ quyền nhân dân và quyền lực lập hiến của Nhân dân, xác lập nguồn gốc quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, đồng thời thiết lập khuôn khổ giới hạn pháp lý cho sự vận hành của quyền lực công. Theo quy định tại Điều 119 của văn bản, Hiến pháp là luật cơ bản của Nhà nước; mọi văn bản quy phạm pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp, và mọi hành vi vi phạm Hiến pháp đều phải bị xử lý theo quy định.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vị trí tối thượng này đòi hỏi toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, lực lượng vũ trang và công dân phải nghiêm chỉnh tuân thủ các quy tắc hiến định. Khác với các đạo luật thông thường chỉ điều chỉnh một lĩnh vực quan hệ xã hội cụ thể, hiến pháp thiết lập các nguyên tắc nền tảng định hình toàn bộ trật tự công quyền và bảo vệ các giá trị xã hội cốt lõi. Sự ra đời của Hiến pháp năm 2013 là kết quả của một quá trình tổng kết thực tiễn sâu rộng qua hơn hai thập kỷ thực hiện công cuộc Đổi mới, đánh dấu bước phát triển vượt bậc về nhận thức lý luận lập hiến trong thời kỳ hội nhập quốc tế toàn diện.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Bối cảnh ra đời và quá trình lập hiến\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Nhu cầu sửa đổi Hiến pháp năm 1992 xuất phát từ sự biến đổi căn bản của nền kinh tế, xã hội và quan hệ quốc tế của Việt Nam sau nhiều thập niên đổi mới toàn diện. Hiến pháp năm 1992 (đã được sửa đổi, bổ sung một số điều vào năm 2001) bộc lộ nhiều điểm chưa tương thích trước yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và bảo đảm các chuẩn mực quốc tế về quyền con người. Do đó, Quốc hội khóa XIII đã ban hành Nghị quyết thành lập Ủy ban dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 nhằm triển khai công tác soạn thảo công phu và khoa học.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Một đặc điểm nổi bật của tiến trình lập hiến năm 2013 là tính chất mở và mức độ tham gia dân chủ sâu rộng của xã hội. Đợt lấy ý kiến nhân dân được tổ chức quy mô lớn trên phạm vi cả nước trong năm 2013, thu hút hơn 26 triệu lượt ý kiến đóng góp từ các tầng lớp nhân dân, chuyên gia, nhà khoa học và các cơ quan, đoàn thể. Như phân tích của Bui Ngoc Son (2016), tiến trình tham vấn công chúng này phản ánh nỗ lực gắn kết các chuẩn mực quản trị hiện đại với đặc thù chính trị - xã hội trong nước, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc cho việc biểu quyết thông qua bản hiến pháp mới.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Cấu trúc tổng thể và so sánh với Hiến pháp năm 1992\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Về mặt kỹ thuật lập hiến, Hiến pháp năm 2013 thể hiện bước tiến rõ rệt về tính cô đọng, chặt chẽ và chuẩn mực. Văn bản gồm 11 chương và 120 điều, giảm 1 chương và giảm 27 điều so với bản Hiến pháp năm 1992 (gồm 12 chương và 147 điều). Sự rút gọn này phản ánh xu hướng lập hiến hiện đại: hiến pháp chỉ tập trung quy định những nguyên tắc mang tính căn bản, ổn định và tối cao, tránh sa vào các quy định cụ thể thuộc thẩm quyền phân định của luật chuyên ngành.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ctable>\n  \u003Cthead>\n    \u003Ctr>\n      \u003Cth>Tiêu chí so sánh\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Hiến pháp năm 1992\u003C\u002Fth>\n      \u003Cth>Hiến pháp năm 2013\u003C\u002Fth>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Fthead>\n  \u003Ctbody>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Số lượng chương và điều\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>12 chương, 147 điều\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>11 chương, 120 điều (giảm 1 chương, giảm 27 điều)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Vị trí chế định quyền con người\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Đặt tại Chương V (sau các chương về kinh tế, văn hóa)\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chuyển lên Chương II (ngay sau Chương I về chế độ chính trị)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Nguyên tắc phân công quyền lực\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Phân công và phối hợp giữa các nhánh quyền lực\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n    \u003Ctr>\n      \u003Ctd>Thiết chế hiến định độc lập\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Chưa quy định thành chương độc lập\u003C\u002Ftd>\n      \u003Ctd>Bổ sung Chương X (Hội đồng bầu cử quốc gia và Kiểm toán nhà nước)\u003C\u002Ftd>\n    \u003C\u002Ftr>\n  \u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\n\u003Ch2>Chế định quyền con người và quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Điểm nhấn mang tính đột phá nhất trong Hiến pháp năm 2013 nằm ở Chương II, bao gồm 36 điều quy định từ Điều 14 đến Điều 49. Việc dịch chuyển vị trí của chương này từ Chương V trong bản 1992 lên Chương II ngay sau Chương I thể hiện sự thay đổi căn bản trong triết lý lập hiến: con người được đặt vào vị trí trung tâm của sự phát triển, và nhà nước tồn tại để công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền của con người.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Theo khảo cứu của Vu & Tran (2016), Chương II đã xác lập bước tiến quan trọng khi phân định rành mạch giữa \"quyền con người\" (dành cho \"mọi người\" với tư cách chủ thể tự nhiên không phụ thuộc quốc tịch) và \"quyền công dân\" (gắn liền với tư cách pháp lý của công dân Việt Nam). Các quyền tự nhiên cơ bản như quyền sống, quyền bất khả xâm phạm về thân thể, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và quyền suy đoán vô tội được quy định minh định và trang trọng.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Đặc biệt, Khoản 2 Điều 14 của văn bản đã thiết lập nguyên tắc giới hạn quyền chuẩn mực quốc tế: quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng. Về mặt nguyên tắc, quy định này tạo lập cơ sở hiến định quan trọng nhằm ngăn chặn tình trạng văn bản dưới luật tùy tiện đặt ra các rào cản hạn chế quyền hiến định của người dân; tuy nhiên các nghiên cứu thực tiễn nhận định việc bảo đảm hiệu lực thực tế của điều khoản này vẫn đối diện nhiều thách thức khi cơ chế tài phán hiến pháp chuyên trách chưa được thành lập (Vu & Tran, 2016).\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Tổ chức bộ máy nhà nước và nguyên tắc kiểm soát quyền lực\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Trong cấu trúc tổ chức quyền lực, Hiến pháp năm 2013 kế thừa nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, đồng thời phát triển thêm yêu cầu kiểm soát quyền lực tại Khoản 3 Điều 2: quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp. Đây là bước phát triển quan trọng về lý luận thể chế của Việt Nam nhằm hạn chế sự lạm quyền và nâng cao kỷ cương quản trị công.\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Quốc hội:\u003C\u002Fstrong> Là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Chủ tịch nước:\u003C\u002Fstrong> Là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại, giữ vai trò thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân và chủ tịch Hội đồng quốc phòng và an ninh.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Chính phủ:\u003C\u002Fstrong> Là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội, chịu trách nhiệm quản lý vĩ mô mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tòa án nhân dân:\u003C\u002Fstrong> Là cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp, có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Đồng thời, Khoản 2 Điều 4 lần đầu tiên hiến định quy định Đảng Cộng sản Việt Nam chịu sự giám sát của nhân dân và chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình. Phân tích của Bui, T. H. (2016) nhấn mạnh rằng sự bổ sung này thể hiện nỗ lực điều chỉnh quan hệ giữa Đảng và Nhà nước trong khuôn khổ nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, tuy nhiên cũng đặt ra các thách thức lý luận và thể chế thực tiễn trong việc xác lập cơ chế giám sát độc lập, bảo đảm sự dung hòa giữa thẩm quyền lãnh đạo toàn diện của Đảng và nguyên tắc thượng tôn pháp luật.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Ngoài ra, văn bản đã hiến định hóa hai thiết chế hiến định độc lập tại Chương X gồm Hội đồng bầu cử quốc gia (Điều 117) và Kiểm toán nhà nước (Điều 118). Sự hiện diện của các thiết chế này tại cấp độ hiến pháp nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch trong hoạt động bầu cử đại biểu dân cử và kiểm soát chặt chẽ việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công của quốc gia.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Chế độ kinh tế và quản lý tài sản công\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Hiến pháp năm 2013 tiếp tục khẳng định định hướng xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế. Văn bản nhấn mạnh nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật giữa các thành phần kinh tế, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh. Quyền tự do kinh doanh trong các ngành nghề mà luật không cấm và quyền sở hữu hợp pháp về tài sản, tư liệu sản xuất, vốn, đất đai và sở hữu trí tuệ được bảo hộ tuyệt đối, không bị quốc hữu hóa trái pháp luật.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Về chế độ sở hữu đối với tài nguyên thiên nhiên, Điều 53 và Điều 54 khẳng định đất đai là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; quyền sử dụng đất được pháp luật bảo hộ và được chuyển nhượng theo quy định của luật. Phân tích của Le, T. (2016) chỉ ra rằng việc thu hồi đất đã được Hiến pháp siết chặt thông qua quy định Nhà nước chỉ thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết do luật định vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, đi kèm điều kiện bắt buộc về công khai, minh bạch và bồi thường theo luật định.\u003C\u002Fp>\n\n\u003Ch2>Thực tiễn thi hành và những vấn đề đặt ra\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Để cụ thể hóa tinh thần Hiến pháp năm 2013, Quốc hội đã thông qua Luật Đất đai năm 2013 ngay tại Kỳ họp thứ 6 vào ngày 29 tháng 11 năm 2013; tiếp đó, sau khi Hiến pháp có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2014, hàng loạt đạo luật rường cột đã được Quốc hội ban hành và sửa đổi đồng bộ, bao gồm Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, Luật Tổ chức Chính phủ năm 2015, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, Bộ luật Dân sự năm 2015 và Bộ luật Hình sự năm 2015. Công cuộc hoàn thiện thể chế này đã tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho sự phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ quyền con người trong giai đoạn mới.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tuy nhiên, thực tiễn thi hành cũng đặt ra một số vấn đề lý luận và thực tiễn cần tiếp tục hoàn thiện:\u003C\u002Fp>\n\u003Cul>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Cơ chế bảo vệ Hiến pháp:\u003C\u002Fstrong> Mặc dù Điều 119 khẳng định cơ chế bảo vệ Hiến pháp do luật định, Việt Nam vẫn chưa thành lập một cơ quan tài phán hiến pháp chuyên trách (như Tòa án Hiến pháp hoặc Hội đồng Hiến pháp) để trực tiếp phán quyết về tính hợp hiến của các đạo luật hay giải quyết khiếu nại hiến pháp của công dân.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Áp dụng trực tiếp quyền hiến định:\u003C\u002Fstrong> Mặc dù Hiến pháp có hiệu lực tối cao, các cơ quan tố tụng và hành chính trong thực tiễn vẫn chủ yếu viện dẫn luật chuyên ngành thay vì áp dụng trực tiếp các quy định về quyền con người của Hiến pháp khi giải quyết các vụ việc cụ thể.\u003C\u002Fli>\n  \u003Cli>\u003Cstrong>Tối ưu hóa bộ máy nhà nước:\u003C\u002Fstrong> Yêu cầu tinh gọn bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu lực kiểm soát quyền lực giữa các nhánh quyền lực đòi hỏi sự đổi mới tư duy lập pháp liên tục trước các thách thức của kỷ nguyên số hóa và hội nhập sâu rộng.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>","Hiến pháp năm 2013","2013 Constitution of Vietnam",[20,21],"Hiến pháp 2013","Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013","Hiến pháp năm 2013 là đạo luật cơ bản có hiệu lực pháp lý cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, quy định chế độ chính trị, kinh tế, quyền con người, quyền công dân và nguyên tắc phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước.","SOCIAL_SCIENCES",[25,32,38,43],{"citationText":26,"title":27,"authors":28,"source":29,"year":30,"doi":31,"url":10},"Bui, Ngoc Son (2016). Contextualizing the Global Constitution-Making Process: The Case of Vietnam. The American Journal of Comparative Law, 64(4), 931-979.","Contextualizing the Global Constitution-Making Process: The Case of Vietnam","Ngoc Son Bui","The American Journal of Comparative Law",2016,"10.1093\u002Fajcl\u002Favx005",{"citationText":33,"title":34,"authors":35,"source":36,"year":30,"doi":37,"url":10},"Vu, C. G., & Tran, K. (2016). Constitutional Debate and Development on Human Rights in Vietnam. Asian Journal of Comparative Law, 11(2), 235-260.","Constitutional Debate and Development on Human Rights in Vietnam","Cong Giao Vu, Kien Tran","Asian Journal of Comparative Law","10.1017\u002Fasjcl.2016.27",{"citationText":39,"title":40,"authors":41,"source":36,"year":30,"doi":42,"url":10},"Bui, Thiem Hai (2016). Constitutionalizing Single Party Leadership in Vietnam: Dilemmas of Reform. Asian Journal of Comparative Law, 11(2), 219-234.","Constitutionalizing Single Party Leadership in Vietnam: Dilemmas of Reform","Thiem Hai Bui","10.1017\u002Fasjcl.2016.22",{"citationText":44,"title":45,"authors":46,"source":36,"year":30,"doi":47,"url":10},"Le, Toan (2016). Interpreting the Constitutional Debate Over Land Ownership in the Socialist Republic of Vietnam (2012–2013). Asian Journal of Comparative Law, 11(2), 287-307.","Interpreting the Constitutional Debate Over Land Ownership in the Socialist Republic of Vietnam (2012–2013)","Toan Le","10.1017\u002Fasjcl.2016.21",[49,52,55,58],{"question":50,"answer":51},"Hiến pháp năm 2013 có bao nhiêu chương và bao nhiêu điều?","Hiến pháp năm 2013 gồm 11 chương và 120 điều, giảm 1 chương và 27 điều so với bản năm 1992. Văn bản có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2014.",{"question":53,"answer":54},"Nguyên tắc giới hạn quyền con người theo Hiến pháp năm 2013 được quy định ra sao?","Khoản 2 Điều 14 quy định quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng.",{"question":56,"answer":57},"Hiến pháp năm 2013 quy định như thế nào về sở hữu đất đai?","Điều 53 và Điều 54 quy định đất đai là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước chỉ thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết do luật định vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.",{"question":59,"answer":60},"Nguyên tắc kiểm soát quyền lực nhà nước được thể hiện thế nào?","Điều 2 xác định quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp nhằm phòng ngừa lạm quyền.",{"id":62,"researcherId":10,"name":63,"imageUrl":64},2681,"Cuong Ta","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocKFuWh0ZD601Hp0_V_2xAK3kIOs20Kyv3V5ZLBo6fwfjyymJYzE=s96-c",{"id":66,"researcherId":10,"name":67,"imageUrl":68},1,"Nguyễn Ngọc Sơn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fa\u002FACg8ocLGfGsF1nYQqYK5BasTLhNu1dBrBXg2fcEgBNPXJ0p2gqLQnO7i=s96-c",[13],false,"PUBLISHED","2025-12-01T09:43:02.599+00:00","2026-09-03T09:19:54.641+00:00","2026-09-03T09:19:54.632+00:00",0,[77,86,91,97,101,106,111,115,120,125],{"id":78,"title":79,"term":78,"englishTitle":80,"definition":81,"discipline":23,"disciplineCode":82,"disciplineLabel":83,"disciplineColor":84,"disciplineIcon":85},"quyền hiến định","Quyền hiến định là gì? Khái niệm, phân loại và giới hạn","constitutional rights","Quyền hiến định là hệ thống các quyền căn bản của con người và công dân được ghi nhận và bảo đảm trong hiến pháp với hiệu lực pháp lý cao nhất, nhằm bảo vệ nhân phẩm và giới hạn quyền lực nhà nước.","social-sciences","Khoa học xã hội","#E08600","users",{"id":87,"title":88,"term":87,"englishTitle":89,"definition":90,"discipline":23,"disciplineCode":82,"disciplineLabel":83,"disciplineColor":84,"disciplineIcon":85},"chuẩn chủ quan","Chuẩn chủ quan là gì? Cấu trúc và ứng dụng","subjective norm","Chuẩn chủ quan (subjective norm) là nhận thức của một cá nhân về áp lực và kỳ vọng xã hội từ những người hoặc nhóm tham chiếu quan trọng đối với việc họ nên hay không nên thực hiện một hành vi cụ thể.",{"id":92,"title":93,"term":94,"englishTitle":95,"definition":96,"discipline":23,"disciplineCode":82,"disciplineLabel":83,"disciplineColor":84,"disciplineIcon":85},"tương tác xã hội","Tương tác xã hội là gì? Các nghiên cứu khoa học liên quan","Tương tác xã hội","social interaction","Tương tác xã hội (social interaction) là quá trình giao tiếp, hành động và phản ứng tương hỗ qua lại có ý nghĩa biểu trưng giữa hai hay nhiều cá nhân hoặc nhóm người trong một bối cảnh xã hội xác định.",{"id":98,"title":99,"term":98,"englishTitle":98,"definition":100,"discipline":23,"disciplineCode":82,"disciplineLabel":83,"disciplineColor":84,"disciplineIcon":85},"context","Context là gì? Các công bố khoa học về Context","Context (ngữ cảnh\u002Fbối cảnh) là tập hợp toàn bộ các điều kiện, hoàn cảnh, dữ kiện xung quanh và trạng thái môi trường có liên quan trực tiếp đến việc định hình ý nghĩa, nhận thức và hành vi của một đối tượng hoặc hệ thống.",{"id":102,"title":103,"term":102,"englishTitle":104,"definition":105,"discipline":23,"disciplineCode":82,"disciplineLabel":83,"disciplineColor":84,"disciplineIcon":85},"thành tích học tập","Thành tích học tập là gì? Yếu tố tâm lý Richardson, Hattie và SES Sirin","academic achievement","Thành tích học tập là mức độ nắm vững tri thức, kỹ năng tư duy và phẩm chất của người học được định lượng qua điểm số và đánh giá chuẩn hóa, chịu sự chi phối của tự nhận thức học thuật Richardson, chiến lược sư phạm Hattie và điều kiện kinh tế xã hội Sirin.",{"id":107,"title":108,"term":107,"englishTitle":109,"definition":110,"discipline":23,"disciplineCode":82,"disciplineLabel":83,"disciplineColor":84,"disciplineIcon":85},"hài hước","Hài hước là gì? Cơ sở tâm lý học, thần kinh và ứng dụng","humor","Hài hước là hiện tượng tâm lý - nhận thức và hành vi xã hội đặc trưng bởi khả năng tạo ra, cảm nhận và biểu đạt các kích thích mang tính bất đối xứng, phi lý hoặc bất ngờ nhằm khơi gợi tiếng cười, niềm vui và sự gắn kết liên cá nhân.",{"id":112,"title":113,"term":112,"englishTitle":112,"definition":114,"discipline":23,"disciplineCode":82,"disciplineLabel":83,"disciplineColor":84,"disciplineIcon":85},"pedagogy","Pedagogy là gì? Các nghiên cứu khoa học về Pedagogy","Pedagogy là khoa học và nghệ thuật giáo dục nghiên cứu về lý thuyết, phương pháp giảng dạy và quá trình tương tác sư phạm nhằm tối ưu hóa việc học.",{"id":116,"title":117,"term":116,"englishTitle":118,"definition":119,"discipline":23,"disciplineCode":82,"disciplineLabel":83,"disciplineColor":84,"disciplineIcon":85},"cô lập xã hội","Cô lập xã hội là gì? Tác động sức khỏe và biện pháp can thiệp","social isolation","Cô lập xã hội là tình trạng khách quan khi một cá nhân thiếu hụt các mối quan hệ và tiếp xúc xã hội thường xuyên, gây ra các nguy cơ bệnh lý tim mạch, tâm thần và tử vong sớm.",{"id":121,"title":122,"term":121,"englishTitle":123,"definition":124,"discipline":23,"disciplineCode":82,"disciplineLabel":83,"disciplineColor":84,"disciplineIcon":85},"nghiên cứu theo chiều dọc","Nghiên cứu theo chiều dọc là gì? Các phân tích khoa học","Longitudinal Study","Nghiên cứu theo chiều dọc là một thiết kế nghiên cứu quan sát trong đó dữ liệu được thu thập lặp lại từ cùng một nhóm đối tượng qua nhiều mốc thời gian liên tiếp nhằm theo dõi sự biến đổi và thiết lập mối quan hệ nhân quả theo tiến trình tự nhiên.",{"id":126,"title":127,"term":126,"englishTitle":128,"definition":129,"discipline":23,"disciplineCode":82,"disciplineLabel":83,"disciplineColor":84,"disciplineIcon":85},"nghiên cứu so sánh","Nghiên cứu so sánh: Khái niệm, phương pháp và ứng dụng","Comparative research","Nghiên cứu so sánh là phương pháp khoa học dùng để phân tích, đối chiếu sự tương đồng và khác biệt giữa hai hoặc nhiều đơn vị nghiên cứu nhằm làm rõ cơ chế, quy luật và các nhân tố tác động."]